Жигмытов Баяр Тумурович

Баяр Жигмытов
Түрэһэн һара/үдэр	1953 оной августын 23(1953-08-23)
Түрэһэн газар	Смоленск[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас
Наһа бараһан һара/үдэр	2025 оной октябриин 30(2025-10-30) (72 наһатай)
Наһа бараһан газар	Буряад Улас, Оросой Холбоото Улас
Эрхэтэн байлга (албатан)	Оросой Холбоото Улас  Зүблэлтэ холбоото улас
Болбосорол	Эрхүүгэй гүрэнэй техническэ ехэ hургуули[d]
Ажаябуулгын шэглэл	ирагуу найрагша, сэтгүүлшэн, ниитэ-бодолгын ажаябуулагша, политолог
Уран зохёолой хэлэн	орос хэлэн
Дебют	«Лунная роса» гэһэн шүлэгүүдэй согсолбори-ном (1984)
Шагналнууд

Баяр Тумурович Жигмытов (1953 оной августын 23(1953-08-23), Смоленск^[d] түрэһэн — 2025 оной октябриин 30(2025-10-30) (72 наһатай), Буряад Улас наһа бараһан) — уран найрагша, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ. Оросой Холбоото Уласай уран зохёолой шангай лауреат Н. С. Лесковэй нэрэмжэтэ. Евразиин уран зохёолшодой Лигын Вице-Президент, Орос гүрэнэй уран зохёолшодой Холбооной Москвагай хотын эмхиин Правлениин ба Президиумэй гэшүүн (2009—2014 онууд), ООО «Научно-Просветительский Центр им. Доржо Банзарова», ниитын-улас түрын ажаябуулагша, Буряад Уласай Үндэһэн Хуулита Суглаанай гэшүүн (2000 оной декабриин 25), улас түрын эрдэмэй дид-доктор (2006).

Намтар

Баяр Жигмытов 1953 оной августын 23-да Смоленск хотодо түрэһэн юм. Эсэгэнь, Тумур Бадмажапович Жигмытов СССР-эй сэрэгэй яаманай Генеральна штабай офицер, ород-монгол сэрэгэй толиин автор; эжынь-географиин, түүхын ба немец хэлэнэй багша.

Зэдын аймагай Петропавловка, Инзагата, Белозерск һургуулинуудта, Гусиноозёрск, Шэтэ хотонуудта ород хэлэн дээрэ һураа, 1970 ондо Улаан-Баатарта (Монгол орондо) зүблэлтэ гүрэнэй 3-дахи дунда һургуули дүүргээ. 1975 ондо Эрхүүгэй политехническэ дээдэ һургуули «дулаанай электростанцинууд» гэһэн мэргэжэлээр дүүргээ.

1979 онһоо 1986 он болотор Жигмытов СССР-эй эрдэмэй Академиин Сибириин таһагай Буряадай филиалда хүдэлөө.

2006 ондо Оросой Холбоото уласай Юрэнхылэгшын дэргэдэхи Гүрэнэй албанай Академиин аспирантура "Улас түрын байгуулганууд ба үндэһэтэнэй үйлэ ябасанууд, этнополитическэ зүрилдөөн"гэһэн мэргэжэлээр дүүргээ. Улас түрын эрдэмэй дид — докторой диссертаци хамгаалаа (диссертациин темэ — «Оросой Холбоото уласай нютаг можонуудай гүйсэдхэхы засагай зургаануудай улас түрын шиидхэбэринүүдые бэлдэлгын Харилсаанай нөөсэ»). Диссертацида хамгаалагдаһан дурадхалнууд ба тобшололнууд 2007 онһоо Оросой Холбоото уласай нютаг можонуудай гүйсэдхэхы засагай зургаануудай ажалай ашаг үрэ сэгнэхэдэ хэрэглэгдэдэг (2007 ба 2012 онуудта гараһан Оросой Холбоото уласай Юрэнхылэгшэ В. В. Путинай зарлигууд).

1998-2004 онуудта Буряад Уласай Юрэнхылэгшын ба Засагай газарай захиргаанай мэдээсэлэй, хэблэлэй ба ниитын эмхинүүдтэй харилсалгын талаар хорооной түрүүлэгшэ. 2004—2008 — Буряад Уласай болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай хэблэлэй албанай хүтэлбэрилэгшэ. 2007 ондо холбоото уласай пресс-секретарьнуудай, Орос гүрэнэй болбосоролой болон эрдэм ухаанай талаар региональна мэргэжэлтэдэй харалганда илажа, Ородой Холбоото Уласай нютаг можонуудай дүрбэн түлөөлэгшэдтэй һуури хубаагаа.

2008 онһоо 2014 он болотор Москвада ажаһуугаа, Оросой Холбоото Уласай уран зохёолшодой Холбооной Москвагай хотын эмхиин секретаряар ба Правлениин ба Президиумэй гэшүүнээр хүдэлөө (2009 ондо МГО СПР-эй хамтын суглаан дээрэ һунгагдаа). Евразиин уран зохёолшодой Лигын Вице-президент. 2014 онһоо Улаан-Үдэдэ ажаһуужа, Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ Эрдэмэй-Гэгээрэлэй Түбэй юрэнхы захиралаар хүдэлөө.

2025 оной октябриин 30-да наһанайнгаа 73-дахи жэлдэ наһа бараа.

Зохёохы ажаябуулга

1976 ондо, ород хэлэн дээрэ шүлэгүүдэй суглуулбари зхёолһоной түлөө Жигмытов «Залуу Наһан. Зохёохы ажал. Мүнөө үе саг» гэһэн Эрхүүгэй можын конференциин лауреат болоно.

1989 онһоо СССР-эй уран зохёолшодой Холбооной гэшүүн боложо, 1991 ондо СССР-эй һандарһан ушарһаа Оросой уран зохёолшодой Холбоондо ороһон юм.

1996 ондо Оросой Холбоото Уласай уран зохёолой Н.Лесковэй нэрэмжэтэ шангай лауреат болоо һэн. (Ярославль хото, Орос гүрэнэй уран зохёолой «Очарованный странник» сонин).

2003 ондо «Байгалай саг» гэжэ номынь Буряадай Уласай «Жэлэй ном — 2003» гэжэ конкурсдо «Поэтическое творчество» гэжэ номинацида лауреат болоһон юм. 2002 ондо «Бүхэроссиин хүн зоной тоо бүридхэн бэшэлгэдэ эдэбхитэйгээр хабаадаһанай түлөө» гэһэн холбоото уласай медаляар шагнагдаа, «Буряад уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ» гэһэн нэрэ зэргэдэ хүртөө. 2010 ондо Ородой Холбоото Уласай соёлой яаманай «А. Т. Твардовскиин 100 жэлэй ой» медаляар шагнагдаа.

Библиографи

• Лунная роса : Стихи / Баяр Жигмытов; [Худож. Н. А. Соктоева]. — Улан-Удэ : Бурят. кн. изд-во, 1984. — 77 с. : ил.; 16 см.
• Пламя плеяд : Стихотворения / Баяр Жигмытов; [Худож. Л. Р. Андрус]. — Улан-Удэ : Бурят. кн. изд-во, 1988. — 62 с. : ил.; 17 см. Содерж.: Циклы: Я хотел бы увидеть творцов Гэсэра; Городские пейзажи; Байкальские сновидения; Эти светлые долины
• Байкальское время : Стихотворения / Баяр Жигмытов. — Улан-Удэ : Респ. тип., 2003 (ОАО «Респ. тип.»). — 415 с. : портр.; 17 см.
• Стрела судьбы (М.,Молодая гвардия,1988 г.)
• Медленный разговор (М."Советская Россия",1990 г.)
• Солнечный ангел (Улан-Удэ,1994 г.)
• Под крыльями Хугты-Хана. Золотая книга рода / Б. Жигмытов, Л. Лабарова, Б. Булатов, Б. Баярычев, М. Баярычев. — М., ИПО «У Никитских ворот», 2011. — 216 с.

Буряад, англи, хитад, түбэд хэлэнүүдһээ оршуулгануудые толилдог һэн.

«Сансарын хүрдэ» гэжэ фильмын удха зохёолой автор мүн (1990 г.).

Ажаглалтанууд

Ссылкэнүүд

• Баяр Жигмытов. Странные менеджеры (ород хэлэн). lgz.ru. Дата обращения: 11 декабрь 2025.
• Жигмытов Баяр (ород хэлэн). soyol.ru. Дата обращения: 11 декабрь 2025.