Шагжин Цырен Галзутович

Шагжин Цырен Галзутович
Түрэһэн һара үдэр	1918 оной майн 5(1918-05-05)
Түрэһэн газар	Хара-Шибирь[d], Сельское поселение «Первомаевское»[d], Загарайн аймаг
Наһа бараһан һара үдэр	1994 оной
Наһа бараһан газар	Москва, Оросой Холбоото Улас
Хамаадал	Зүблэлтэ холбоото улас  Оросой Холбоото Улас
Мэргэжэл	зүжэгшэ, театральный режиссёр, драматург, уран зохёолшо, дуушан
Шагналнууд

Цырен Шагжин (Цыренжап Галзутович Шагжин) (1918 оной майн 5(1918-05-05), Хара-Шибирь^[d], Сельское поселение «Первомаевское»^[d] түрэһэн — 1994 оной, Москва наһа бараһан) —буряадай зүблэлтын артист, драматург, найруулагша. Буряадай АССР-эй арадай зүжэгшэн (1953). РСФСР-эй урлалай габьяата ажал ябуулагша (1957).

Намтар

Тэрэ 1918 оной майн 5-да Үбэр Байгалай можын (мүнөөнэй — Буряадай Уласай Загарайн аймагай) Хара-Шэбэр нютагта түрэһэн юм. 1933 ондо Хориин колхозой залуушуулай һургуули дүүргээ. 1938 ондо Улаан-Үдэдэ театрально-хүгжэмэй училищи дүүргээд, Буряадай хүгжэмтэ-драмын театрай труппада абтаба.

1950 ондо Буряад драмын театр эмхидхэгдээ һэн. Энэ театрай тайзан дээрэ Шагжин элдэб түсэбэй 70 гаран рольнуудые наадаһан юм.

Буряад драмын театр һэльбэн шэнэлэгдэһэнэй һүүлээр

1942 ондо Шагжин Буряадай хүгжэмтэ-драмын театрта «Эхын баяр» гэжэ түрүүшын нэгэ акттай зүжэгөө бэшээ һэн. Удаань тэрэ үндэһэн театрай репертуар баяжуулһан «Нэгэ асуудал», «Баяртай үдэр», «Мэхэшэд» гэһэн ондоо нэгэ акттай зүжэгүүдые бэшэһэн байна. Цырен Шагжинай «Будамшуу» (1954), «Түрүүшын жэл», «Хабарай дуун» (1957) гэһэн комединүүд театрта ехэ амжалтатайгаар ябажа байгаа.

Бэеэ дааһан хоёр театр — Буряадай оперо болон баледэй театр болон буряад драмын театр байгуулһанай удаа, 1952—1959 онуудта Шагжин Буряад драмын театрай ахамад режиссероор хүдэлжэ байтараа, 1966—1970 онуудта Буряадай оперо болон баледэй театрай уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ байгаа.

Москвада Гитис-эй дэргэдэхи режиссерой жэлэй дээдэ курсануудые дүүргээ.

Найруулагша Шагжин Буряад Ороной болон Хальмагай театрнуудай тайзан дээрэ олон зүжэгүүдые найруулан табиһан байна. Артист, режиссер Москвада болоһон Буряад ном зохёол болон искусствын I (1940), II Декадада хабаадалсаһан юм. 1940 ондо «Хүндэлэлэй Тэмдэг» орденоор шагнагдаа.

Зүжэгшэн Шагжин буряад арадай дуунуудай бэлигтэй гүйсэдхэгшэ байһан, хоолойнь бэшэлгэнүүдтэй пластинканууд хэдэн арбаад жэлдэ радиодо зэдэлһэн.

«Пржевальский» (1951), «Пора таежного подснежника» (1958), «Алитет уходит в горы» (1949) кинофильмнүүдтэ наадаһан юм.

1960-аад онуудһаа эхилжэ, уран зохёолшо-прозаик, Улаан-Үдэдэ, Эрхүүдэ, Москвада буряад болон ород хэлэнүүд дээрэ хэблэгдэһэн хэдэн туужануудай болон олон рассказуудай автор гээд мэдээжэ болоһон юм. М. Горькиин нэрэмжэтэ Литературна дээдэ һургуули дэргэдэхи дээдэ литературна курсануудые дүүргээ.

Буряад арадай аман зохёолой удхаар найруулагдаһан «Мэхэтэй Будамшуу» (1954), «Түрүүшын жэл» (1956), «Һэшхэл» (1961) зүжэгүүдэй Автор — буряад колхозой ажабайдалһаа, «хабарай Дуун» (1957), «Эй даа, Базар, Базар!» (1958), «Эхэ оронойнгоо үргэн талада» (1959), «Эдир Наһан» (1962), «Дүлэтэ зүрхэнүүд» (ород орш.1967), " «Тангариг» (1969), «Шүдхэртэй ханза» (1963) гэжэ комеди болон бусад рассказууд. Зарим зохёолнуудынь СССР-эй арадуудай хэлэнүүдтэ оршуулагданхай. Тэрэнэй зохёолнууд буряад, ород хэлэн дээрэ Улаан-Үдэдэ, Эрхүү болон Москвада хэблэгдээ һэн.

Һүүлэй арбаад жэлнүүдтэ Москвада ажаһуужа, 1994 ондо наһа бараһан юм.

Ажаглалтанууд

Ссылкэнүүд

• Художественный фильм. Алитет уходит в горы (ород хэлэн) (1949).
• Художественный фильм. Пржевальский (ород хэлэн) ((1951)).
• Художественный фильм. Пора таёжного подснежника (ород хэлэн) (1958).