Нимбуев Намжил Ширабович

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Рувикидэ иимэ обогтой ондоо хүнүүд тухай үгүүлэлнүүд бии Нимбуев.
Намжил Ширабович Нимбуев
ород хэлэн Намжил Ширабович Нимбуев
Нимбуев, Намжил Ширабович.jpg
Түрэһэн һара/үдэр 1948 оной июниин 11(1948-06-11)
Түрэһэн газар
Наһа бараһан һара/үдэр 1971 оной октябриин 5(1971-10-05) (23 наһатай)
Наһа бараһан газар
Эрхэтэнэй эрхын байдал

  СССР

Болбосорол
  • Уран зохёолой дээдэ һургуули[d]
Ажаябуулгын шэглэл ирагуу найрагша
Зохёохы ажалай жэлнүүд 1962—1971
Шэглэл лирика
Жанр уран шүлэг
Уран зохёолой хэлэн орос хэлэн
буряад хэлэн

Намжи́л Шира́бович Нимбу́ев (ород хэлэн Намжил Ширабович Нимбуев; 1948 оной июниин 11(1948-06-11), Улаан-Үдэ түрэһэн — 1971 оной октябриин 5(1971-10-05) (23 наһатай), Үльдэргэ һуурин, Буряад Улас наһа бараһан[1]) — Буряадай Зүблэлтын ирагуу найрагша, оршуулагша.

Намтар

Намжал Нимбуев 1948 оной июниин 11-дэ Улаан-Үдэ хотодо буряад ирагуу найрагша Шираб Нимбуевич Нимбуевай гэр бүлэдэ түрэһэн юм.

Улаан-Үдын 3-дахи дунда һургуулида һуража, 1966 ондо дүүргэжэ гараа.

Бага наһанһаа шүлэг бэшэжэ эхилһэн юм. Ехэнхидээ ород хэлэн дээрэ зохёодог байгаа, гэхэ зуура буряадаар бэшэгдэһэн хэдэн шүлэгүүд бии. Долоодохи классай һүүлээр эрдэмэй талаар эрхим дүн гаргаһанай, уран зохёолой элдэб мүрысөөнүүдтэ хабаадаһанай түлөө Бүхэроссиин «Артек» гэһэн пионерлагерь ошохо путёвкоор шагнагдаа бэлэй. «Африкаһаа гараа холодуул» гэжэ шүлэг бэшэжэ, шүлэгэй мүрысөөндэ хабаадаад, илажа гараһанайнгаа түлөө «Артек» лагериин ехэ алтан медаль" шанда хүртөө һэн[2].

Һургуулияа дүүргээд, дээдэ һургуулида орохын тула хэрэгтэй ажалай дүй дүршэлтэй болохын тула нэгэ жэлэй туршада «Буряадай залуушуул» сониндо корреспондентээр хүдэлөө. Удаань Горькиин нэрэмжэтэ Литературна институдта ороһон аад, оройдоол гурбан жэлэй туршада һуража шадаа.

1971 оной октябриин 5-да амин наһатаяа хахасаһан юм.

Уран бүтээл

Намжал ехэнхи шүлэгүүдээ дээдэ һургуулида һуража байхадаа бэшэһэн байна. Тэрэ тоодо хэдэн дуунай үгэнүүд, рассказууд, «Мойһоной модон сэсэглэжэ байна» гэһэн нэгэ үйлэтэй зүжэг, эдиршүүлдэ зорюулһан повестьнууд, хальмаг О.Манджиевтай хамта зохёоһон «Мальчик с бантиками», «Хэбтэгшые сохи» гэһэн буряад хэлэн дээрэ табигдаһан «Нүүдэлшэ шубууд бусажа ерэнэ» гэһэн зүжэг, «Нюуса хүбүүн» гэжэ зүжэг эсэгэтэеэ хамта бэшэһэн зүжэг.

Намжил Нимбуев ород хэлэн дээрэ бэшэдэг, монгол, буряад хэлэн дээрэ бэрхэ, оршуулагшаар һуралсаһан юм. Дондок Улзытуевай шүлэгүүдые ород хэлэн дээрэ оршуулһан юм. Монголой 17 уянгата найрагшадай шүлэгүүдые ород хэлэн дээрэ оршуулаа.

Тиихэдэ буряадай уран зохёолшод Сергей Цырендоржиевай «Һанаа зобоомо һүни», Жамьян Балданжабоной «Бороогой бурхан», Цырен-Дондок Хамаевай «Сагаан һара-Шэнэ һара», Балдан Ябжановай «Майтагсаан», Д.Гармын «Разведчигууд» гэһэн рассказуудые, «Нээжэдэй» Дожоо Доржын «Зүүнэй һүбэ» гэһэн мүрдэлгын рассказ Виктор Нимбуев хамта оршуулаад, «Сибирские огни» сэтгүүлдэ толилогдоһон юм.

Сүлөө шүлэг тухай «Юундэ сүлөө шүлэг сүлөөтэй бэшэб» гэһэн хүдэлмэри бэшээ. 2016 оной декабрь һарада Москва хотодо буряадай элитэ ирагуу найрагша Намжил Нимбуевай 500 хэһэгтэй хоёр боти ном хэблэгдэн гараба. Нэгэдэхи ботинь 543, хоёрдохинь — 575 хуудаһанһаа бүридэнэ. Энэ дэмбэрэлтэй үйлэ хэрэг ирагуу найрагшын эгэшэ Любовь Ширабовна Нимбуевагай оролдолгоор болон Намжил Нимбуевай оюун бэлигые үндэрөөр сэгнэдэг эдэбхитэдэй ашаар бүтэжэ, тус ном арад зоной анхаралда дурадхагдаба гээшэ.

Түрүүшын боти соонь Намжил Нимбуевай «Шүдэрлэгдэһэн сахилгаан» гэһэн ном соохи шүлэгүүд болон урдань хэблэгдээгүй шүлэгүүдынь ороһон байна[3]. Тус номой онсо зүйл гэхэдэ, шүлэгүүдынь хоёр хэлэн дээрэ үгтэнхэй. Номой үшөө нэгэ һонин тала гэбэл, эндэ буряад, монгол хэлэнүүдһээ Намжил Нимбуевай оршуулганууд оронхой. Эдэ хуудаһанууд ирагуу найрагшын бэлиг талаангай үшөө нэгэ гэршэ боложо үгэнэ ха юм. Энэ хоёр боти ном хэблэлдэ гаргахын тула гурбан жэлэй туршада ажал хэгдэһэн байна. Хүн зон Намжил Нимбуевые гансал ород хэлэн дээрэ бэшэдэг байһан гэжэ һанадаг. Харин тэрэмнай буряад хэлэеэ аргагүй наринаар мэдэхэ хүн байгаа. Энээнииень эдэ хоёр номууд соонь ороһон буряад хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн шүлэгүүд, хоёрдохи боти соохи зүжэгүүд болон буряадhаа, монголһоо оршуулһан мүрнүүд гэршэлнэ гээшэ. Түрэлхи хэлэеэ һайн мэдэхэгүй һаа, яагаад энэ ехэ ажал бүтээхэ һэм даа, — гэжэ номой хэблэлдэ онсо хубитаяа оруулһан хүн, түсэлэй хүтэлбэрилэгшэ Жанна Чимитовна Дымчикова хөөрэнэ[4]. Буряадай номой хэблэлдэ тэрэнэй бэлдэһэн «„Шүдэрлэгдэһэн сахилгаанууд“» гэһэн шүлэгүүдэй согсолбори 1972 ондо наһа бараһанай һүүлдэ хэблэгдээ һэн. Энэл согсолбори 1974, 1979 онуудта Москва хотын «Современник» хэблэлдэ гараа. Поэдэй 1998 ондо 50 наһанайнь ойн баярта шүлэгүүдэйнь буряад хэлэн дээрэ оршуулһан, үетэн нүхэдэйнь дурсалгануудаар нэмэлтэнүүд хэгдэжэ, согсолбори хэблэгдээ һэн[5]. Намжил Нимбуев зохёохы ажалдаа жэшээ болохо бэлигтэй уран зохёолшон Шираб Нимбуевич абатаяа суг хамта нэгэхэды ажал бүтээһэн байгаа. Тэдэ хоёрой һүүлшын ажалынь дүүргэгдээгүй, Монголой уран зохёолшо Лодой-Дамбын «Тунгалаг Тамир» гэһэн роман Намжил Нимбуев түрэһэн эсэгэ, Буряадай мэдээжэ уран зохёолшон, оршуулагша Шираб Нимбуевтай суг хамта оршуулжа эхилһэн байна[6].

Библиографи

  • «Шүдэрлэгдэһэн сахилгаанууд» гэһэн шүлэгүүдэй согсолбори (1972 год)
  • Н. Нимбуевай суглуулбари, I боти «Шүлэгүүд», II боти «Проза» (2017 он)[7]

Дурасхаал

  • Ирагуу найрагшын бага тоонто нютагтань, Эгэтын Адаг һууринда тэрэнэй сээжэ бэеын дүрсэ табигдаа[8].
  • Болгариин Плиска хотодо, «Кириллицын хүреэ» гэһэн соёлой-түүхын комплексын дэбисхэр дээрэ[9] 2018 оной ноябрь һарада Намжил Нимбуевай бюст табигдаа[10].
  • Улаан-Үдэдэ нэгэ үйлсэ Намжал Нимбуевай нэрэ зүүнхэй[11]
  • Рэпер Хаски ирагуу найрагшада зорюулан, «Хошхоног» гэһэн альбон гаргаа[12]

Ажаглалтанууд

  1. ↑ Правда смерти Намжила Нимбуева - новости Бурятии и Улан-Удэ (ород хэлэн). Информ Полис (12 ноябрь 2008). Дата обращения: 25 сентябрь 2020.
  2. ↑ Любовь Нимбуева: "У него был дар" (ород хэлэн). tvatv.ru. Дата обращения: 24 октябрь 2025.
  3. ↑ Намжил Нимбуев. «Стреноженные молнии». Стихи. Том I (ород хэлэн). soyol.ru. Дата обращения: 24 октябрь 2025.
  4. ↑ ​Намжил Нимбуевай ирагуу найраг. burunen.ru. Дата обращения: 24 октябрь 2025.
  5. ↑ «Перо и мысли» - к 70-летию Намжила Нимбуева. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 13 ноябрь 2018 года.
  6. ↑ «Тунгалаг Тамир» (ород хэлэн). Дата обращения: 24 октябрь 2025.
  7. ↑ Вышел в свет двухтомник бурятского поэта Намжила Нимбуева. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 21 ноябрь 2018 года.
  8. ↑ На родине поэта Намжила Нимбуева открыли памятник и показали спектакль. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 27 ноябрь 2018 года.
  9. ↑ В Болгарии открыли бюст бурятского поэта Намжила Нимбуева. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 22 ноябрь 2018 года.
  10. ↑ Сестра поэта Намжила Нимбуева рассказала о меценате, заказавшем бюст бурятского поэта. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 27 ноябрь 2018 года.
  11. ↑ В Улан-Удэ «узаконили» переулок Намжила Нимбуева. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 12 июль 2019 года.
  12. ↑ Хаски. m.vk.com. Дата обращения: 24 октябрь 2025. Архивировано 26 сентябрь 2020 года.

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Нимбуев_Намжил_Ширабович&oldid=367477" хуудаһанһаа абтаһан