Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Африка али Хара континент, Латин хэлэнһээ Africa — дэлхэйн тибэ болоно. Дэлхэйн хоёрдохи тибэ талмайгаараа болоно (Евразиин һүүлдэ). Ехэнхидээ Зүүн хахад бумбэрсэгтэ һууна. Тэгэндэнь Экватор зурлаа гарана. Хоёр талаһаа 2 тэнгисэй уһаар угаагдана: Энэтхэг тэнгис — зүүн талынь, Атлантик тэнгис — баруун талынь, мүн Газар дундын далайгаар хойто талаһаа эрьеэ угаана, зүүн-хойноһоо Улаан далай дабһатай уһаараа Африка норгоодог. Африкын талмай 29,2 млн модо², хажуугаархи аралнуудтай — 30,3 млн модо², мүн, тиигээд бүгэдэ дэлхэйн талмай 6 % хушана, ба дэлхэйн хатуу газарай 20,4 % хушана. Африкын талмай дээрэ 54 улас гүрэнүүд һуудаг юм, 5 зүбшөөгдөөгүй уласууд ба 5 ондоо гүрэнэй эзэнтэ дооро (аралай) газарнууд.
Нэрэ
- Хоёрдохи нэрэнь — Хара континент.
- Латин хэлэнһээ Africa «хүрэдэггүй» гэжэ буряад хэлэн дээрэ оршуулажа болохо.
Уласууд
| Улас ороны нэрэ, далбаа
|
Нутаг дэвсгэр (км²)
|
Хүн зон (2009 оны тооцоо) except where noted
|
Нягтшил (км²)
|
Ниислэл
|
| Дорно Африк:
|
6,384,904
|
316,053,651
|
49.5
|
| Шаблон:Флагификация/Burundi Бурунди
|
27,830
|
8,988,091
|
322.9
|
Бужумбура
|
| Шаблон:Флагификация/Comoros Коморын арлууд
|
2,170
|
752,438
|
346.7
|
Морони
|
| Шаблон:Флагификация/Djibouti Джибути
|
23,000
|
516,055
|
22.4
|
Джибути хото
|
| Шаблон:Флагификация/Eritrea Эритрей
|
121,320
|
5,647,168
|
46.5
|
Асмара
|
| Шаблон:Флагификация/Ethiopia Этиоп
|
1,127,127
|
85,237,338
|
75.6
|
Аддис-Абеба
|
| Шаблон:Флагификация/Kenya Кени
|
582,650
|
39,002,772[1]
|
66.0
|
Найроби
|
Мадагаскар
|
587,040
|
20,653,556
|
35.1
|
Антананариву
|
| Шаблон:Флагификация/Malawi Малави
|
118,480
|
14,268,711
|
120.4
|
Лилонгве
|
| Шаблон:Флагификация/Mauritius Маврикий
|
2,040
|
1,284,264[1]
|
629.5
|
Порт-Луи
|
| Шаблон:Флагификация/Mayotte Майотта (Франц)
|
374
|
223,765
|
489.7
|
Мамудзу
|
| Шаблон:Флагификация/Mozambique Мозамбик
|
801,590
|
21,669,278
|
27.0
|
Мапуту
|
| Шаблон:Флагификация/Réunion Реюньон (Франц)
|
2,512
|
743,981(2002)
|
296.2
|
Сен-Дени
|
| Шаблон:Флагификация/Rwanda Руанда
|
26,338
|
10,473,282
|
397.6
|
Кигали
|
| Шаблон:Флагификация/Seychelles Сейшелийн арлууд
|
455
|
87,476
|
192.2
|
Виктори
|
| Шаблон:Флагификация/Somalia Сомали
|
637,657
|
9,832,017
|
15.4
|
Могадишо
|
| Шаблон:Флагификация/Tanzania Танзани
|
945,087
|
41,048,532
|
43.3
|
Додома
|
| Шаблон:Флагификация/Uganda Уганда
|
236,040
|
32,369,558
|
137.1
|
Кампала
|
| Шаблон:Флагификация/Zambia Замби
|
752,614
|
11,862,740
|
15.7
|
Лусака
|
| Шаблон:Флагификация/Zimbabwe Зимбабве
|
390,580
|
11,392,629[1]
|
29.1
|
Хараре
|
| Төв Африк:
|
6,613,253
|
121,585,754
|
18.4
|
| Шаблон:Флагификация/Angola Ангол
|
1,246,700
|
12,799,293
|
10.3
|
Луанда
|
| Шаблон:Флагификация/Cameroon Камерун
|
475,440
|
18,879,301
|
39.7
|
Яунде
|
| Шаблон:Флагификация/Central African Republic Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс
|
622,984
|
4,511,488
|
7.2
|
Банги
|
| Шаблон:Флагификация/Chad Чад
|
1,284,000
|
10,329,208
|
8.0
|
Нджамена
|
| Шаблон:Флагификация/Republic of the Congo Конго
|
342,000
|
4,012,809
|
11.7
|
Браззавилл
|
| Шаблон:Флагификация/Democratic Republic of the Congo Бүгд Найрамдах Конго Ард Улс
|
2,345,410
|
68,692,542
|
29.2
|
Киншаса
|
| Шаблон:Флагификация/Equatorial Guinea Экваторын Гвиней
|
28,051
|
633,441
|
22.6
|
Малабо
|
| Шаблон:Флагификация/Gabon Габон
|
267,667
|
1,514,993
|
5.6
|
Либревилл
|
| Шаблон:Флагификация/São Tomé and Príncipe Сан-Томе ба Принсипи
|
1,001
|
212,679
|
212.4
|
Сан-Томе
|
| Умар Африк:
|
8,533,021
|
211,087,622
|
24.7
|
| Шаблон:Флагификация/Algeria Алжир
|
2,381,740
|
34,178,188
|
14.3
|
Алжир
|
| Шаблон:Флагификация/Egypt Египет
|
1,001,450
|
83,082,869
|
82.9
|
Кайро
|
| Шаблон:Флагификация/Libya Ливи
|
1,759,540
|
6,310,434
|
3.6
|
Триполи
|
| Шаблон:Флагификация/Morocco Марокко
|
446,550
|
34,859,364
|
78.0
|
Рабат
|
| Шаблон:Флагификация/Sudan Судан
|
2,505,810
|
41,087,825
|
16.4
|
Хартум
|
| Шаблон:Флагификация/Tunisia Тунис
|
163,610
|
10,486,339
|
64.1
|
Тунис
|
| Шаблон:Флагификация/Western Sahara Баруун Сахар[2]
|
266,000
|
405,210
|
1.5
|
Эль-Аюн
|
| Хойд Африк дахь Испани болон Португалын нутаг дэвсгэр:
|
| Шаблон:Флагификация/Canary Islands Канарын арлууд (Испани)[3]
|
7,492
|
1,694,477(2001)
|
226.2
|
Лас-Пальмас, Санта-Крус-де-Тенерифе
|
| Шаблон:Флагификация/Ceuta Ceuta (Испани)[4]
|
20
|
71,505(2001)
|
3,575.2
|
—
|
| Шаблон:Флагификация/Madeira Madeira Islands (Португал)[5]
|
797
|
245,000(2001)
|
307.4
|
Фуншал
|
| Шаблон:Флагификация/Melilla Мелилла (Испани)[6]
|
12
|
66,411(2001)
|
5,534.2
|
—
|
| Өмнө Африк:
|
2,693,418
|
56,406,762
|
20.9
|
| Шаблон:Флагификация/Botswana Ботсвана
|
600,370
|
1,990,876
|
3.3
|
Габороне
|
| Шаблон:Флагификация/Eswatini Эсватини
|
17,363
|
1,123,913
|
64.7
|
Мбабане
|
| Шаблон:Флагификация/Lesotho Лесотын Вант Улс
|
30,355
|
2,130,819
|
70.2
|
Масеру
|
| Шаблон:Флагификация/Namibia Намиби
|
825,418
|
2,108,665
|
2.6
|
Виндхук
|
| Шаблон:Флагификация/South Africa Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс
|
1,219,912
|
49,052,489
|
40.2
|
Блумфонтейн, Кейптаун, Претори[7]
|
| Өрнө Африк:
|
6,144,013
|
296,186,492
|
48.2
|
| Шаблон:Флагификация/Benin Бенин
|
112,620
|
8,791,832
|
78.0
|
Порто-Ново
|
| Шаблон:Флагификация/Burkina Faso Буркино-Фасо
|
274,200
|
15,746,232
|
57.4
|
Уагадугу
|
| Шаблон:Флагификация/Cape Verde Кейп Верде
|
4,033
|
429,474
|
107.3
|
Прайа
|
| Шаблон:Флагификация/Côte d'Ivoire Кот д'Ивуар
|
322,460
|
20,617,068
|
63.9
|
Абиджан,[8] Ямусукро
|
| Шаблон:Флагификация/Gambia Гамби
|
11,300
|
1,782,893
|
157.7
|
Банжул
|
| Шаблон:Флагификация/Ghana Гана
|
239,460
|
23,832,495
|
99.5
|
Аккра
|
|
Гвиней
Гвиней
|
245,857
|
10,057,975
|
40.9
|
Конакри
|
| Шаблон:Флагификация/Гвиней-Бисау Гвиней-Бисау
|
36,120
|
1,533,964
|
42.5
|
Бисау
|
| Шаблон:Флагификация/Liberia Либери
|
111,370
|
3,441,790
|
30.9
|
Монровиа
|
| Шаблон:Флагификация/Mali Мали
|
1,240,000
|
12,666,987
|
10.2
|
Бамако
|
| Шаблон:Флагификация/Mauritania Мавритан
|
1,030,700
|
3,129,486
|
3.0
|
Нуакшот
|
| Шаблон:Флагификация/Niger Нигер
|
1,267,000
|
15,306,252
|
12.1
|
Ниамей
|
| Шаблон:Флагификация/Nigeria Нигери
|
923,768
|
149,229,090
|
161.5
|
Абужа
|
| Шаблон:Флагификация/Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha Сент Хелена, Тристан да Кунья (Нэгдсэн Вант Улс)
|
410
|
7,637
|
14.4
|
Жэймстаун
|
| Шаблон:Флагификация/Senegal Сенегал
|
196,190
|
13,711,597
|
69.9
|
Дакар
|
| Шаблон:Флагификация/Sierra Leone Сьерра-Леоне
|
71,740
|
6,440,053
|
89.9
|
Фритаун
|
| Шаблон:Флагификация/Togo Того
|
56,785
|
6,019,877
|
106.0
|
Ломе
|
| Африк Нийт
|
30,368,609
|
1,001,320,281
|
33.0
|
Зүүлтэ