Серова Ольга Васильевна

Ольга Серова
Ольга Серова
Түрэһэн һара/үдэр	18 (31) июлиин 1914 оной
Түрэһэн газар	Бабушкин, Үбэр Байгалай можо[d], Эрхүүгэй генерал-губернаторство[d], Оросой эзэнтэ гүрэн;
Наһа бараһан һара/үдэр	1996 оной сентябриин 8 (82 наһатай)
Наһа бараһан газар	Улаан-Үдэ, Оросой Холбоото Улас;
Эрхэтэнэй эрхын байдал	СССР ; Орос гүрэн
Ажаябуулгын шэглэл	Уран зохёолшон, сэдгүүлшэн, загаһанай ажахын талаар мэргэжэлтэн
Зохёохы ажалай жэлнүүд	1938―1996
Шэглэл	Социалис реализм
Жанр	уянгата зохёол
Дебют	1938
Шан	Буряадай Гүрэнэй шангай Лауреат
Шагналнууд	Буряадай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ

Ольга Васильевна Серова (18 (31) июлиин 1914 оной, Бабушкин, Эрхүүгэй генерал-губернаторство^[d] түрэһэн — 1996 оной сентябриин 8(1996-09-08) (82 наһатай), Улаан-Үдэ наһа бараһан) ― зүблэлтын уран зохёолшон, сэдхүүлшэн, загаһанай ажахын талаар мэргэжэлтэн^[1]. Буряадай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ (1984), Буряадай Гүрэнэй шангай Лауреат (1990). 1966 онһоо СССР-эй уран зохёолшодой Холбооной гэшүүн. Мэдээжэ революционер Василий Матвеевич Серовой басаган (1878―1918)^[2].

Намтар

1914 оной июлиин 18-да Мысовск станцида (мүнөө Буряадай Кабанскын аймагай Бабушкин хото) хубисхалша Василий Матвеевич Серов болон багша Надежда Васильевна Серова хоёрой гэр бүлэдэ түрэһэн юм. Бага наһан Байгалай эрьедэ үнгэржэ, ерээдүйн зохёохы ажалайнь сэдэбые ехэнхидээ тодорхойлоо.

1936 ондо Москвагай А. Н. И. Микоянай нэрэмжэтэ загаһанай үйлэдбэриин дээдэ һургуули дүүргээ. Дээдэ һургуулияа дүүргээд, Сибирь руу бусажа, Листвянка тосхондо СССР-эй эрдэмэй Академиин Байгалай лимнологическа станцида (Эрхүү можо) мэдээжэ эрдэмтэн Глеб Верещагинай хүтэлбэри доро хүдэлөө.

Сэдгүүлшэнэй ажал ябуулаа. Эсэгэ Ороноо Хамгаалгын Агууехэ дайнай жэлнүүдтэ Нижнеангарск (Буряад Улас) зөөжэ ерээд, «Красный байкалец» (Буряад орон), «Бурят-Монгольская правда» (Улаан-Үдэ) сонинуудта хүдэлөө^[3].

1951-1959 онуудта Бакуда ажаһуугаа, Азербайджан ССР-эй эрдэмэй Академиин зоологиин Дээдэ Һургуулида ба «Бакугай хүдэлмэришэн» сониной редакцида хүдэлөө.

Улаан-Үдэеэ бусаад, 1960-1964 онуудта «Свет над Байкалом» гэһэн сэтхүүлэй редакцида хүдэлөө. 1964-1977 онуудта СО РАН-ай ниитын эрдэмэй Институдай эрдэмтэ хүдэлмэрилэгшэ ба эрдэмтэ секретарь байгаа^[4].

1966 ондо СССР-эй уран зохёолшодой Холбоондо ороо һэн.

Наһанайнгаа һүүлшын жэлнүүдтэ Байгал далайе эдэбхитэйгээр хамгаалжа ябаа, хэблэлдэ Түрүүшүүлэй тоодо Байгалай целлюлозно-саарһанай комбинат барилгын хэрэгые буруушаажа, сэхэ эсэргүүсэһэн байна.

Наһа бараа 8 1996 оной сентябриин Улаан-Үдэдэ^[5].

Зохёохы ажал

Түрүүшын толилолгонууд «Түүдэг» гэһэн һурагшадай сониндо 1938 ондо бии болоһон юм. 1945 ондо уран зохёолшо Михаил Пришвинэй зууршалгаар тэрэнэй «Возрождение» гэһэн миниатюра Пришвинэй оролто үгэтэй «Смена» сэтхүүлдэ толилогдожо, залуу уран зохёолшын бэлигые үндэрөөр сэгнэһэн юм.

Ольга Серова буряад уран зохёолдо шэнэ жанрнуудай эхи табигша — уянгата миниатюра болон пейзажна лирикэ гээд тоологдодог. Тэрэнэй прозо зохёолой түхэлһөө дулдыдангүй, дэлхэйн поэтическэ ойлгосо илгаруулна: рассказууд, баримтата очеркнууд гү, али публицис статьянууд сэдьхэл хүдэлгэмэ, образноор дүүрэнхэй. Уянгата миниатюрануудай, очеркнуудай суглуулбаринуудые хэблүүлдэг һэн: «Школа радости» (1960), «Щедрость» (1962), «Вестники вешнего» (1964), «Лети же, птица!» (1970), «Светлое око Сибири» (1972), «Не гаси улыбку» (1985)^[4].

1961 ондо «Жемчужина Восточной Сибири» (с. Саркисян, Э. Пильман Гэгшэдтэй хамта), «Ойн нюусанууд» (1969, 1989 ондо дахин хэблэгдээ) гэһэн ном хэблүүлнэ. Эсэгэ тухайгаа «В. М. Серов» (1978, Астраханцев П.), мүн «И. В. Бабушкин» (1980), «Воспоминания о М. М. Пришвине» (1983) гэһэн номуудые бэшээ.

Москвагай «Современник» хэблэлдэ 1985 ондо Байгалай түрүүшын шэнжэлэгшэд тухай «Баярай Һургуули» рассказуудай суглуулбари шэнээр хэблэгдээ һэн^[6].

Зохёолнуудынь уласай «Правда Бурятии», «Бурятия» сонинуудта, «Свет над Байкалом», «Байкал» гэһэн уран зохёолой-уран һайханай сэтгүүлнүүдтэ толилогдоо. Уран зохёолнуудһаа гадна Серова Улаан-Үдэдэ, Москвада хэблэгдэһэн эрдэмэй-олондо мэдээжэ номуудай автор юм^[7].

Серовагай зохёохы ажал гол түлэб Байгал ба Үбэр Байгалай байгаалида, байгаалитай тааралдан ажаһуудаг ба хүдэлдэг хүнүүдтэ, нуурые түрүүшын шэнжэлэгшэдтэ, мүн ёһо журамай асуудалнуудта ба байгаали хамгаалгын сэдэбтэ зорюулагданхай^[2].

Шагналнууд ба шангууд

Буряадай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ (1984);
Буряад Уласай Гүрэнэй шангай Лауреат (1990).

Библиографи

Уянгата миниатюрануудай болон очеркнуудай гол суглуулбаринууд

Серова О. В. Школа радости. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1960;
Серова О. В. Щедрость. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1962;
Серова О. В. Вестники вешнего. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1964;
Серова О. В., Саркисян С., Пильман Э. Жемчужина Восточной Сибири. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1961;
Серова О. В. Лесные тайны. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1969 (2-е изд. 1989);
Серова О. В. Лети же, птица! — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1970;
Серова О. В. Светлое око Сибири. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1972;
Серова О. В., Астраханцев П. В. М. Серов. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1978;
Серова О. В. И. В. Бабушкин. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1980;
Серова О. В. Воспоминания о М. М. Пришвине. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1983;
Серова О. В. Не гаси улыбку. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1985;
Серова О. В. Школа радости. — М.: Современник, 1985;
Серова О. В. Мои встречи с Байкалом. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1988;
Серова О. В. Земля моя. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1992.

Научно-популярна ба баримтата номууд

Жемчужина Восточной Сибири / в соавт. с С. Саркисян, Э. Пильман. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1961;
Лесные тайны / в соавт. с Э. Пильман. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1969 (переизд. 1989);
В. М. Серов (книга об отце) / в соавт. с П. Астраханцевым. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1978;
И. В. Бабушкин. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1980;
Воспоминания о М. М. Пришвине. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1983;
Школа радости (переиздание, расширенное). — М.: Современник, 1985;
Мои встречи с Байкалом. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1988;
Земля моя. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1992.

Ажаглалтанууд

↑ Серова, Ольга Васильевна (ород хэлэн). unicat.nlb.by. Дата обращения: 10 март 2026.
↑ ¹ ² Ольга Васильевна Серова. Библиография (неопр.). DeltaBibl. Дата обращения: 13 март 2026.
↑ 107 лет со дня рождения Ольги Васильевны Серовой (ород хэлэн). pribbibl.ru (2 сентябрь 2022). Дата обращения: 13 март 2026.
↑ ¹ ² Ольга Васильевна Серова (неопр.). DeltaBibl. Дата обращения: 13 март 2026.
↑ "Ольга Серова | Кабанская центральная библиотека". 2026-03-13.
↑ Серова Ольга - Soyol.ru - Культура и искусство Бурятии (ород хэлэн). soyol.ru. Дата обращения: 13 март 2026.
↑ 16 июня «Писатели-читателям» или «12 месяцев для чтения» (ород хэлэн). baikalib.ru (16 июнь 2023). Дата обращения: 13 март 2026.

Ссылкэнүүд

Ольга Васильевна Серова (ород хэлэн).

[1] Серова, Ольга Васильевна (ород хэлэн). unicat.nlb.by. Дата обращения: 10 март 2026.

[:1-2] ¹ ² Ольга Васильевна Серова. Библиография (неопр.). DeltaBibl. Дата обращения: 13 март 2026.

[3] 107 лет со дня рождения Ольги Васильевны Серовой (ород хэлэн). pribbibl.ru (2 сентябрь 2022). Дата обращения: 13 март 2026.

[:0-4] ¹ ² Ольга Васильевна Серова (неопр.). DeltaBibl. Дата обращения: 13 март 2026.

[5] "Ольга Серова | Кабанская центральная библиотека". 2026-03-13.

[6] Серова Ольга - Soyol.ru - Культура и искусство Бурятии (ород хэлэн). soyol.ru. Дата обращения: 13 март 2026.

[7] 16 июня «Писатели-читателям» или «12 месяцев для чтения» (ород хэлэн). baikalib.ru (16 июнь 2023). Дата обращения: 13 март 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]