Метёлкина Мария Яковлевна
| Мария Метёлкина | |
|---|---|
 | |
| Түрэһэн үдэр | 1927 оной августын 28 |
| Түрэһэн газар |
|
| Наһа бараһан үдэр | 2001 оной майн 26 (73 наһатай) |
| Наһа бараһан газар | |
| Эрхэтэнэй эрхын байдал | |
| Түхэл | Уран зураг |
| Һуралсал | Эрхүүгэй уран зурагай училищи |
| Нэрэ зэргэнүүд |
Буряадай АССР-эй урлалай габьяата ажал ябуулагша Буряадай АССР-эй Арадай уран зурааша |
Мария Яковлевна Метёлкина (1927 оной августын 28, Подлопатки[d], Мухар-Шэбэрэй аймаг, Буряадай АССР[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас түрэһэн — 2001 оной майн 26 (73 наһатай), Улаан-Үдэ, Буряад Улас, Оросой Холбоото Улас наһа бараһан) ― зүблэлтын, буряад уран зурааша, Буряадай АССР-эй искусствын габьяата ажал ябуулагша, Буряадай АССР-эй Арадай уран зурааша, СССР-эй уран зураашадай Холбооной гэшүүн[1].
Намтар
1927 оной августын 28-да Буряадай АССР-эй Мухар-Шэбэрэй аймагай Подлопатки һууринда түрөө.
Бүри балшар наһандаа зураг зураха дуратай болоо:
Балшар наһанай сэдьхэгдэл хэтын хэтэдэ ойндо үлэнхэй: зэрлиг акациин ба мойһоной сэсэрлигүүдтэй сэхэ үргэн гудамжа, тала тосхонһоо урагшаа эхилһэн уужам дайда ба эршэмтэй Сэлэнгэдэ шудхан ородог бурьялма Хёлго, харин тойроод багульнигай һөөгүүдээр ба огторгойдо гаража байһан үндэр нарһануудаар хушаатай добонууд. Эдэ бүгэдэ тэрэнэй зурагууд соо нэгэнтэ бэшэ харюусаха.
Зургаа наһатайһаа тэрэ зуралгада шунаба. Түрэл болохо Георгий Агафонович Метелкинай дурсалгаар бага наһандаа хээрэ, ой, горхон руу ходо тэрьелжэ, элһэн дээрэ зурадаг һэн. Тэрэнэй хэлэһээр «эдир уран зураашын гэрэй хананууд зурагуудаар дүүрэн үлгэгдэнхэй». Харин һургуулида ошоходонь, зуралгын багша И. М. Кальсин тэрэнэй һэдэбтэ анхаралаа хандуулһан, али болохоор урмашуулдаг байгаа
— [2]
.
Дунда һургуулида һуража дүүргээд, 1944 ондо Эрхүүгэй уран зурагай училищида орожо, 1948 ондо дүүргээ. Училищида багша А. П. Жибиновай мастерскойдо ажаллаа.
1948 онһоо Уласай, Зональна, Оросой, Бүхэсоюзна, Уласхоорондын выставкануудта саг үргэлжын хабаадагша, Тэрэ тоодо Республикын Цыренжап Сампиловай нэрэмжэтэ уран зурагай музейдэ (1975, 1982 ба 1989 онуудта, Улаан-Үдэдэ), Эрхүү можын Владимир Сукачёвой нэрэмжэтэ уран зурагай музейдэ, Хойто Байгалай зурагай галерейдэ (1982—1983).
1954 ондо Мария Метелкина табан жэлэй туршада ажаһууһан офицер үбгэнэйнгөө алба хэһэн газараар ГДР-тэ ошоно. Дрезденэй зурагай галерейдэ, Лейпциг, Берлин, Франкфурт-На-Одер болон бусад олон хотонуудай уран һайханай салонуудта оло дахин ошоо[2].
1968 ондо СССР-эй уран зураашадай Холбооной гэшүүн болоо.
Мария Яковлевна Метёлкина «Натюрморт с рябиной» (1956 год), «Омуль на рожне» (1960), «Подсолнухи» (1961), «Новая Зауда» (1963), «Натюрморт с яблоками» (1966), «Цветущая Бурятия» (1969), «Золото Сибири» (1970), «Сурхарбан» (1973), «Письма отца с фронта» (1980) гэһэн уран һайхан хүдэлмэринүүдэй автор юм.
Тэрэнэй бүтээлнүүд Цыренжап Сампиловай нэрэмжэтэ Уран зурагай музейдэ, Хяагтын Владимир Обручевой нэрэмжэтэ хизаар ороноо шэнжэлэлгын музейдэ болон хубиин суглуулбаринуудта байдаг.
2001 оной майн 26-да Улаан-Үдэдэ наһа бараа[1].
Шагналнууд
- Буряадай АССР-эй урлалай габьяата ажал ябуулагша (1975);
- Буряадай АССР-эй арадай уран зурааша (1981).
Гэр бүлэ
- Наһанайнь нүхэр — Василий Ригин, офицер.
- Хүбүүн — Ригин Вячеслав Васильевич.
Дурасхаал
Уран зураашын бүтээлнүүдые Буряадай музейнүүдтэ табигдаһаар:
- 2022 оной май һарада Уран зурагай музейдэ. Ц. С. Сампилова Мария Метелкинагай болон тэрэнэй суг хүдэлдэг Георгий Баженовай түрэһөөр 95 жэлэй ойдо дашарамдуулагдаһан «Үзэсхэлэнтэ палитра» гэһэн үзэсхэлэн Улаан-Үдэдэ үнгэрөө. Энэ үзэсхэлэндэ уран зураашын 40 гаран бүтээл дурадхагдаа[3].
- 2017 ондо энэл музейдэ «Мария Метелкинагай байгаалиин Юртэмсэ» гэһэн 90 жэлэйнь ойдо зорюулагдаһан үзэсхэлэн үнгэрөө һэн[4].
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 Метёлкина Мария (ород хэлэн). Издательский проект Buryad-Mongol Nom kheblel. Дата обращения: 12 март 2026.
- ↑ 1 2 "Метелкина Мария Яковлевна". 2026-03-11.
- ↑ Персональная выставка Георгия Баженова и Марии Метелкиной «Живописная палитра» (ород хэлэн). ГАУК РБ «Национальный музей Республики Бурятия». Дата обращения: 12 март 2026.
- ↑ В Улан-Удэ открывается выставка «Мир натюрморта Марии Метёлкиной» (ород хэлэн). infpol.ru (18 август 2017). Дата обращения: 12 март 2026.
Ном зохёол
- Искусство Бурятии. Архетипичное и актуальное: каталог выст. / М-во культуры и массовых коммуникаций Респ. Бурятии; текст И.Соктоевой, А.Трубачеевой, А.Улзытуевой, дизайн Н.Соктоевой-Улзытуевой, фото В.Урбазаева, А.Улзытуевой. — Улан-Удэ: Б.и., 2007. — 48 с.: цв. ил. См. о М.Метёлкиной, с. 24: цв.ил.
- Искусство Бурятии: к 60-летию образования Бурят. АССР: живопись, скульптура, графика, Театрально-декорационное и декоративно-прикладное искусство: каталог выст. / авт. вступ. ст. И. Соктоева, сост. каталога М. В. Хабарова; Союз художников СССР, М-во культуры РСФСР, Союз художников РСФСР, М-во культуры Бурят. АССР, Союз художников Бурят. АССР. — М.: Сов. художник, 1983. — 42 с.: ил. См. о М. Я. Метёлкиной, с. 26.
- Искусство Советской Бурятии: живопись, скульптура, графика, декоративно-прикладное и ювелирное искусство: каталог выст. / авт. ст. И. Соктоева; М-во культуры Бурят. АССР, Бурят. отд-ние союза художников РСФСР. — Чита, 1982. — 22 с.: 12 с. ил. См. о М.Метёлкиной, с. 10.
- Мария Яковлевна Метёлкина: [буклет]. — Улан-Удэ, [1988]. — 1 л. (в 2 сл.).
- Метёлкина М. Я. Сидорово // Современное изобразительное искусство Бурятии / вступит. ст. З. К. Церетели авт. проекта и сост. Р. Б. Цыденова, Л. М. Вишнякова, С. И. Ильин; Творческий союз художников России, М-во культуры Республики Бурятия, Союз художни-ков Республики Бурятия, Художественный музей им. Ц.Сампилова. — Улан-Удэ: Б.и.,2003. — С. 9: цв. ил. — (К 80-летию Республики Бурятия, 70-летию Союза художников Республики Бурятия, 60-летию художественного музея им. Ц.Сампилова).
- Метёлкина Мария: [кратк. биогр. сведения] // Женщина у Байкала: выст. 22 марта-24 апреля 2001 г. / авт. текста Т. А. Бороноева; сост. Т. А. Бороноева, Т. Е. Алексеева.— Улан-Удэ, 2001. — С. 22: портр.
- Соктоева И. И. Метёлкина Мария Яковлевна: кратк. биогр. сведения: [живописец] // Соктоева И. И. Художники Бурятии / Инесса Ильинична Соктоева, Маргарита Валерьяновна Хабарова. — Л., 1976. — С. 127.
- Метёлкина Мария Яковлевна: [художник-живописец] // Художники Бурятии: каталог 80-90-е годы. — Улан-Удэ, 2000. — С. 36: ил., портр.
- Червонная С. М. Живопись автономных республик РСФСР (1917—1977). — М.: Искусство, 1978. — 208 с.: ил. См. о М. Я. Метёлкиной, с.32.
Ссылкэнүүд
- Метёлкина Мария (ород хэлэн).
- Выставка Марии Метелкиной «Моей Земле пою» (ород хэлэн). leart-gallery.ru.
- Презентация на тему "М. Я Метёлкина" (ород хэлэн).
- Мария Яковлевна Метёлкина (ород хэлэн).
- Роспись По Стеклу. Метёлкина Мария Яковлевна (1927-2003) Цикл «Бамовские узоры» 1978 (ород хэлэн).