Ербанов Михей Николаевич

Михей Николаевич Ербанов
1-й ВКП(б)-эй Буряад-Монголой обкомай нэгэдэхи секретарь
1928 оной декабрь — 1937 оной сентябриин 30
Урид ажаллаһан хүн	Мария Михайловна Сахьянова
Халан абагша	Семён Денисович Игнатьев
ВКП(б)-эй Буряад-Монголой обкомай харюусата секретарь (1928—1932)
Буряад-Монголой АССР-эй түб гүйсэдхэхы хорооной 2-дохи түрүүлэгшэ
1924 оной декабрь — 1927 оной сентябрь
Урид ажаллаһан хүн	Матвей Иннокентьевич Амагаев
Халан абагша	Кузьма Сергеевич Ильин
Буряад-Монголой АССР -эй СНК-ай түрүүлэгшэ
1923 оной декабриин 19 — 1927 оной сентябрь
Урид ажаллаһан хүн	Тушаал баталагданхай
Халан абагша	Кузьма Сергеевич Ильин
Түрэһэн үдэр	1889 оной мартын 10(1889-03-10) Бахтай[d], Аларский район[d], Усть-Ордагай Буряадай автономито тойрог, Оросой Холбоото Улас
Наһа бараһан үдэр	1938 оной февралиин 8(1938-02-08) (48 наһатай) Москва, Зүблэлтэ холбоото улас
Наһанай нүхэр	Савранна Яковлевна Ербанова (Малахирова)
Нам	ВКП(б)
Шагналнууд
РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Михе́й Никола́евич Ерба́нов (1889 оной мартын 10(1889-03-10), Бахтай^[d], Усть-Ордагай Буряадай автономито тойрог түрэһэн — 1938 оной февралиин 8(1938-02-08) (48 наһатай), Москва наһа бараһан) — совет гүрэнэй болон партийна ажал ябуулагша, харюусалгата секретарь — Буряад-Монгол Уласай ВКП(б)-гэй Буряад-Монголой можын хорооной нэгэдэхи секретарь (1928—1937).

Намтар

Буряад-монгол таряашанай бүлэдэ түрэһэн юм.

1903 ондо церковно-приходской һургуули дүүргээ. Балаганск хотодо 3-классна хотын училищида һурахаяа ороо һэн. 1909 ондо мужаагай курсануудые дүүргээ (мэргэжэлээрээ — топограф). 1913 ондо Барнаул хотодо большевигүүдтэй танилсаа.

1917 онһоо РКП(б) — гэй гэшүүн.

1917 ондо Буряад-Монголой Үндэһэтэнэй хубисхалта хорооной бүридэлдэ ороно. 1918—1919 онуудта гах, россиин Дээдын хаан (колчаковщина) үедэ РКП(б)-гэй эрхүүгэй нюуса комитедэй гэшүүн, буряад-монгол аймагуудта парти, хүдэлөө эмхидхэгшэ байгаа. Эрхүүгэй губкомой түлөөлэгшэ хадаа тэрэ Эрхүүдэ 1920 оной февралиин 7-до Сибириин сагаан гвардиин хүтэлбэрилэгшэд адмирал А. В. Колчак ба тэрэнэй засагай газарай толгойлогшо В. Н. Пепеляевые буудалгада хабаадаа һэн.

1920—1921 онуудта Ркп(б)-гэй Эрхүүгэй губернскэ комитедэй бүридэлдэ (1920 ондо РКП(б)-гэй эрхүүгэй губернскэ комитедэй Буряад-Монголой секциин түрүүлэгшэ) ороод, Губерниин газрай таһагые даагша байгаа; 1921 оной ноябриин 1-һээ декабриин 6 болотор Буряад-Монголой автономно областиин ревкомой түрүүлэгшэ байгаа. 1922 оной декабриин 1 — һээ 1923 оной августын 1 болотор Буряад-Монголой автономито можын гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшэ. 1923 оной сентябриин 28-да «Бурлет» гэһэн ниитын эмхи (Доброледэй филиал) Ербановай түрүүлэгшээр байгуулагдаа һэн. Эмхи Буряад-Монголдо (мүнөөнэй Буряадта) саг үргэлжэ агаарай зам бэлдэдэг байгаа.

1923 оной май-декабрь һарануудта — Буряад-Монголой хубисхалта хорооной түрүүлэгшэ. 1923—1927 онуудта Буряад-Монголой АССР — эй арадай комиссарнуудай Зүблэлэй түрүүлэгшэ, нэгэ доро 1925 онһоо 1927 он болотор Буряад-Монголой АССР-эй түбэй гүйсэдхэхы хорооной (ЦИК) түрүүлэгшэ байгаа. 1927—1929 онуудта — ВКП(б) — гэй ЦК-гай дэргэдэхи курсануудта.

1929 оной декабрьһаа 1937 оной октябрь болотор Буряад — Монголой обкомой нэгэдэхи секретарь ба ВКП(б)-гэй Сибириин крайкомой гэшүүн байгаа. Энэ тушаалда үйлэдбэриин томо объектнүүдэй барилга дэлгээ (ПВЗ, УУАЗ, стеклозавод, мяханай комбинат г.м.). Харин тэрэ хүдэлмэришэн ангиин нютагай ажалшадые бэлдэлгын гурим байгуулаа,ЛЭП үнгэргөө. Богонихон болзор соо үзэг бэшэг мэдэхэгүй байдал, мүн хүн зоной бич байһан ниигэмэй аюултай үбшэнүүд усадхагдаа. Тэрэ жэлнүүдэй совет хэблэлдэ Буряад-Монгол орон «зүүн зүгтэ Совет засагай форпост», Харин тэрэнэй ударидагша Ербанов «Зүүн Зүгэй Бүргэд» гэжэ нэрэтэй байгаа. Тиихэдээ буряад бэшэг хоёр дахин шэнэлэгдэжэ, хүдөө ажахыда хүсөөр коллективизаци хэгдээ.

ВКП(б)-гэй 16-17-дохи съезднүүдэй делегат байһан, 17-дохи съезд дээрэ ВКП(б) — гэй шалгалтын Түбэй комиссиин (1934—1937) гэшүүнээр һунгагдаһан байна. ВЦИК-эй гэшүүнээр ба СССР-эй ЦИК-эй гэшүүнээр һунгагдаһан байгаа.

Улаан-Үдэ-Москва хотын ябаган — санын гараса бэелүүлгэдэ болон мүнгэн һангай хангалтада шиидхэхы үүргэ дүүргээ.

Михей Ербанов (баруун тээнь) Сталин Геля Маркизовае гар дээрээ баряад байһан гэрэл зураг дээрэ

1937 оной сентябрь һарада Москвада "панмонголой, хубисхалда эсэргүү, буһалгаата-диверсиин, хорлогшын эмхиин"хүтэлбэрилэгшэ боложо тушаагдаһан байна. Энэ хэрэгээр Мүн лэ Улаан-Үдын түрмэдэ Ирилто Дампилон — БурЦИК — эй түрүүлэгшэ, Яков Похосоев — таряан ажалай нарком, Дугаржап Донгидон — гэгээрэлэй нарком, Т. Еланов — нютагай үйлэдбэриин нарком, В. Балтуев — худалдаа наймаанай нарком, И. Хабаев — юстициин нарком, Б. Базарон — финансын нарком, Д. Буянтуев — Госплан-ай түрүүлэгшэ, М.Адамчикова-партиин обкомой таһагые даагша, М. Пилунов-Буркоопсоюзай түрүүлэгшэ, Ц. Догдомэ — партиин Захааминай аймагай (аймагай) хорооной секретарь, Н.Михайлов — партиин Хориин айкомой секретарь, С. Кригель — Совнаркомой соёлой таһагые даагша, Р. Базарон — соёлой институдай директор болон бусад, хамтадаа 33 хүн. Тэдэнэй тоодо СССР-эй ЦИК-эй гэшүүн, Буряадай АССР-эй газар таряалангай нарком, ВКП(б) — гэй Буряад-Монголой обкомой хоёрдохи секретарь байһан Маркизов А.А. болоно. 1938 оной февралиин 8-да буудуулаа.

1956 оной сентябрь һарада сагааруулагдаа.

Гэр бүлэ

1925 онһоо Ербанов Савранна Яковлевна Малахироватай гэрлэһэн байна.

Шагналнууд ба зэргэнүүд

Ленинэй (1936), Улаан Тугай (1933) орденуудаар шагнагданхай.

Үгүүлэлнүүд ба дансанууд

Шифртелеграмма М`. Н.Ербанова И`. В`. Сталинда гурбанай эрхэнүүд тухай. 17.07.1937.

Шифровко № 1288 / ш. Тон нюуса.

МОСКВА ЦК ВКП (б) т`. Сталинда.

Танай № 1047 / ш. баталагдаһан гурба тоо Буряад-Монгол шиидхэбэри гаргаха эрхэ хэрэглэнэ гү, али гансал шалгаха гү гэжэ ойлгуулхые гуйнаб. Мүн ажалай болзороор заабари эринэб. Ербанов. АПРФ. Ф.3. Оп. 58. Д.212. Л.47. Эхэ бэшэг. РГАСПИ. Ф.558. Оп. 11. Д.56. Л.138. Эхэ бэшэг. Шифровко.

Харюу И. В. Сталинай М. Н. Ербановта 1937.07.21.

Шифровко № 1077 / ш. Тон нюуса.

Улаан-Үдэ ВКП(Б) Ербановта обком.

Тогтоогдоһон дадалай ёһоор гурбаниинь эсэсэй шиидхэбэри гаргадаг.

Сталин.

АПРФ. Ф. 3. Оп. 58. Д. 212. Л. 46. Баталагдаһан буулгабари. РГАСПИ. Ф. 558. Оп. 11. Д. 56. Л. 138. И. В. Сталинай шифровкодо Гар табилга М. Н. Ербанова.

— Архив Президента РФ

Шагналнууд

• Улаан Тугай Орден (1933 оной июлиин 2) — совет засагай дайсадта эсэргүү байлдаануудта онсо габьяатай байһанайнгаа түлөө
• Ленинэй Орден (1936 оной январиин 31) —

мал ажалай талаар гүрэнэй түсэб үлүүлэн дүүргэһэнэй ба ажахын ба соёлой барилгын һалбарида амжалтануудай түлөө

Номуудай автор

• Бурят-Монголы у великого Сталина. Улан-Удэ, Бурят-Монгольское государственное издательство, 1936. — 77 с.
• Пять лет автономии Бурятии : (краткий очерк) / М. Н. Ербанов. — Верхнеудинск : Буробком ВКП(б), 1926. — 25 с.
• Первый слет ударников-просвещенцев БМАССР (17-20 июня 1934 года) : доклады т.т. Ербанова и Дондубона и др. материалы. — Улан-Удэ : Бурпартиздат, 1934. — 104 с.

Дурасхаал

• Улаан-Үдэдэ Буряадай хүдөө ажахын колледж (урид хүдөө ажахын техникум) Ербановай нэрэ зүүдэг.
• Хүдөө ажахын колледжын байшанай Дэргэдэ М. Н. Ербановай сээжэбэеын дүрсэ соёлой уг баялигай объектнүүдэй тоолборидо хүшөө болон оруулагданхай.
• Улаан-Үдэдэ Ербановай нэрээр (анханай Шэтын) Гудамжа нэрлэгдэнхэй, Эрхүү хотодо мүн Ербановай нэрэмжэтэ гудамжа бии.
• Бага нютагтань (Алайрай аймагай Бахтай һуурин) М. Н. Ербановай дурасхаалай гэр-музей нээгдэнхэй.

Ажаглалтанууд

Ном зохёол

• Абрамов О. К. Молох ГУЛАГа: сходство судеб трёх лидеров сибирских национальных республик. (Платон Ойунский, Элбек-Доржи Ринчино, Михей Ербанов). — Томск: Философский факультет Томского государственного университета Электронный ресурс, 2015. — Т. Вып. 13.. — С. 106—120. — ISBN 5-87307-083-0.
• Ербанова С. Я., Басаев Г. И. М. Н. Ербанов. — Улан-Удэ, 1967.
• Окладников А. П. Большая судьба Михея Ербанова. — Улан-Удэ: журнал «Байкал», 1972. — Т. № 3. — С. 117—120.