Ельцин Борис Николаевич

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Learning.svg

Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ номой сангай дансанууд

Arrow-Right.png
Library.png
Тус статья соо жасануудһаа дансанууд хэрэглэгдээ Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сангай
Подробнее
Ельцин Борис Николаевич
Борис Николаевич Ельцин-1 (cropped) (cropped).jpg
Флаг
Оросой Холбоото Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшэ
Флаг
1991 оной декабриин 25 — 1999 оной декабриин 31
Засагай газарай түрүүлэгшэ Егор Гайдар(уялга дүүргэгшэ, 1992 он)
Виктор Черномырдин (1992—1998)
Сергей Кириенко (1998)
Виктор Черномырдин(и. о., 1998)
Евгений Примаков(1998—1999)
Сергей Степашин (1999)
Владимир Путин (1999—2000)
Урид ажаллаһан хүн тушаал зохёон байгуулагдаа; өөрөө РСФСР-эй юрэнхылэгшын тушаалаар
Халан абагша Виктор Черномырдин(1996 оной ноябриин 5-6-да, мэсэ заһалда ороходонь, уялгануудые дүүргэгшэ
Владимир Путин
1993 оной сентябриин 22-һоо октябриин 4 болотор эрхэ найдалыень Александр Руцкой буляалдаһан
Флаг
СНГ-гэй гүрэнүүдэй толгойлогшонорой Зүблэлэй Түрүүлэгшэ
Флаг
1994 оной январиин 1 — 1999 оной декабриин 31
Урид ажаллаһан хүн тушаал зохёон байгуулагдаа
Халан абагша Владимир Путин
Флаг
Оросой Холбоото Уласай
Засагай газарай толгойлогшо
Оросой Холбоото Уласай
юрэнхылэгшын зэргээр
Флаг
1991 оной ноябриин 6 — 1992 оной июниин 15
Урид ажаллаһан хүн Иван Силаев
Халан абагша Егор Гайдар (уялга дүүргэгшэ)
Виктор Черномырдин
Флаг
Оросой Холбоото Уласай Баталан хамгаалгын сайдай уялга дүүргэгшэ
Флаг
1992 оной мартын 16 — майн 18
Юрэнхылэгшэ тэрэ өөрөө
Урид ажаллаһан хүн Константин Кобец
Халан абагша Павел Грачёв
Флаг
РСФСР-эй Юрэнхылэгшэ
Флаг
1991 оной июлиин 10 — декабриин 25
Засагай газарай түрүүлэгшэ Иван Силаев (1990—1991)
тэрэ өөрөө (засагай газарай толгойлогшо юрэнхылэгшын зэргээр, 1991—1992)
Урид ажаллаһан хүн тушаал зохёон байгуулагдаа;
тэрэ өөрөө РСФСР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшын зэргээр
Халан абагша тушаал болюулагдаа; тэрэ өөрөө Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын зэргээр
Флаг
РСФСР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшэ[lower-alpha 1]
Флаг
1990 оной майн 29 — 1991 оной июлиин 10
Урид ажаллаһан хүн Николай Грибачёв
Халан абагша Руслан Хасбулатов
Флаг
Кандидат в члены
КПСС-эй Түбэй Хорооной Политбюрогой гэшүүндэ кандидат
Флаг
1986 оной февралиин 18 — 1988 оной февралиин 18
Флаг
КПСС-эй Түбэй Хорооной секретарь
Флаг
1985 оной июлиин 1 — 1986 оной февралиин 18
Флаг
КПСС-эй Москвагай хотын хорооной нэгэдэхи секретарь
Флаг
1985 оной декабриин 24 — 1987 оной ноябриин 11
Урид ажаллаһан хүн Виктор Гришин
Халан абагша Лев Зайков
Флаг
КПСС-эй Свердловскын можын
хорооной нэгэдэхи секретарь
Флаг
1976 оной ноябриин 2 — 1985 оной апрелиин 18
Урид ажаллаһан хүн Яков Рябов
Халан абагша Юрий Петров
Түрэһэн үдэр 1931 оной февралиин 1
Ураалай можын Бутка һуурин, Буткын аймаг, Ураалай можо, РСФСР, СССР
Наһа бараһан үдэр 2007 оной апрелиин 23
Москва, Орос Улас
Хүдөөлһэн газар Новодевичиин булаша
Эсэгэ Николай Игнатьевич Ельцин (1906 оной июниин 27-1977 оной майн 30)
Эхэ Клавдия Васильевна Ельцина (эсэгын нэрээр Старыгина, 1908—1993)
Наһанай нүхэр Наина Иосифовна Ельцина (Гирина) (түрэ хурим 1956)
Үхибүүд
  • Елена
  • Татьяна
Нам КПСС (1961—1990)
намай гэшүүн бэшэ(1990—2007)
Болбосорол С.М. Кировэй нэрэмжэтэ Ураалай политехникын дээдэ һургуули
Мэргэжэл инженер-барилгашан
Шажан мүргэлдэ хамаадал үнэн алдартын шажан
Гар табилга Изображение автографа
Шагналнууд
Сэрэгэй албан
Алба хэһэн жэлнүүд 19??—2000 онууд
Хамаадалга

  СССР →   Орос гүрэн

Нэрэ зэргэ
Полковник
полковник[1]
Захирдаг байгаа Оросой Холбоото Уласай Зэбсэгтэ хүсэнүүдэй Ахамад захирагша(1992 оной майн 7-һоо 1999 оной декабриин 31 болотор)
Байлдаанууд Августын буһалгаан
Карабахай зүрилдөөн
Днестр шадарай зүрилдөөн
Осетин-ингуш зүрилдөөн
Орос Уласай Дээдын Зүблэлые бута сохин үлдэлгэ
Грузин Уласта болоһон граждан дайн
Түрүүшын чечен дайн
Таджик Уласта болоһон граждан дайн
Дагестан Улас руу алууршад дээрмэшэдэй добтолон оролго
Хоёрдохи чечен дайн
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Ельцин Борис Николаевич — Ураалай можын Бутка тосхондо (мүнөөнэй Свердловскын можын Талицкын аймагта) 1931 оной февралиин 1-дэ түрэһэн — 2007 оной апрелиин 23-да Москва хотодо наһа бараһан. Зүблэлтэ холбооной ба оросой намай, улас түрын, гүрэн түрын бодолгын ажаябуулагша, Оросой Холбоото Уласай бүгэдэ арадай һунгажа абаһан түрүүшын Юрэнхылэгшэ (1991—1999);[lower-alpha 2] Оросой ниитэ-гүрэнэй бодолгын ба эдэй засагай байгууламжа хубилган шэнэлэгшэ. 1991 оной ноябрь һараһаа 1992 оной июнь болотор нэгэ зэргэ Засагай газарые ударидаа[2][3]. 1992 оной март һараһаа май болотор Оросой Холбоото Уласай Баталан хамгаалгын сайдай уялгануудые дүүргэгшэ байгаа.

СССР-эй Дээдын Зүблэлэй Холбооной Зүблэлэй 10-дахи ба 11-дэхи зарлалай (1979—1989) һунгамал; СССР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшэнэрэй зургаанай гэшүүн (1984—1988). СССР-эй Арадай һунгамал ба СССР-эй Дээдын Зүблэлэй үндэһэ яһатанай зүблэлэй гэшүүн (1989—1990). РСФСР-эй Арадай һунгамал ба РСФСР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшэ (1990—1991). КПСС-эй гэшүүн (1961—1990), КПСС-эй Түбэй хорооной гэшүүн (1981—1990); Намда байхадаа КПСС-эй Свердловскын обкомой нэгэдэхи секретаряар (1976—1985), КПСС-эй Түбэй хорооной секретаряар (1985—1986), КПСС-эй Москвагай хотын хорооной нэгэдэхи секретаряар хүдэлмэрилөө (1985—1987). Ленинэй орден зүүгшэ (1981).

Үхибүүн ба эдир наһан

Ураалай можын Бутка тосхондо (мүнөөнэй Свердловскын можын Талицкын аймагта) 1931 оной февралиин 1-дэ нюдарган баян гүүлээд, зөөриеэ хаһан абхуулһан таряашадай гэр бүлэдэ түрэһэн[4].

Эхэнь — Клавдия Васильевна (түрэһөөрөө Старыгина, 1908—1993), оёдолшон[5]. Эсэгэнь — Николай Игнатьевич (1906—1977), барилгашан, 1934 ондо 58-дахи статьяар 3 жэлээр гэмнэгдээ, 1936 ондо болзорһоо урид сүлөөлэгдэһэн[6].

1937 ондо Ельцин гэр бүлөөрөө Березники руу нүүжэ ошоо, эсэгэнь химкомбинадай барилгада хүдэлмэрилөө[5]. Борис тэндэ һургуулияа дүүргээ, ангиингаа ударидагшаар ябаһан[7].

1949 ондо Ураалай политехникын дээдэ һургуулида ороод, 1955 ондо «инженер-барилгашан» гэһэн мэргэжэлээр дүүргээ[8]. Оюутан ябаха үедөө волейболоор СССР-эй тамирай мастер болоһон байна.

  • Ельцинэй 1934 онһоо 1937 он болотор ажаһууһан Казань хотын Карагандагай гудамжада оршодог гэрынь

    Ельцинэй 1934 онһоо 1937 он болотор ажаһууһан Казань хотын Карагандагай гудамжада оршодог гэрынь

  • Борис Ельцин (зүүн талаһаа хоёрдохинь) үхибүүн наһанайнгаа нүхэдөөр

    Борис Ельцин (зүүн талаһаа хоёрдохинь) үхибүүн наһанайнгаа нүхэдөөр

Мэргэжэлэй болон намай ажаябуулга

1955 ондо «Уралтяжтрубстрой» трестдэ ажаллажа эхилээ. 1961 ондо КПСС-эй бүридэлдэ ороһон байна. 1963 ондо Свердловскын гэр барилгын комбинадай ахамад инженер болоһон[8].

КПСС-эй Свердловскын можын хороондо

1968 ондо КПСС-эй Свердловскын можын хороондо шэлжэжэ, барилгын таһагые хүтэлбэрилөө. 1975 ондо можын хорооной секретаряар һунгагдаа[4]. 1976—1985 онуудта КПСС-эй Свердловскын можын хорооной нэгэдэхи секретаряар ажаллаа[4]. Тэрэнэй хүтэлбэрилхэ үедэ КПСС-эй можын хорооной үндэр, зургаан дабхар байшан бодхоогдоо, Р352 авто-харгы баригдаа, метрогой барилга эхилээ, можые эдеэ хоолоор хангалга һайжаруулагдаа. 1980 ондо Залуушуулай гэр байрын согсолбори (МЖК) эмхидхэн байгуулга болон туршалгын тосхонуудай барилга дэмжэһэн юм.

  • КПСС-эй Свердловскын можын хорооной нэгэдэхи секретарь Б. Ельцинэй «Чайка» гэһэн албанай машина

    КПСС-эй Свердловскын можын хорооной нэгэдэхи секретарь Б. Ельцинэй «Чайка» гэһэн албанай машина

СССР-эй Дээдын Зүблэлдэ

1978—1989 онуудта — СССР-эй Дээдын Зүблэлэй һунгамал (Зүблэлэй Холбооной гэшүүн). 1984 онһоо 1988 он болотор — СССР-эй Дээдын Зүблэлэй Президиумэй гэшүүн. 1981 ондо КПСС-эй XXVI съезд дээрэ КПСС-эй Түбэй хорооной гэшүүнээр һунгагдажа, 1990 ондо намһаа гаратараа тэрэнэй гэшүүн байгаа[4][8].

М. С. Горбачёвой 1985 ондо КПСС-эй Түбэй Хорооной Юрэнхы секретаряар һунгагдаһанай удаа Е. К. Лигачёвой зууршалгаар Москва хотодо ажаллахаар дамжуулагдаа, апрель һарада КПСС-эй Түбэй Хорооной барилгын таһаг хүтэлбэрилжэ, 1985 оной июнь һарада барилгын асуудалнуудаар КПСС-эй Түбэй Хорооной секретаряар һунгагдаһан байна[4].

КПСС-эй Москвагай хотын хороондо

1985 оной декабрь һарада КПСС-эй Москвагай хотын хорооной нэгэдэхи секретарь болоо. Тэрэ намай аппарат сэбэрлэлгэ хэжэ, дэлгүүрнүүдые өөрөө шалгажа, ниислэлэй ниитын унаагаар ябадаг байгаа. Тэрэнэй үедэ Москва хотын шэнэ юрэнхы түсэб зохёогдожо эхилээд, түүхэтэ байшангуудые һандаргаха ябадал хоригдоо һэн[5].

Тэрэ 1987 ондо коммунис намай хүтэлбэриие, тэрэ тоодо Горбачёвые олоной урда шүүмжэлһэн, энээнэй удаа алдуугаа мэдэрхэ баатай боложо, Москвагай хотын хорооной нэгэдэхи секретариин тушаалһаа болиһон байна. 1988 оной январь һарада СССР-эй барилгын талаар Гүрэнэй хорооной түрүүлэгшын нэгэдэхи орлогшоор томилогдоо[4][8].

  • СССР-эй арадай һунгамалда кандидадай һунгалтын урда тээхи программаяа дурадхан, Холбоонуудай Байшанай Томо баханата зал соо Б. Н. Ельцинэй үгэ хэлэхэ үе, 1989 оной февралиин 21

    СССР-эй арадай һунгамалда кандидадай һунгалтын урда тээхи программаяа дурадхан, Холбоонуудай Байшанай Томо баханата зал соо Б. Н. Ельцинэй үгэ хэлэхэ үе, 1989 оной февралиин 21

СССР-эй арадай һунгамалаар һунгалга

1989 оной март һарада Москва хотоһоо СССР-эй арадай һунгамалаар һунгагдахадаа, һунгагшадай 91,53 % дуугаар гараһан байха юм[5]. СССР-эй Дээдын Зүблэлдэ барилгын болон барилгын урлалай хорооной түрүүлэгшэ болоо. Һунгамалнуудай нютаг можонууд хоорондын бүлгэмэй хүтэлбэридэ ороһон байна.

1989 ондо Америкын Холбоото Штадуудта албанай ажалаар айлшалалгын үедэ ба Москва шадар хүүргэһээ унаһан ушартай холбоотой хэрүүлэй хэдэн ушарта ороһон байха юм. 1990 оной март һарада Свердловск хотоһоо РСФСР-эй арадай һунгамалаар[4] һунгагдаһан. Апрель һарада Испанида агаарай сүйд аюулда орожо, бэртэлгэ абаһан.

РСФСР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшэ

Гурбадахи туршалгын удаа, 1990 оной майн 29-дэ, 535 һунгамалай дуу абажа (һунгагдахада түлөө эгээ үсөөниинь 531 хүнэй дуун хэрэгтэй байгаа) Ельцин РСФСР-эй Дээдын Зүблэлэй Түрүүлэгшээр һунгагдаа. Харин «Кремлиин кандидат» Александр Власов 467 һунгамалай дуу абаһан юм[5]. Тэрэнэй хүтэлбэри доро зөөри тухай Хуули ба РСФСР-эй гүрэнэй бүрин бэеэ даанги байдал тухай эрхын тунхаглал абтаһан.

1990 оной июль һарада КПСС-эй ехэ хурал дээрэ коммунис нам болон Горбачёвые шүүмжэлжэ, КПСС-һээ гараха тухайгаа соносхобо. 1990—1991 онуудта «гүрэнэй бүрин бэеэ даанги байдалай жагсаалда» ба холбооной шэнэ хэлсээ бэлдэлгэдэ хабаадаа. 1991 оной февраль һарада, Балти шадар болоһон үйлэ ябадалнуудай һүүлдэ, Горбачёвые тушаалһаа буулгаха тухай эрилтэ анха түрүүшынхиеэ табиһан байна.

Орос Уласай Юрэнхылэгшэ

Юрэнхылэгшын түрүүшын болзор

1991 оной мартын 17-до бүгэдэ арадай һанал хуряалгада һунгагшадай 69,85 % Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын тушаал тогтоолгые дэмжэһэн байна[9].

1991 оной июниин 12-то болоһон РСФСР-эй юрэнхылэгшын һунгалтада Ельцин 57,30 % һунгагшадай дуугаар илажа гараа. Гүрэнэй онсо байдалай хорооной засаг буляалгын буһалгаанай болон СССР-эй һалан һандарһанай һүүлдэ эдэй засагай хубилган шэнэдхэлгэ: гүрэн дотор үнэ сэнгүүдые захиргаанай хиналта дороһоо сүлөөрүүлгэ болон гүрэнэй зөөри үмсэлэлгын хэмжээнүүдые эхилһэн юм.

1992—1993 онуудта үндэһэн хуулиин доройтол хүгжэжэ, 1993 оной октябрь һарада Дээдын Зүблэлэй тараалгаар ба шэнэ үндэһэн хуули баталалгаар түгэсэбэ.

1994—1996 онуудта Чечен Уласта дай ябуулаа, тэрэнь Хасавюртын хэлсээгээр түгэсөө. 1995 ондо гүрэнэй үйлэдбэриин зургаануудые хубиин мэдэлдэ дамжуулхын тула үгэлгын худалдалга үнгэргөө.

  • Борис Ельцин (тэг дунда) Илалтын 50 жэлэй ойн баярай үедэ Мавзолейн ендэр дээрэ, 1995 оной майн 9

    Борис Ельцин (тэг дунда) Илалтын 50 жэлэй ойн баярай үедэ Мавзолейн ендэр дээрэ, 1995 оной майн 9

  • Кремльһээ «Ельцин-туб» руу нүүлгэгдэһэн Ельцинэй ажалай таһалга

    Кремльһээ «Ельцин-туб» руу нүүлгэгдэһэн Ельцинэй ажалай таһалга

Юрэнхылэгшээр хоёрдохи болзор

Борис Ельцин 1996 ондо Юрэнхылэгшын һунгалтада илажа гараа, тэрээнтэй энэ тушаал буляалдаһан гол тэмсэгшэнь Г. А. Зюганов байгаа[4]. Хоёрдохи болзорынь 1998 ондо Орос гүрэндэ болоһон эдэй ажахын доройтон уналгаар (дефолтоор), Засагай газарай оло дахин һэлгэлдээгээр, Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын тушаалһаа болюулха һэдэлгээр болон хоёрдохи чечен дайнай эхилһэн ушараар тэмдэглэгдэһэн.

Б. Н. Ельцин 1999 оной декабриин 31-дэ тушаалаа һайн дураараа орхижо, В. В. Путиниие уялгануудые дүүргэгшээр томилоо, тэрэ болзорһоо урид 2000 оной март һарада болоһон Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын һунгалтада илажа гараа[10].

Ельцин тушаалһаа бууһанайнгаа һүүлдэ

2000 оной январь һарада Вифлеем ошожо ерээ, май һарада В. В. Путинай тушаалдаа оролгын ёһололдо хабаадаа[4]. Октябрь һарада «Юрэнхылэгшын марафон» гэжэ ном хэблүүлжэ гаргаа, Оросой Холбоото Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшын жаса байгуулаа. 2001 ондо «Эсэгэ ороной үмэнэ габьяатай байһанай түлөө» 1-дэхи шатын орденоор шагнагдаа. Тэрэнэй нэрээр 2003 ондо Кыргыз Уласта дээдэ һургуули болон хада уулын орьёл нэрлэгдээ (Борис Ельцинэй орьёл). 2006 ондо Кремлиин Ехэ ордоной Георгиин танхимда 75 наһанайнгаа ойн баяр тэмдэглэжэ, Латыш Уласай Юрэнхылэгшэһээ Гурбан одоной 1-дэхи шатын ордендо хүртөө[10].

  • Борис Ельцин өөрынгөө хүдөө гэртэ (1996 он)

    Борис Ельцин өөрынгөө хүдөө гэртэ (1996 он)

Наһа баралга ба хүдөөлүүлгэ

Борис Ельцинэй хүүр Москва хотын Новодевичиин булашада. Оросой гурбан үнгэтэ тугай түхэлөөр хүшөө бүтээгдэнхэй

Борис Ельцин 2007 оной апрелиин 23-да москвагай сагаар үдэрэй 3 саг 45 минутада Түбэй клиническэ эмнэлгын газарта зүрхэнэй тогтоһонһоо наһа бараа. Энэ үбшэниинь зүрхэнэй болон һудаһанай байгуулгын үбшэнһөө боложо, доторой олон органуудай хүдэлэлгын доройтолгоһоо уламжалһан байна — иигэжэ Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын Хэрэгүүдые эрхилэлгын хүтэлбэриин Эмнэлгын түбэй хүтэлбэрилэгшэ Сергей Миронов мэдээсэлэй РИА Новости албанда дуулгаһан байха юм[11].

Тэрээнтэй хамта мэдээсэлэй «Вести» телепрограммада экс-юрэнхылэгшын наһа бараһанай ондоо шалтаг тэрэ нэрлээ һэн: «Ельцин ехээр хүйтэ абажа, хамшаглаһан байгаа. Тэрэнь бүхы органуудыень болон байгуулгануудыень асари шангаар сохёо». наһыа барахаһаа 12 хоног урид Ельцин эмнэлгын газарта оруулагдаһан байгаа. Гэбэшье, түрүүшын юрэнхылэгшэдэ мэсэ заһал хэһэн кардиохирург Ренат Акчуринаай хэлэһээр, Ельцинэй наһа баралгын «нэгэшье багсаамжа шалтаг байгаагүй». Түрэлнүүдэйнь хүсэлөөр Борис Ельцинэй бэе задалагдаагүй.

Буянайнь ёһолол Абарагша Христос бурханай сүмэдэ үнгэргэгдөө. Апрелиин 24-25-най һүни тэрэ нээгдэнхэй байжа, Оросой Холбоото Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшэтэй хахасан ёһолхоёо һанаһан хүн бүхэндэ тиимэ арга боломжо олгогдоо һэн. «Алиншье тээшэ хазагайруулагдаагүй сэгнэлтэ наһа барагшада хэзээ нэгэтэ түүхэ үгэхэ байха», — гэжэ буянайнь шажанай ёһололдо ба хүдөөлэлгэдэ хабаадаагүй Москвагай патриарх II дугаар Алексий тэмдэглэһэн юм. Шажанай байгуулгын дүримһөө ондоошогоор уншалга хэгдээ гэһэн һанамжа байдаг — ушалга дотор «Бурханай богоол» гэһэн үгэнүүд хэлэгдэхэ ёһотой юм, харин Ельцинэй һүүлшын уншалга хэхэдээ, «шэнэ наһа барагша Орос уласай түрүүшын юрэнхылэгшэ Ельцин Борис Николаевичиие» дурдаһан гэхэ[12].

Кремлиин ханын дэргэдэ хүдөөлүүлэгдэһэн СССР-эй урдахи толгойлогшонорһоо (һүүлшынхинь К. У. Черненко байгаа) илгаатайгаар, апрелиин 25-да Новодевичиин булашада Ельцин сэрэгэй хүндэлэлтэйгээр хүдөөлүүлэгдээ. Хүдөө табилгын буулгабари гүрэнэй бүхы субагууд сэхэ дамжуулан харуулһан байха юм.

Борис Ельциндэ үгтэһэн сэгнэлтэнүүд

2023 оной февраль һарада болоһон шэнжэлэлгын дүнгүүдээр, оройдоол 8 % Борис Ельциндэ һайн хандасатай, асуулгада хабаадаһан 50 % зон муу хандасатай, 35 % хоёрой хоорондохи хандаса элирхэйлжэ, һайншье, муушье тала баримталангүй байһанаа мэдүүлээ. Залуушуул ба москвагайхид тэрэниие яһала һайнаар, харин аха үеынхид болон бага хотонуудай ажаһуугшад муугаар сэгнэнэ.

Борис Ельцин ба Билл Клинтон,1995 он

Баруун зүгэй улас түрын бодолгошод СССР-эй һандарал болон эдэй засагай хубилан шэнэдхэлгэдэ оруулһан тэрэнэй үүргэ тэмдэглэдэг, гэбэшье, үлүү баяжагшадые бии болгоһонойнь түлөө, Чечен Уласта болоһон дайнай ба арад түмэнэй амидаралай хэмжээнэй уналга шүүмжэлдэг. Ельцинэй үедэ «Орос Уласта сүлөөтэ хэблэлтэй арадай шанартай болгогдоһон гүрэн түрэ хүгжэжэ байгаа» гэжэ Билл Клинтон тоолодог байһан. Хитадай Түрүүлэгшэ Цзян Цзэминь тэрэниие «Хитад арадай урданай нүхэр» гэжэ нэрлэдэг байгаа[13].

Гэр бүлэ

Борис Ельцин һамгатай, хоёр басагадай, табан зээтэй, гурбан зээнсэртэй байһан.

Дурасхаалыень мүнхэлэлгэ

Борис Ельцинэй амиды мэндэ ябахада, тэрээндэ Кыргыз Уласай Чолпон-Ата хотодо табигдаһан хүшөө
Файл:Бюст Ельцина работы Неизвестного.jpg
Эрнст Неизвестнын бүтээһэн Ельцинэй сээжэ бэеын хүшөө. «Ельцин-түб»
Б. Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сан, Санкт-Петербург
Екатеринбург хотодохи «Ельцин-түб»
  • XXI зуун жэлэй эхиндэ Киев хотодо Ажаллагшадые хүтэлбэрилхэ талаар нютаг можонууд хоорондын академиин дэргэдэ Борис Ельцинэй нэрэмжэтэ украин-оросой менеджмент болон олзын хэрэг эрхилэлгын дээдэ һургуули ажаллажа байгаа (МАУП).
  • Екатеринбург хотодохи албан ажалай Екатеринбург-Сити түбэй гол гудамжа болодог Январиин 9-нэй гудамжа 2008 оной апрелиин 8-да Борис Ельцинэй гудамжа гэжэ нэрлэгдээ[15].
  • Мэдээжэ скульптор Георгий Франгулянай зохёоһон Борис Ельцинэй хүшөө нээлгын ёһолол 2008 оной апрелиин 23-да үнгэргэгдөө. Дурасхаалай хүшөө оросой тугай үнгөөр ​​- сагаан гантиг шулуугаар, византиин шэгэдхэмэл хүхэ зураг болон зарсаһан улаан шулуугаар бүтээгдэһэн хүүрэй үргэн даралта юм. Гурбан үнгэтэ туг хүшөөгэй доро хабтагай шулуунууд дээрэ үнэн алдартын шажанай хэрээһэн һиилэгдэнхэй. Борис Ельцинэй гэр бүлэ, тэрэ тоодо наһанайнь нүхэр Наина Иосифовна, Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путин, Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшэ Виктор Зубков, Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшын нэгэдэхи орлогшо, Оросой Холбоото Уласай һунгагдаһан Юрэнхылэгшэ Дмитрий Медведев, Оросой Юрэнхылэгшын захиргаанай толгойлогшо Сергей Собянин, Засагай газарай гэшүүд, нүхэд, суг ажалтан ба Оросой Холбоото Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшэтэй хамта ажаллаһан хүнүүд хүүрэй даралта хүшөө нээлгын ёһололдо хабаадаа.
  • 2008 оной апрелиин 23-да Ураалай гүрэнэй техническэ ехэ һургуулида Борис Ельцинэй нэрэ зүүлгэгдээ[16].
  • Ельцинэй наһа бараһаар жэл үнгэрхэдэ, түрэһэн нютаг Бутка һууриндань, Орос Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшын эсэгынь бариһан гэрэй ханада дурасхаалай самбар тодхоод, гудамжануудай нэгэнэй нэрые «Ельцинэй нэрэмжэтэ гудамжа» гэжэ һэлгэһэн юм[17].
  • 2009 оной май һарада Санкт-Петербургда открыта Б. Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сан нээгдээ.
  • Кыргыз Уласай ниислэл Бишкек хотодо кыргыз-орос славян ехэ һургуулида Б. Н. Ельцинэй нэрэ өөрынь амиды байхада зүүлгэгдэһэн юм.
  • Кыргыз Уласай Иссык-Кулиин можодо Тянь-Шань уулын нэгэ орьёлдо (үндэрынь 5168 метр) Орос Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшын нэрэ үгтэнхэй.
  • Борис Ельцинэй 80 жэлэй ойдо дашарамдуулан, уран барималша Георгий Франгулянай бүтээһэн хүшөө Екатеринбург хотын «Демидов-Плазада», юрэнхылэгшын түбэй нээгдэхэ газар, 2011 оной февралиин 1-дэ табигдаһан юм[18].
  • 2013 оной августын 22-то Таллин хотодо, Хуушан хотын эгээл түбтэ, Эстон Уласай засагай газарай байшанһаа холо бэшэ, Нунне гудамжаар оршодог шулуун ханада Борис Ельцинэй тоборог хээ дүрэ зураг ба дурасхаалай самбар тодхогдоо. Уран баримал ай энэ бүтээл дээрэ эстон, ород, англи хэлээр иигэжэ бэшээтэй: «1990-1991 онуудта Эстон Уласай бэеэ дааһан байдалые амгалан тайбанаар һэргээн бусааха хэрэгтэ хубитаяа оруулһан Орос Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшэ Борис Ельцинэй дурасхаалда.» Тобогор хээ дүрэ зураг Эстон Уласай хуули тогтоодог хуралай дарга Эне Эргма болон Орос Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшын наһанай нүхэр Наина Ельцина нээгээ. Энэ ёһололдо мүн лэ Эстон Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай сайд Яак Аавиксоо, гүрэнэй гурбадахи юрэнхылэгшэ Арнольд Рютель, Таллин хотын мэр Эдгар Сависаар, Беларусь Уласай Дээдын Зүблэлэй түрүүлэгшэ байһан Станислав Шушкевич, 1990-ээд онуудай оросой мэдээжэ түрын бодолгошод Геннадий Бурбулис, Фёдор Шелов-Коведяев, үнгэрһэн сагай болон мүнөө үеыншье улас түрын ажаябуулагша хабаадалсаһан байха юм[19].
  • 2015 оной ноябриин 25-да Екатеринбург хотодо Борис Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын түб нээгдээ. Тус түбэй нээлгэдэ 500 гаран хүн уригдаһан байна: Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путин, Засагай газарай Түрүүлэгшэ Дмитрий Медведев, Борис Ельцинтэй хамта ажаллаһан гүрэн түрын ударидагшад, мэдээжэ политигууд, соёлой ажаябуулагшад, сэдхүүлшэд. Орос Уласай түрүүшын Юрэнхылэгшые дүтэ мэдэхэ хүнүүдшье ерээ — тэрээнтэй хамта дээдэ һургуулида һураһан нүхэдынь, юрэнхылэгшын суг ажалтан, Ельцинэй түрэл гарал зон[20].

Шагналнууд ба нэрэ зэргэнүүд

Орос Уласай ба СССР-эй шагналнууд:

  • «Эсэгэ ороной үмэнэ габьяатай байһанай түлөө» I шатын орден (2001 оной июниин 12) — орос гүрэн түрын байгууламжа тогтоолгодо ба хүгжэлтэдэ оруулһан онсо габьяата хубитаяа оруулһанай түлөө[21].
  • Ленинэй орден (1981 оной январиин 30) — Коммунис намай болон Зүблэлтэ гүрэнэй үмэнэ габьяатай баһанай түлйй ба түрэһөөр табин наһанай ойн баяртай дашарамдуулан[22].
  • Ажалай Улаан Тугай 2 орден:
1971 оной август һарада — табан жэлэй түсэб дүүргэһэн габьяагай түлөө[22];
1974 оной январь һарада — Дээдэ-Исетскын түмэр үйлэдбэрилгын заводой хабтагараар гаргалгын цехэй түрүүшын шата барилгада туйлаһан амжалтануудай түлөө[22].
  • «Хүндэлэлэй Тэмдэг» орден (1966 он) — барилгын талаар долоон жэлэй түсэбэй даабаринуудые дүүргэхэдээ түйлаһан амжалтануудай түлөө[22].
  • «Казаниин 1000 жэлэй ойн баярай дурасхаалда» медаль (2006 он)[23].
  • «Шэн габьяата ажалай түлөө. В. И. Ленинэй түрэһөөр 100 жэлэй ойн хүндэлэлдэ» медаль (1969 оной ноябрь)[22].
  • «1941-1945 онуудта Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда туйлагдаһан Илалтын гушан жэл» гэһэн ойн баярай медаль (1975 оной апрель)[22].
  • «СССР-эй Зэбсэгтэ Хүсэнүүдэй 60 жэл» медаль. (1978 оной январь)[22].
  • ВДНХ-гай алтан медаль (1981 оной октябрь)[22].
  • «Арадай һайн дуранай сэрэгэй дурасхаалда» гэһэн медаль — Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай үедэ алдалан унагшадай дурасхаал мүнхэлхэ хэрэгтэ горитой хубитаяа оруулһанай түлөө, Орос гүрэнэй түүхэдэ нарин гамтай хандалгатай байһанай түлөө, зүрилдөөнүүдтэ Эхэ ороноо хамгаалха үедөө унаһан хүнүүдэй нэрэнүүдые сахиха хэрэгтэ ехэ аша габьяатай байһанай түлөө (2012 оной март, наһа бараһанай хойно).

Гадаадын шагналнууд:

Албан зургаанай шагналнууд:

  • А. М. Горчаковой дурасхаалай медаль (Орос Уласай Гадаадын хэрэгүүдэй яаман, 1998 он)[10][36].
  • Олимпиин алтан орден (Олимпиин Уласхоорондын хороон, 1993 он)[37].
  • Энхэ тайбанай болон үнэн зүбэй Хаанай орден (ЮНЕСКО)[38].

Шажанай байгуулгын шагналнууд:

  • Гэгээн түрэлтэ үнэн шударгуу агууехэ тайжа Димитрий Донскойн I шатын орден (Ородой үнэн алдартын шажанай байгуулга, 2006 он)[39].
  • Бурханай Хуурсагай орденой гэнжэдэ хүртэгшэ (Иерусалимай үнэн алдартын шажанай байгуулга, 2000 он)[40].

Нэрэ зэргэнүүд:

Бусад одо тэмдэгүүд:

  • Бэдиртэй берет малгай (1993 оной сентябрь) — Орос Уласай Дотоодын хэрэгүүдэй яаманай дотоодын сэрэгүүдэй тусхай хэсэгүүдэй хүгжэлтэдэ хубитаяа оруулһанай түлөө[51].

Б. Н. Ельцинэй номууд

Б. Н. Ельцин — дүрбэн ном зохёон бэшэгшэ (һүүлшын гурбыень сэдхүүлшэн, саашадаа захиргаанайнь хүтэлбэрилэгшэ ба хүрьгэниинь болоһон Валентин Юмашевай заһабари ба эрхилэлгээр хэблэгдэһэн):

  • Б. Н. Ельцин. Дунда Ураал: бүтээлгын хилэнүүд (Б. Н. Ельцин. Средний Урал: рубежи созидания). Свердловск, Дунда-Ураалай номой хэблэл, 1981. — 160 н.[52].
  • «Үгтэһэн сэдэбээр хэлэгдэхэ һэжэг һанал» («Исповедь на заданную тему») (Москва. «ПИК» хэблэл, 1990 он) — өөрын бэшэһэн намтар, гүрэн түрын бодолгото үзэл суртал ба арадай һунгамалнуудай һунгалтын урдахи ажал тухай хөөрөөнүүдэй үлхөө багтааһан багахан ном.
  • «Юрэнхылэгшын тэмдэглэлнүүд» («Записки президента») (1994)[24] — ажаллажа байга юрэнхылэгшын бэшэһэн ном, тэрээн дотор юрэнхылэгшын һунгалта, августын буһалгаан (ГКЧП), СССР-эй һалан һандаралга, эдэй засагай хубилалтануудай эхин, 1992-93 онуудай үндэһэн хуулита доройтол, 1993 оной сентябриин 21-нэй — октябриин 4-нэй ябадалнууд (арадай һунгамалнуудай Ехэ хурал ба Дээдын Зүблэл тараалга) гэхэ мэтэ 1990-93 онуудай ушаралнууд тухай хөөрэгдэнэ.
  • «Юрэнхылэгшын холын урилдаан» («Президентский марафон») (2000)[53] — тушаалһаа бууһанай хойно хэблэн гаргуулһан ном, тэрээн дотор юрэнхылэгшын хоёрдохи һунгалта ба юрэнхылэгшын хоёрдохи болзор тухай хөөрэгдэнэ.

Фильмүүдэй тобьёг

Уран һайханай фильмүүд

  • Проект «Ельцин» (Spinning Boris), 2003 он, найруулагша Роджер Споттисвуд — юрэнхылэгшын 1996 оной һунгалтын үедэ Б. Ельцинэй штабта американ мэргэжэлтэдэй ажаллаһан тухай.

Кинобэелэлгэ

  • «Августын гурбан үдэр» («Три августовских дня»), 1992 он, найруулагша Жан Юнг, Ельцин юрэнхылэгшын дүрэ Александр Скороход наадаһан байна[54].
  • «Сагдаагай академи 7: Москвада дүүргэхэ үүргэ» («Полицейская академия 7: Миссия в Москве»), 1994 он, найруулагша Алан Меттер, Ельциниие баһал Александр Скороход наадаа.
  • «Юрэнхылэгшэ ба тэрэнэй зээ басаган» («Президент и его внучка»), 1999 он, Олег Табаков.
  • «Мэдэгдээгүй буһалгаан» («Неизвестный путч»), 2009 он, Ельцинэй дүрэ Владимир Новиков наадаһан байна.
  • «Ельцин. Август һарын гурбан үдэр» («Ельцин. Три дня в августе»), 2011 он, найруулагша Александр Мохов, Ельцинэй дүрые Дмитрий Назаров гүйсэдхөө.
  • «Маргарита Назарова», 2015 он, албанай хэрэгээр ябаһан залуу Борис Ельцинэй дүрэ зүжэгшэн Сергей Марухин гүйсэдхөө.
  • «Одо мүшэд тиигэжэ тохёогоо» («Так сложились звёзды»), 2016 он, Борис Ельцинэй дүрэ Алексей Гуськов гүйсэдхөө.
  • «Һогтуу хамжаан» («Пьяная фирма»), 2016 он, Борис Ельцинэй дүрэ Сергей Колтаков гүйсэдхөө.
  • «Дятловай дабаан» («Перевал Дятлова»), 2020 он, энэ телесериалда залуу Ельцинэй богонихон роль Евгений Романцов гүйсэдхөө.
  • «Титим (телесериал)» «Корона (телесериал)», 5-дахи хаһын 6-дахи хэсэгтэ Ельцинэй дүрэ Анатолий Котенёв гүйсэдхөө.

Баримтата фильмүүд

Компьютерай наадануудта

  • «Кужлевка» (2023). Дүрэ Всеволод Кузнецов абяа оруулан дуугаруулаа[61].

Ажаглалтанууд

  1. ↑ В этом качестве был как спикером парламента, так и высшим должностным лицом РСФСР. Все предыдущие и последующие Председатели Верховного Совета РСФСР были лишь спикерами парламента.
  2. ↑ 22 сентября 1993 оной сентябриин 22-то, юрэнхылэгшэ Ельцин ба хуули зохёон гаргадаг засагай (Дээдын Зүблэл болон арадай һунгамалнуудай ехэ хуралай) хоорондохи хурса хатуу зүрилдөөнэй үедэ, Ельцинэй өөрынгөө зарлигаар тарааха тухай соносхоһон Дээдын Зүблэл харюу болгон, юрэнхылэгшын эрхэ найдал болюулха тухай тогтоол абаһан юм. Юрэнхылэгшын уялгануудые саг зуура дүүргэгшээр дид-юрэнхылэгшэ Александр Руцкой томилогдоо. Засагай газарай ба зэбсэгжэмэл зургаануудай хүтэлбэриин дэмжэһэн Борис Ельцин засагаа үгэхэеэ арсаба. Засагай һалаануудай хоорондын хоёр долоон хоногой туршада үргэлжэлһэн зүрилдөөн зэбсэгтэ тулалдаагаар, Москвагай түбтэ шуһа адхалгаар ба хуули зохёон гаргадаг засагай зургааниие (парламентые) бута сохилгоор түгэсэһэн байха юм.

Ажаглалтын тэмдэглэлнүүд

  1. ↑ Ельцин, Борис Николаевич // Кто есть кто в России и в ближнем зарубежье: Справочник. — М: Издательский дом «Новое время», «Всё для Вас», 1993, С. 232—233 — ISBN 5-86564-033-X
  2. ↑ Указ Президента РСФСР «Об организации работы Правительства РСФСР в условиях экономической реформы». № 172 - Документ - Архив Егора Гайдара - база данных документов. gaidar-arc.ru. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано из оригинала 4 ноябрь 2016 года.
  3. ↑ УКАЗ Президента РФ от 15.06.1992 № 633 «ОБ ИСПОЛНЯЮЩЕМ ОБЯЗАННОСТИ ПРЕДСЕДАТЕЛЯ ПРАВИТЕЛЬСТВА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ». Дата обращения: 25 август 2015. Архивировано из оригинала 4 март 2016 года.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ельцин, Борис Николаевич. Президент России. Дата обращения: 19 апрель 2024.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 Б. Минаев Ельцин. — М.: Молодая гвардия, 2010. — (ЖЗЛ).
  6. ↑ Ельцин Николай Игнатьевич (ород хэлэн). Бессмертный барак. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  7. ↑ Ельцин, Борис (ород хэлэн). Lenta.ru. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 июнь 2019 года.
  8. ↑ 1 2 3 4 Ельцин Борис. История.РФ. Дата обращения: 19 апрель 2024.
  9. ↑ Сообщение Центральной комиссии РСФСР. Российская газета (26 март 1991).
  10. ↑ 1 2 3 4 Ельцин, Борис Николаевич — ПЕРСОНА ТАСС. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 13 май 2021 года.
  11. ↑ Названа причина смерти Бориса Ельцина РИА «Новости», 23 апреля 2007
  12. ↑ Церковное сообщество удивлено тем, как отпевали первого российского президента. Агентство REGNUM. 25.04.2007. Дата обращения: 30 июль 2020. Архивировано 25 февраль 2021 года.
  13. ↑ КНР-дыҥ председатели Цзян Цзэминь Ельцинге 10 муҥ кӱӱн бӱдерин кӱӱнзеген 02.02.2001
  14. ↑ У Ельцина появился третий правнук. Дата обращения: 12 июнь 2019. Архивировано 6 сентябрь 2017 года.
  15. ↑ Одна из улиц Екатеринбурга названа в честь Бориса Ельцина (видео). Дата обращения: 24 апрель 2008. Архивировано 27 апрель 2008 года.
  16. ↑ Взгляд. Дата обращения: 30 июль 2020. Архивировано 29 июль 2020 года.
  17. ↑ В родном селе Бориса Ельцина открыли мемориальную доску. РИА Новости (24 апрель 2008). Дата обращения: 3 сентябрь 2010. Архивировано 22 август 2011 года.
  18. ↑ "Дмитрий Медведев возложил цветы к памятнику Борису Ельцину", E1.RU, 2011-02-01. 2011-02-01. Archived from the original on 2011-02-04. 
  19. ↑ Барельеф первому президенту РФ Борису Ельцину открыт в Таллине. РИА "Новости" (22 август 2013). Дата обращения: 25 август 2013. Архивировано 25 август 2013 года.
  20. ↑ 25 ноября в Екатеринбурге открылся Президентский центр Бориса Ельцина. Дата обращения: 30 июль 2020. Архивировано 14 апрель 2016 года.
  21. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 12 июня 2001 года № 696 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ I степени Ельцина Б. Н.» Архивная копия от 23 октябрь 2007 на Wayback Machine
  22. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Сушков А. В., Разинков С. Л. Руководители Свердловской области: первые секретари Свердловского обкома ВКП(б) — КПСС и председатели облисполкома. 1934—1991: Биографический справочник. — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2003. — ISBN 5-7851-0455-5
  23. ↑ Борис Ельцин награждён медалью «В память 1000-летия Казани» Архивная копия от 30 ноябрь 2020 на Wayback Machine // REGNUM, 23 июня 2006.
  24. ↑ 1 2 Борис Николаевич Ельцин. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
  25. ↑ Указ Президента Республики Беларусь от 31 декабря 1999 г № 785 «О награждении Б. Н. Ельцина орденом Франциска Скорины». Дата обращения: 24 апрель 2007. Архивировано из оригинала 27 сентябрь 2007 года.
  26. ↑ Новодевичье кладбище готовили к церемонии всю ночь | Статьи | Известия. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
  27. ↑ Кучма наградил Ельцина орденом. // Восточно-Сибирская правда. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано из оригинала 28 сентябрь 2007 года.
  28. ↑ Информация о награждении на официальном сайте Президента Италии Архивная копия от 10 май 2022 на Wayback Machine
  29. ↑ Визит Бориса Ельцина в Латвию Архивная копия от 27 сентябрь 2007 на Wayback Machine 22 августа 2006
  30. ↑ Не прошло и 2000 лет. // Коммерсантъ (18 январь 2000). Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  31. ↑ Medal of Bethlehem, 2000 Архивная копия от 27 февраль 2021 на Wayback Machine(англ)
  32. ↑ Новодевичье кладбище готовили к церемонии всю ночь. // Известия. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 4 сентябрь 2012 года.
  33. ↑ 160 обладателей ордена Почётного легиона. // Российская газета. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  34. ↑ Информация на официальном сайте Президента Литвы (лит.) (23 январь 2009). — Декрет от 9 января 1992 года № I-2193. Дата обращения: 28 март 2021. Архивировано из оригинала 24 январь 2015 года.
  35. ↑ Указ Президента Приднестровской Молдавской Республики от 18 октября 2001 года № 537 «О награждении орденом „За личное мужество“ гражданина Российской Федерации Ельцина Б. Н.»
  36. ↑ Биография. Борис Николаевич Ельцин. Президент России (1991—1999) — Новости — Ельцин Центр. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 13 июль 2021 года.
  37. ↑ Олимпийские награды. Государственная символика. statesymbol.ru. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  38. ↑ Биография Бориса Николаевича Ельцина — РИА Новости, 20.04.2012. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 19 декабрь 2021 года.
  39. ↑ Алексий Второй вручил Ельцину Орден Дмитрия Донского. // РИА Новости (1 февраль 2006). Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  40. ↑ Ельцин получил награду на Святой земле. // Lenta.ru (6 январь 2000). Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано из оригинала 17 ноябрь 2007 года.
  41. ↑ Почётные члены РААСН
  42. ↑ Присвоено указом Губернатора Свердловской области А. С. Мишарина]]) № 68-УГ от 29 января 2010 года. Знак вручён в тот же день Наине Иосифовне Ельциной.
  43. ↑ Борис Ельцин посмертно удостоен звания «Почётный гражданин Свердловской области». // Новости Екатеринбурга (29 январь 2010). Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 8 декабрь 2019 года.
  44. ↑ Борис Ельцин стал Почётным гражданином Казани Архивная копия от 16 январь 2008 на Wayback Machine
  45. ↑ Борис Ельцин стал почётным гражданином Самарской области. // ВолгаИнформ. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано из оригинала 28 сентябрь 2007 года.
  46. ↑ Почётные граждане г. Еревана. // Официальный сайт Еревана. Дата обращения: 7 декабрь 2010. Архивировано 22 август 2011 года.
  47. ↑ Глянец. // Rambler. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 1 июнь 2010 года.
  48. ↑ С подачи президента Архивная копия от 24 июнь 2021 на Wayback Machine журнал «Огонёк» № 29 от 23.07.2006, стр. 29
  49. ↑ Команда, в которой играл Ельцин, стала призёром чемпионата страны. Но Ельцину медаль не дали Архивная копия от 24 июнь 2021 на Wayback Machine Областная газета. 4 сентября 2015
  50. ↑ Наина Ельцина представила книгу мемуаров в день рождения супруга — РИА Новости, 01.02.2017. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
  51. ↑ У кого ещё есть краповый берет. // Интерфакс. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 21 август 2019 года.
  52. ↑ Книги, посвящённые деятельности Б.Н.Ельцина | Уральский Центр Бориса Николаевича Ельцина. ural-yeltsin.ru. Дата обращения: 8 декабрь 2019. Архивировано 22 март 2019 года.
  53. ↑ Ельцин Б. Н. Президентский марафон. — М.: АСТ (издательство), 2000. — ISBN 5-17-003500-4
  54. ↑ Двойник Ельцина выразил соболезнования. Дата обращения: 1 ноябрь 2015. Архивировано 28 январь 2016 года.
  55. ↑ Пример интонации. sokurov.spb.ru. Дата обращения: 28 февраль 2023.
  56. ↑ Дни Александра Сокурова. «Пример интонации» (ород хэлэн). Ельцин Центр. Дата обращения: 28 февраль 2023.
  57. ↑ Фильм телекомпании НТВ «Президент всея Руси» | Ельцин Центр. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
  58. ↑ «Б. Н.» Дата обращения: 26 февраль 2020. Архивировано 26 февраль 2020 года.
  59. ↑ «Борис Ельцин. Прощание с эпохой» | Ельцин Центр. Дата обращения: 22 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
  60. ↑ «Борис Ельцин. Отступать нельзя». Документальный фильм. Дата обращения: 18 сентябрь 2021. Архивировано 10 февраль 2022 года.
  61. ↑ "«Никак вы, *****, не научитесь!»: Всеволод Кузнецов озвучил Ельцина и сортир в российской адвенчуре «Кужлевка»", 2022-11-29 

Ном зохёол

Ородоор бэшэгдэһэн
  • 3089465 // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  • Воронин Ю. М. Стреноженная Россия. Политико-экономический портрет ельцинизма. М.: Республика, 2003. — 656 с. — 2000 экз. — ISBN 5-250-01871-8
  • Докторов Б. З., Ослон А. А., Петренко Е. С. Эпоха Ельцина: мнения россиян. Социологические очерки. Архивная копия от 16 январь 2018 на Wayback Machine — М.: Фонд «Общественное мнение», 2002. — 382 с. — ISBN 5-93947-006-8
  • Ельцин — Хасбулатов. Единство, компромисс, борьба. — М., 1994
  • Коржаков А. В. Борис Ельцин: от рассвета до заката. — М.: Интербук, 1997, — 480 с. — 150 000 экз. — ISBN 5-88589-039-0
  • Коржаков А. В. Борис Ельцин: от рассвета до заката. Послесловие. — М.: Детектив-Пресс, 2004. — 552 c. — ISBN 5-89935-063-6
  • Коржаков А. В. Ближний круг «царя Бориса». — М.: Алгоритм, 2012. — 288 с. — (Спецхран. Сенсационные мемуары). — 3000 экз. — ISBN 978-5-4444-0052-4
  • Кривопуск Ю. А. «У мечты должны быть крылья». Эпоха Ельцина глазами простых людей. — М., 2011. — ISBN 978-5-91039-030-4
  • Кузнецов А. Камера для Президента: Маленькие демократические истории Кремля ельцинской эпохи. — АСТ, 2007. — ISBN 5-9713-5700-X
  • Лигачёв Е. К. Борис был не прав. — М.: Алгоритм, 2012. — 320 с. — (Политические тайны XXI века). — 3000 экз. — ISBN 978-5-4438-0089-9
  • Млечин Л. М. Формула власти. От Ельцина к Путину. — М., 2000
  • Млечин Л. М. Борис Ельцин. Послесловие. — 2007
  • Попцов О. М. Тревожные сны царя Бориса. — М.: Алгоритм (издательство), 2011. — 368 с. — (Эпоха Ельцина). — 3000 экз. — ISBN 978-5-4320-0021-7
  • Суханов Л. Е. Три года с Ельциным. Записки первого помощника. — М., 1992
  • Сушков А. В., Разинков С. Л. Руководители Свердловской области: первые секретари обкома ВКП(б)—КПСС и председатели облисполкома. 1934—1991: биографический справочник. Архивная копия от 3 май 2015 на Wayback Machine — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2003. — 287 с. — 300 экз. — ISBN 5-7851-0455-5
  • Хинштейн А. Е. Ельцин. Кремль. История болезни. — 2007
  • Черняк А. Кремль 90-х: Жертвы и фавориты Бориса Ельцина. — М.: Алгоритм, 2011. — 256 с. — (Эпоха Ельцина). — 3000 экз. — ISBN 978-5-9265-0701-7
  • Шевцова Л. Ф. Режим Бориса Ельцина. — М., 1999
  • Коктейль Полторанина: Тайны ельцинского закулисья. Архивная копия от 18 апрель 2021 на Wayback Machine М.: «Алгоритм», 2013. — 224 с. — («Наследие царя Бориса»). — ISBN 978-5-4438-0357-9
  • Эпоха Ельцина. Очерки политической истории. — М., 2001
Англи хэлээр бэшэгдэһэн
  • Yeltsin, Boris. Against the Grain. London: Jonathan Cape, 1990.
  • Yeltsin, Boris. The Struggle for Russia. New York: Times Books, 1994.
  • Shevtsova, Lilia. Yeltsin’s Russia: Myths and Reality. Washington: Carnegie Endowment for International Peace, 1999.
  • Уильям Бёрнс Невидимая сила. Как работает американская дипломатия = William J. Burns. The Back Channel: A Memoir of American Diplomacy and the Case for Its Renewal. — М.: Альпина Паблишер, 2020. — ISBN 978-5-9614-2828-5
  • . — ISBN 0-295-98637-9.
  • Aron, Leon (2000). Boris Yeltsin: A Revolutionary Life. London: HarperCollins. ISBN 978-0002559225. 
  • Barnes, A. «Property, Power, and the Presidency: Ownership Policy Reform and Russian Executive-Legislative Relations, 1990—1999» Communist and Post-Communist Politics 34#1 (2001) : 39-61.
  • Biryukov, N., & S. Sergeyev. Russian Politics in Transition: Institutional Conflict in a Nascent Democracy (Ashgate, 1997).
  • Breslauer, George W. Gorbachev and Yeltsin as leaders (Cambridge UP, 2002).
  • Brown, Archie, and Lilia Shevtsova, eds. Gorbachev, Yeltsin, and Putin: political leadership in Russia’s transition (Carnegie Endowment, 2013) excerpt.
  • Colton, Timothy J. (2008). Yeltsin: A Life. New York: Basic Books. ISBN 978-0-465-01271-8. 
  • Depoy, Erik. «Boris Yeltsin and the 1996 Russian presidential election.» Presidential Studies Quarterly 26.4 (1996): 1140—1164. online Архивная копия от 2 май 2021 на Wayback Machine
  • (1990) Gorbachev: Heretic in the Kremlin. London: Futura. ISBN 978-0708849408. 
  • Evans, Alfred B. (1994). «Yel'tsin and Russian Nationalism». The Soviet and Post-Soviet Review 21 (1): 29–43.
  • Gill, Graeme. «The Yeltsin Era.» in Routledge Handbook of Russian Politics and Society (Routledge, 2015) pp 3-12.
  • Mason, David S., and Svetlana Sidorenko-Stephenson. «Public opinion and the 1996 elections in Russia: Nostalgic and statist, yet pro-market and pro-Yeltsin.» Slavic Review 56.4 (1997): 698—717 online Архивная копия от 2 май 2021 на Wayback Machine.
  • O’Brien, Thomas A. «The role of the transitional leader: A comparative analysis of Adolfo Suárez and Boris Yeltsin.» Leadership 3.4 (2007): 419—432 online Архивная копия от 2 май 2021 на Wayback Machine; compares Suárez of Spain.
  • Rivera, David W., and Sharon Werning Rivera. «Yeltsin, Putin, and Clinton: presidential leadership and Russian democratization in comparative perspective.» Perspectives on Politics (2009): 591—610 online Архивная копия от 2 май 2021 на Wayback Machine.
  • Shevt͡sova, Lilii͡a. Russia lost in transition: the Yeltsin and Putin legacies (Carnegie Endowment, 2007).
  • Skinner, Kiron, et al. The Strategy of Campaigning: Lessons from Ronald Reagan and Boris Yeltsin (U of Michigan Press, 2010).
Француз хэлээр бэшэгдэһэн
  • Lilly Marcou, Les Héritiers, Paris, Flammarion-Pygmallion, 2003.
Немец хэлээр бэшэгдэһэн
  • Aufzeichnungen eines Unbequemen, aus dem Russischen von Annelore Nitschke. Droemer Knaur, München 1990, ISBN 3-426-26467-6.
  • Die Alternative. Demokratie statt Diktatur. Mit weiteren Beiträgen von Ruslan Chasbulatow, Grigori Jawlinski und Viktor Jaroschenko (mit der Rede Jelzins «An die Bürger Rußlands» vom 19. August 1991), Goldmann, München 1991.
  • Auf des Messers Schneide. Tagebuch des Präsidenten. Siedler, Berlin 1994, ISBN 3-88680-520-4.
  • Mitternachtstagebuch. Meine Jahre im Moskauer Kreml. Propyläen, Berlin / München 2000, ISBN 978-3-5490-7120-5.
  • Barbara Kerneck-Samson: Boris Jelzin — Ein Porträt. Heyne, München 1991, ISBN 3-453-04451-7.
  • John Morrison: Boris Jelzin — Retter der Freiheit. Ullstein, Berlin 1991, ISBN 3-550-07510-3.
  • Wladimir I. Solowjow; Elena Klepikowa: Der Präsident. Boris Jelzin — Eine politische Biographie. Rowohlt, Berlin 1992, ISBN 3-87134-043-X.
  • Wolfgang Strauß: Drei Tage, die die Welt erschütterten. Vom Untergang des sowjetischen Multikulturalismus — Boris Jelzin und die russische Augustrevolution. Gesamtdeutscher Verlag, Wesseling 1992, ISBN 3-928415-04-2.
  • Oleg M. Popzow: Boris Jelzin. Der Präsident, der nicht zum Zaren wurde — Russland und der Kreml 1991—1995. Edition Q, Berlin 1995, ISBN 3-86124-226-5.
  • Ljew Suchanow: Drei Jahre mit Jelzin: Aufzeichnungen des engsten Mitarbeiters. Coppenrath, Münster 1995, ISBN 3-8157-1295-5.
  • Heiko Pleines: Wirtschaftseliten und Politik im Russland der Jelzin-Ära (1994—1999). LIT, Münster 2003, ISBN 978-3-8258-6561-0.

Ссылкэнүүд

Шаблон:Президент Российской Федерации

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ельцин_Борис_Николаевич&oldid=367108" хуудаһанһаа абтаһан