Дондокова Нимацырен Данзановна
| Дондокова Нимацырен Данзановна | |
|---|---|
 | |
| Түрэһэн үдэр | 1951 оной сентябриин 30 (74 наһатай) |
| Түрэһэн газар | |
| Гүрэн | |
| Түхэл | Буддын шажанай уран зураг, уран урлал - танка бүтээл |
| Һуралсал | |
| Шангууд | Цыренжаб Сампиловай нэрэмжэтэ Уласай II -дохи шангай лауреат |
Нимацыре́н Данза́новна Дондо́кова (1951 оной сентябриин 30 (74 наһатай), Улаан-Үдэ түрэһэн) ― зүблэлтын ба Оросой Холбоото Уласай буряадай уран зурааша, буддын шажанай уран зурагай ба бурханай дүрэ зуралгын ажалнуудаараа мэдээжэ, Цыренжаб Сампиловай нэрэмжэтэ уласай шангай II Лауреат.
Намтар
Тэрэ 1951 оной сентябриин 30-да РСФСР-эй Буряадай АССР-эй Улаан-Үдэ хотодо түрөө[1].
1975 ондо буддын шажанай уран зурагта өөрынгөө эсэгэ, бурханай дүрэ зурагша Лама Данзан Дондоковһоо (1895—1983) һуража эхилээ. 1977 ондо Матвей Хангаловай нэрэмжэтэ Буряадай АССР-эй түүхын Музейдэ папье-маше хотын буддын шажанай барималнуудые һэргээгшээр хүдэлжэ захална. 1980 онһоо 1983 он болотор Буряадай уласай арадай уран бэлигэй түбтэ искусство шэнжэлэгшээр хүдэлөө. 1983 онһоо танкын буддын шажанай уран зурагта хүдэлнэ[1].
Удаань Ленинградай Илья Репинэй нэрэмжэтэ уран зурагай, барималай ба архитектурын дээдэ һургуулида искусствоведениин факультедтэ орожо, дээдэ һургуули 1988 ондо дүүргээ. Тэрэл жэлдээ нютагаа бусаад, буддын шажанай пантеон хабсарха, угалзатуулха аргаар байгуулжа эхилнэ.
Уран зурагһаа гадна гэгээрүүлгын ажал ябуулна: лекци уншана, буддын шажанаар экскурси болон хөөрэлдөө үнгэргэнэ. Мүн хэблэлэй ажал ябуулна: буддын шажанай һургаалта үгэнүүдые болон хүүгэдтэ зорюулагдаһан домогуудые — «Данзан таабайн Онтохонууд» гэһэн һубарил (2002 он, Улаан-Үдэ) хэблүүлээ.
1995 ондо Оросой уран зураашадай Холбооной гэшүүн болоо. 1989 онһоо уласай, ородой, зональна, гадаадын үзэсхэлэнгүүдтэ, тэрэ тоодо Буряадай Республикын Цыренжап Сампиловай нэрэмжэтэ уран зурагай музейдэ хубиин выставкануудта 1990, 1993, 1995, 1998 онуудта, Матвей Хангаловай нэрэмжэтэ буряадай түүхын Музейдэ (2001 он,Улаан-Үдэ), 1989, 1995 онуудта Элистэдэ Гүрэнэй Хальмаг зурагай галерейдэ, зурагай галерейдэ саг үргэлжэ хабаадана «Ангараг» галерей (1989, Санкт-Петербург), шажанай түүхын гүрэнэй музейдэ (1991, Санкт-Петербург), Оросой Угсаата Зүйн Музейдэ (1992, Санкт-Петербург), Владимир Сукачёвой нэрэмжэтэ Эрхүү можын уран зурагай музейдэ (2001).
Н. Дондоковагай бүтээлнүүд: танк «Ногоон Дара Эхэ» (1999), «Шэгэмүни Бурхан» (2001), «Бурин хаан» (2006), «Сарасвати» (2006), «Дорлиг хаан» (2000), «Абида Бурханай Диваажан» (1995), «Ута наһанай гурбан баяшуул» (1999), «Сагаан үбгэн» (2005).
Буддын шажанай уран зурагай мастерай бүтээлнүүд Цыренжап Сампиловай нэрэмжэтэ уласай уран зурагай музейдэ, Эрхүүгэй можын Сукачёвой нэрэмжэтэ уран зурагай музейдэ, Санкт-Петербургда Шажанай түүхын гүрэнэй музейдэ, Москвада зүүн зүгэй арадуудай Урлалай Гүрэнэй музейдэ, зүүн зүгэй эмнэлгын Түбтэ (Улаан-Үдэ), Импэкс-түбтэ (Улаан-Үдэ), Санкт-Петербургын буддын шажанай һүмэдэ, Буряадай Тамчын, Түнхэнэй, Эгэтын, Асагадай дасангуудта ба хубиин суглуулбаринууд.
2025 оной сентябриин 5-һаа ноябриин 9 болотор Л. Р. Кызласовай нэрэмжэтэ үндэһэтэнэй музейдэ танк бэшэгшэ лама Данзан Дондоковто ба тэрэнэй басаган — Нимацырен Данзановна Дондоковада зорюулагдаһан «Буряадай буддын шажанай урлалай Амиды заншал» гэһэн үзэсхэлэн үнгэрөө[2].
Ниитын ажаябуулга
- Данзан Дондоковой нэрэмжэтэ нютаг можын ниитын буян үйлэдэлгын жасын түрүүлэгшэ (2033—2006)[3].
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 В Национальном музее открылась выставка «Живая традиция бурятского буддийского искусства» (ород хэлэн). minkultrb.ru. Дата обращения: 2 апрель 2026.
- ↑ "Национальный музей Бурятии предоставил экспонаты для выставки буддийского искусства в музее имени Кызласова". 2026-04-02.
- ↑ Региональный общественный благотворительный фонд имени Данзана Дондокова. Председатель – Дондокова Нимацырен Данзановна (ород хэлэн). Бизнес-справочник стран СНГ "РеаБиз". Дата обращения: 6 апрель 2026.
Ном зохёол
- Дондокова Нима-Цырен: [кратк. биогр. сведения] // Женщина у Байкала: Выставка 22 марта-24 апреля 2001 г. / авт. текста Т. А. Бороноева; сост. Т. А. Бороноева, Т. Е. Алексее-ва. — Улан-Удэ, 2001. — С. 16 : портр.
- Пазников О. Прошлое и настоящее буддийской иконописи в творчестве Нимацырен Дондоковой // Пазников О. И. Традиции и современность изобразительного искусства Бурятии: монография / М-во образования и науки РФ, Федеральное агентство по образованию, Бурятский государственный университет. — Улан-Удэ, 2005. — С. 35-38 : ил.
Ссылкэнүүд
- Дондукова Нимацырен (Любовь) Данзановна, 1951.
- В Бурятии покажут работы известного мастера иконописца Данзана Дондокова и его учеников.
- В Бурятии открылась выставка буддийского искусства.
- Нацмузею Бурятии подарят танка мастера буддийской живописи.
- В Улан-Удэ известные мастера танки представили свои работы на выставке буддийского искусства.
- B Улан-Удэ открылась выставка картин в стиле буряад зураг.
- В Питере откроется «буддийская» выставка.
- Национальный музей Бурятии предоставил экспонаты для выставки буддийского искусства в музее имени Кызласова.
- Выставку, посвященную 120-летию ламы-иконописца Данзана Дондокова, увидят жители Бурятии.
- Выставка «Живая традиция бурятского буддийского искусства».
- В Бурятии открылась выставка буддийского искусства.
- IX Доржиевские чтения «Буддизм и современный мир».