Эсэгын үдэр

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Эсэгын үдэр
Рембрандт «Иосифой хүбүүдые Иаков адислана»
Рембрандт «Иосифой хүбүүдые Иаков адислана»
Түхэл Дэлхэйн олон гүрэнүүдтэ
Хуулита ёһоор Father's Day
Һара\үдэр Оросто октябриин гурбадахи долоон хоногой гарагай долоондо
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Эсэгын үдэр (эхиндээ англ. Fathers' Day — Эсэгэнэрэй үдэр, һүүлдэнь англ. Father's Day — Эсэгын үдэр) — үхибүүдые хүмүүжүүлгэдэ эсэгэнэрэй оруулдаг хубитада зорюулагдаһан дэлхэйн олон гүрэнүүдтэ тэмдэглэгдэдэг һайндэр. Шэнэ үеынхеэр абажа харахада, энэ һайндэр Америкын Холбоото Штадуудта XX зуунай эхиндэ бии боложо, саг ошохо бүри мэдээжэ болоһон. Тэрэ тоодо - хилын саана.

Октябрь һарын гурбадахи долоон хоногой гарагай долоондо тэмдэглэгдэдэг эсэгэнэрэй һайндэр тогтоохо тухай зарлигта Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ В. В. Путинай 2021 ондо гар табиһан сагһаа хойшо Орос Уласта Эсэгын үдэр тэмдэглэгдэнэ[1]. Энээнһээ урда тээ, 2008 онһоо 2021 он болотор, Оросой нютаг можонууд ондо ондоо һара үдэрнүүдтэ тэмдэглэдэг байһан[2].

Һайндэр тэмдэглэхэ үдэрнүүд - жэл жэлээр
Жэлнүүд Һайндэрэй үдэр Жэлнүүд Һайндэрэй үдэр
2021 он октябриин 17 2026 он октябриин 18
2022 он октябриин 16 2027 он октябриин 17
2023 он октябриин 15 2028 он октябриин 18
2024 он октябриин 20 2029 он октябриин 21
2025 он октябриин 19 2030 он октябриин 20

Түүхэ

Эсэгын үдэр мүнөө үеын шажанай бэшэ удхаар 1910 ондо Америкын Холбоото Штадуудһаа эхитэй гэжэ тоологдодог. 1909 ондо Сонора Түбэй онол аргын сүмын гэшүүн Смарт Додд Эхын һайндэртэ номнол шагнаһанайнгаа удаа эсэгэнэртэ зорюулһан иимэ һайндэр байгуулха тухай дурадхал оруулһан юм. Энэ һайндэр өөрынгөө эсэгын, Америкын эрхэтэнэй дайнай ветеран Уильям Смартын, дурасхаалда зорюулһан хүндэлэл болоо. Абань һамганайнгаа наһа бараһанай һүүлдэ гансаараа басагаяа, табан хүбүүдээ үргэжэ табиһан байха юм[3].

Анха түрүүшээр һайндэр тэмдэглэхэ һара үдэрые июниин 5-да гэжэ, эсэгынгээ түрэһэн үдэрые Сонора дурадхаһан байгаа. Зүгөөр баяр ёһололой үдэр хойшолуулагдаха баатай болоһон. 1910 оной июниин 19-дэ, гарагай долоондо, энэ һайндэр түрүүшынхиеэ тэмдэглэгдээ[3].

Минии аба Эсэгын үдэрые хубиингаа һайндэр гэжэ мэдэрдэггүй һэн, харин бүхы эсэгэнэрэй, хүндэтэй эсэгэнэрэй, һайндэр гэжэ тоолодог байгаа.
Сонора Смарт Додд

— [4]

Энэ һайндэр бүхы гүрэн дотор түргэн дэлгэржэ, олондо мэдээжэ болоһон байна. 1913 ондо Эсэгын үдэрые тэмдэглэхэ тухай бодолые Америкын Юрэнхылэгшэ Вудро Вильсон дэмжээ. Тэрээнһээ гадуур, 1916 ондо Юрэнхылэгшэ В. Вильсон дурдагдаһан сүмын оршодог Вашингтон можын Спокан хото ошожо, энэ һайндэрэй хэмжээ ябуулгануудта бэеэрээ хабаадаһан байха юм[3].

1966 ондо Линдон Джонсон юрэнхылэгшын тунхаглалда гараа табижа, июниин гурбадахи долоон хоногой гарагай долоониие «Эсэгын үдэр» гэжэ соносхобо, 1972 ондо Юрэнхылэгшэ Ричард Никсон энэ һайндэр бүхы гүрэн дотор тэмдэглэлгые хуулита болгоо[3]. Саг жэлэй үнгэрхэ бүри Эсэгын үдэр гэһэн һайндэр бусад гүрэнүүдтэ дэлгэрһэн байха юм[5].

Һайндэрэй Орос Уластахи түүхэ

Орос гүрэндэ энэ һайндэр 2021 оной октябриин 4-эй «Эсэгын үдэр тухай» Юрэнхылэгшын 573-дахи дугаарай Зарлигаар нэбтэрүүлэгдэһэн байна[6].Тэрэ гэһээр жэл бүри октябриин гурбадахи долоон хоногой гарагай долоондо энэ һайндэр тэмдэглэгдэдэг болонхой[7][8][9].

2008 оной февралиин 14-дэ «Российская газета» сонин «Владимир Путин Орос гүрэндэ «Эсэгын үдэр» нэбтэрэн оруулха тухай «бодожо үзэхэбди» гэжэ найдуулба» гэһэн гаршагтай тэмдэглэл хэблээ. Тодорхойгоор хэлэбэл, тэмдэглэл соо Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын иимэ үгэнүүд үгтэнэ:

«Үхибүү түрэлгэдэ эсэгэшье, мүн эхэшье хабаададаг. Гэр бүлэеэ тэдхэлгэтэй, үхибүүдые хүмүүжүүлгэтэй холбоотой шухала асуудалнууд эсэгын үүргэ болоно. Гүрэн дотороо 2008 ониие Гэр бүлын жэл гэжэ соносхоходоо, хүн зоной тоо бүридхэлдэ, мүн эхэ эсэгэ бололгын талаар байгаа асуудалнуудые шиидхэхэ хүсэлэнтэйбди»[10].

Орос гүрэнэй зарим можо нютагуудта «Эсэгын үдэр» холбоото уласай хэмжээндэ шиидхэбэриин абтажа, хуулиин ёһоор баталагдахын урда тээ тэмдэглэгдэжэ байһан байна[11][12]. 2018 ондо Гүрэнэй Дүүмын Гэр бүлын, эхэнэрнүүдэй болон үхибүүдэй асуудалнуудай талаар хорооной түрүүлэгшэ Тамара Плетнёва Эсэгын һайндэр Орос гүрэндэ байгуулжа, октябрь һарын һүүлшын долоон хоногой гарагай зургаанда энэ баяр ёһолол тэмдэглэхэ тухай дурадхал оруулһан байна[13][14][15][16]. Гэбэшье, хуулиин энэ түсэл хожомынь буруушаан арсагдаһан байха юм[17].

2021 оной майн 31-дэ Владимир Путинтай уулзаха үедөө Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын дэргэдэхи хүүгэдэй эрхын талаар бүрин эрхэтэ түлөөлэгшэ Анна Кузнецова Эсэгэнэрэй зүблэлэй ажаябуулганууд тухай, Орос гүрэнэй нютаг можонуудта Эсэгын һайндэрэй тэмдэглэгдэдэг тухай хөөрэжэ үгэбэ[18]. «Эсэгын үдэр» үхибүүдые хүмүүжүүлгэдэ эсэгэ хүнэй үүргэ онсолон харуулха гэжэ 2021 оной июль һарада Анна Кузнецова хэлээ һэн. Эсэгын үдэрые байгуулха тухай эрилтэ жэл бүри улам дээшэлнэ, мүнөө хадаа энэ һайндэр 28 нютаг можонуудта үнгэргэгдэнэ гээд Кузнецова тэмдэглэбэ. Хүүгэдэй омбудсмен иимэ һайндэр нэбтэрүүлхэдэ, эсэгэ бололгын түсэлдэ дутаһан анхарал хандуулагдаха, «гэр бүлэ хамгаалгын асуудалнуудта тааруу хандалгын һүлдэ тэмдэг болохо» гэһэн һанамжаа мэдүүлээ[19].

2021 оной июлиин эсэстэ Оросой Холбоото Уласай Ажалай болон ниигэмэй талаар хамгаалгын яаман Эсэгын үдэрые тэмдэглэхэ тухай дурадхал олониитын зүбшэн хэлсэлгэдэ гаргаһан байна. Октябриин гурбадахи долоон хоногой гарагай долоониие найрай үдэр болгохо гэжэ дурадхагдаһан байгаа[20]. Иимэ дурадхал Анна Кузнецоваһаа ороо, тиигээд Ажалай яаманаар дэмжэгдээ гэжэ яаманай хэблэлэй албан тодорхойлно. Бүхэроссиин хэмжээндэ Эсэгын үдэр байгуулагдабал, үхибүүдые хүмүүжүүлгэдэ эрэшүүлэй үүргэ онсолон тэмдэглэгдэхэ, гэр бүлын заншалта үнэтэ зүйлнүүдые сахиха хэрэгтэ хубитаяа оруулха гэжэ Кузнецова тэмдэглэбэ[21].

Владимир Путин Орос гүрэндэ шэнэ һайндэр - «Эсэгын үдэр» тогтоохо тухай дурадхал 2021 оной август һарада дэмжээ[22][23], 2021 оной октябриин 4-дэ энээн тухай зарлигта гараа табиһан байна[6].

Һайндэр тэмдэглэхэ һара үдэрнүүд

Һара\үдэр Гүрэн Тулгуур бэшэг
мартын 19
(Нангин Иосифой үдэртэй тааралдана)

  Итали

  Испани

  Португали

[24]
совпадает с датой
Вознесения Господня

  Германи

[24]
5 мая

  Дани

[25]
8 мая

  Солонгос Улас (День родителей)

[26]
Второе воскресенье мая

  Румыни

[24]
Первое воскресенье июниин

  Литва

  Швейцари

[27]
Второе воскресенье июня

  Бельги

[28]
Третье воскресенье июня

  Алжир

  Аргентинэ

  Армени

  Ехэ Британи

  Венесуэла

  Гонконг

  Канада

  Хитад

  Коста-Рика

  Куба

  Энэдхэг

  Ирланди

  Мальта

  Мексикэ

  Нидерланднууд

  Перу

  Сингапур

  Словаки

  Түүрэг Улас

  Украин Улас (с 2019)

  Филиппинүүд

  Чили

  Эквадор

Шаблон:Колонки/конец

[29][30][31]

[5]

19 июня

  Грузи

[32]
21 июня

  Египет

  Иордания

  Ливан

  ОАЭ

  Уганда Шаблон:Колонки/конец

[24][33]
23 июня

  Польшо

[34]
Второе воскресенье июля

  Уругвай

[35]
8 августа

  Китайская Республика

[29]
Второе воскресенье августа

  Бразили

[36]
Первое воскресенье сентября

  Австралия

  Новая Зеландия

Шаблон:Колонки/конец

[24]
Второе воскресенье сентября

  Латви

[37]
21 октября

  Белорусси

[38]
Первое воскресенье октября

  Люксембург

[39]
Третье воскресенье октября

  Орос гүрэн

[40]
Второе воскресенье ноября

  Финлянди

  Швеци

  Эстония Шаблон:Колонки/конец

[41][42][24]
5 декабря

  Тайланд (годовщина короля Пумипон Адульядета, родившегося в 1927 г.)

[24]
26 декабря

  Болгари (в один день с праздником Собора Пресвятой Богородицы: Св. Иосифа Обручника, Св. царя Давида, Св. апостола Иакова)

[43]

Һайндэр тэмдэглэхэ заншалнууд

1910 ондо Эсэгын үдэр анха түрүүшынхиеэ Спокан хотодо тэмдэглэхэ үедэ, гэр бүлэнүүдэй гэшүүд өөһэдынгөө эсэгэнэрые хүндэлэн ёһолоходоо, хубсаһандаа бамба сэсэгүүдые зүүһэн юм - амиды мэндэ эсэгэнүүдтэйнүүдынь улаан үнгэтэй, баабайнарайнгаа наһа баруулһануудынь - сагаануудые. Пресветериан болон Онол аргын сүмэнүүдэй пасторнууд Эсэгын үдэрэй хүндэлэлдэ номнол үгүүлээ. Хотын мэр ба Вашингтон можын амбан захирагша (губернатор) Эсэгын үдэртэ уряалай хуудаһануудые гаргаа[44].

Мүнөө Эсэгын үдэр тэмдэглэлгын заншалнууд гуримшуулагдаагүй зандаа, тиимэһээ ондо ондоо гүрэнүүдтэ ехэ илгаатай. Жэшээнь, США-да олонхи хүнүүд эсэгэнэртээ бэлэгүүдые баридаг гү, али газаа сайлаха, байгалиин оршон руу ошожо сэнгэхэ мэтын гэр бүлын хэмжээ ябуулгануудые үнгэргэдэг. Итали болон Испани мэтэ Европын зарим гүрэнүүдтэ гэр бүлөөрөө хамта үдын гү, али үдэшын тусхай хоол барилгын туһаар Эсэгын үдэр тэмдэглэгдэдэг[44]. Тэрээнһээ гадна, һайндэрэй ехээр дэлгэржэ, олондо һайшаагдаһан гүрэнүүдтэ тэрэ олзын хэрэг эрхилэлгэдэ үргэнөөр оруулагдаһаараа илгардаг[44][45][46].

Олонхи ушарнуудта Эсэгын үдэр гүрэнэй һайндэр бэшэ юм, гансал, жэшээлбэл, Таиландда шэнги, тэрэниие тэмдэглэхэ һара үдэр гүрэнэй ондоо һайндэрэй һара үдэртэй тааралдадаг. Гэбэшье, заншалта ёһоор һайндэрэй долоон хоногой гарагай долоондо, амаралтын үдэр, тэмдэглэгдэдэг хадань, олонхи эмхи зургаанууд ажаллангүй байха эрхэтэй[47].

2021 ондо Оросойшье харьята арад түмэн Эсэгын үдэр анха түрүүшынхиеэ тэмдэглээ һэн. Һайндэртэ зорюулагдаһан асуултада хабаадаһан Оросой Холбоото Уласай гурбанай хоёр хуби зон (66%) гүрэн доторнай шэнэ һайндэр бии болоо гэжэ мэдэнхэй байгаа, мүн баҺа октябрь һарын гурбадахи долооной гарагай долоондо тэмдэглэдэг.

Асуултада хабаадагшадай хахадынь (49%) айлшалжа ерэхэеэ гү, али гэр бүлэтэеэ хамта үдын хоол барихаяа түсэблэжэ, харин 23% хубинь эсэгэдээ «үнинэй хүсэһэн юумыень бэлэглэхэб» гээд түсэблэжэ байгаа[48][48].

Мүн баһа харагты

Ажаглалтанууд

  1. ↑ 15 октября — День отца 2023: как россияне поздравляют пап. Известия (14 октябрь 2023). Дата обращения: 24 май 2024.
  2. ↑ Владимир Емельяненко. День отца в России: История и традиции праздника. Российская газета (15 октябрь 2023).
  3. ↑ 1 2 3 4 Meet Sonora Smart Dodd, the woman who started the tradition of Father's Day (англ.). The Economic Times (18 июнь 2017). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  4. ↑ Meet the American who founded Father's Day, Sonora Smart Dodd, daughter of Civil War veteran and devoted dad (англ.). Fox News Channel (16 июнь 2023). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  5. ↑ 1 2 Goyal S. Father’s Day 2022: Know Date, History, Significance and Celebrations of this Special Day. Josh (16 октябрь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  6. ↑ 1 2 Указ Президента Российской Федерации от 04.10.2021 № 573 "О Дне отца". Официальное опубликование правовых актов (4 октябрь 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  7. ↑ В России ввели новый праздник (ород хэлэн). РИА Новости (4 октябрь 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 4 октябрь 2021 года.
  8. ↑ В России станут отмечать День отца (ород хэлэн). РБК. Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 4 октябрь 2021 года.
  9. ↑ Путин подписал указ об учреждении Дня отца. Lenta. Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 4 октябрь 2021 года.
  10. ↑ Владимир Путин пообещал "подумать" ввести в России День отца. Российская газета (14 февраль 2008). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 23 сентябрь 2011 года.
  11. ↑ Закон Курской области от 29 апреля 2015 г. № 41-ЗКО "Об установлении Дня отца в Курской области". Гарант (справочно-правовая система). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 15 сентябрь 2016 года.
  12. ↑ «Отцы со всей России мечтают переехать в Липецк – здесь их ценят». Немного светлее (21 февраль 2013). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 27 февраль 2023 года.
  13. ↑ Законопроект № 490992-7 «О Дне отца в Российской Федераци». Автоматизированная система обеспечения законодательной деятельности. Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 25 июнь 2018 года.
  14. ↑ Андреев А. Плетнёва предложила отмечать День отца в России на федеральном уровне // Парламентская газета. — 2018.
  15. ↑ В России предложили создать День отца. Интерфакс (19 июнь 2018). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 23 июнь 2018 года.
  16. ↑ Селезнёва М. В Госдуме предложили отмечать День отца. Life.ru (19 июнь 2018). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  17. ↑ Корзинкина С. Госдума отклонила законопроект о праздновании Дня отца в России (ород хэлэн). Известия (23 октябрь 2018). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 4 октябрь 2021 года.
  18. ↑ Встреча с Уполномоченным по правам ребёнка Анной Кузнецовой (ород хэлэн). Президент России (31 май 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 30 ноябрь 2021 года.
  19. ↑ Зарембо Д. Кузнецова рассказала о цели установления Дня отца в России (ород хэлэн). Известия (28 июль 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 4 октябрь 2021 года.
  20. ↑ В России предложили установить День отца. ТАСС (27 июль 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 27 июль 2021 года.
  21. ↑ Кузнецова: всероссийский День отца будет способствовать сохранению традиционных ценностей. ТАСС. Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 27 июль 2021 года.
  22. ↑ Путин поддержал идею учреждения в России Дня отца (ород хэлэн). Life.ru (25 август 2021). Дата обращения: 28 август 2021. Архивировано 28 август 2021 года.
  23. ↑ Владимир Путин поддержал предложение об учреждении в стране Дня отца (ород хэлэн). Единая Россия (25 август 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 28 август 2021 года.
  24. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Dunlap K. When do countries around the world celebrate Father’s Day? (англ.). News4JAX (18 май 2020). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  25. ↑ When is Father's Day in Denmark? (англ.). Research Maniacs (9 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  26. ↑ Did you know South Koreans do not celebrate Father's Day? (англ.). Stripes Korea (16 июнь 2023). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  27. ↑ Fathers need love too (англ.). Zug4Youaccess-date=2023-09-22.
  28. ↑ When is Father's Day in Belgium? (англ.). Research Maniacs (9 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  29. ↑ 1 2 Jiang F. Father's Day in China (англ.). China Highlights (4 август 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  30. ↑ Father’s Day 2024, 2025 and 2026 (англ.). Public Holidays Global. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  31. ↑ Порошенко подписал указ об установлении Дня отца. 112 Украина (18 май 2019). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 13 май 2021 года.
  32. ↑ Georgia joins global Father’s Day celebrations (англ.). Agenda.ge (19 июнь 2017). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  33. ↑ Father's Day in Egypt (англ.). Webplus.info. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  34. ↑ About Father's Day in Poland (англ.). There is a Day for That!. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  35. ↑ When is Father's Day in Uruguay? (англ.). Research Maniacs (9 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  36. ↑ About Father's Day (англ.). There is a Day for That!. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  37. ↑ When is Father's Day in Latvia? (англ.). Research Maniacs (9 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  38. ↑ В Беларуси учрежден новый праздник - День отца (ород хэлэн). Пресс-служба Президента Республики Беларусь (9 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 10 июнь 2022 года.
  39. ↑ Sadykova K. Father's Day — history and traditions (англ.). Luxtoday (9 июнь 2023). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  40. ↑ Россияне впервые отметят День отца. Lenta. Дата обращения: 22 сентябрь 2023. Архивировано 17 октябрь 2021 года.
  41. ↑ Праздники Финляндии. infoFinland.fi (13 июль 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  42. ↑ Fars dag (Father’s Day) (англ.). semiswede. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  43. ↑ Krasteva V. Father’s Day in Bulgaria (англ.). БНР Radio Bulgaria. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  44. ↑ 1 2 3 Combs S. Enjoy Father's Day? Meet the woman who spent 62 years campaigning for it (англ.). National Geographic (журнал) (16 июнь 2023). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  45. ↑ Father's Day (англ.). Encyclopedia Britannica. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  46. ↑ Booth N. Global Father's Day celebrations - Celebration of Father’s Day around the world (англ.). Yorkshire Evening Post (12 июнь 2022). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  47. ↑ Father's Day (англ.). timeanddate. Дата обращения: 22 сентябрь 2023.
  48. ↑ День отца — 2021. ВЦИОМ (14 октябрь 2021). Дата обращения: 22 сентябрь 2023.

Литература

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Эсэгын_үдэр&oldid=346664" хуудаһанһаа абтаһан