Жидяев Виктор Иванович

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Виктор Иванович Жидяев
Жидяев Виктор Иванович.jpg
Түрэһэн үдэр 1938 оной апрелиин 13(1938-04-13)
Түрэһэн газар
Наһа бараһан үдэр 2015 оной январиин 11(2015-01-11) (76 наһатай)
Наһа бараһан газар
Гүрэн
Түхэл дүрэ зураг, һүлдэтэ үнэн байдал, уран сэдьхэмжын байдал
Һуралсал Эрхүүгэй уран зурагай училищи
Нэрэ зэргэнүүд Буряад уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ

Ви́ктор Ива́нович Жи́дяев (1938 оной апрелиин 13(1938-04-13), Улаан-Үдэ, Буряадай АССР[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас түрэһэн — 2015 оной январиин 11(2015-01-11) (76 наһатай), Улаан-Үдэ, Буряад Улас, Оросой Холбоото Улас наһа бараһан) — Орос гүрэнэй уран зурааша, багша, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ.

Намтар

Улаан-Үдэ хотодо түрэһэн. Тэрэнэй гэртэхин Ульяновска можоһоо гарбалтай, Поволжьедэ үлэн хэсүү байдалһаа бэеэ абаржа, Дээдэ-Үдын ПВРЗ-гэй барилгада Улаан-Үдын локомотив-вагон заһабарилгын завод (ород) (бур. ажаллахаяа Сибирь ерэһэн юм. Эсэгэнь Иван Игоревич Жидяев, краснодеревщик байгаа. Эжы — Анастасия Михайловна (Телегина басаганда), эмнэлгын газарта санитаркаар хүдэлөө[1].

1954—1959 онуудта— Виктор Жидяев Эрхүүгэй уран зурагай училищида (ород) (бур.һураа. Тэрэнэй багшанар гэхэдэ В. Н. Лебедев (Константин Коровинай шаби), А. П. Жибинов (Павел Филоновай шаби) ба С. И. Виноградов.

1959 он-оюутан ябахадаа, Александр Матвеевич Грачёвой «Ойн һаршаганаан» гэһэн номдо хэдэн зураглалнуудые бүтээгээ. 1959—1963 онууд-Улаан-Үдын багшанарай 1-дэхи училищида уран зурагай-графикын таһагай багшаар хүдэлөө (мэргэжэлнүүд: уран зураг, зураг, найруулга); хажуугаарнь «Буряад үнэн» сониной редакцида уран зураашаар хүдэлөө. 1963—1964 онууд Улаан-Үдын телевиденитэй холбоотой байжа, Виктор Иванович уран зураашаар хүдэлөө. Энэ үедэ хэдэн мультипликационно фильм бүтээгээ. 1964—1970 онууд-Буряадай АССР-эй соёлой яаманай эльгээһэн Зэдын аймагай Петропавловкада арадай театрта табигдаһан зүжэглэмэл хубииень даагша байгаа. 1970 ондо дахин багшын ажалда бусаа. Улаан-Үдэ хотын 1-дэхи Багшанарай училищиин уран зурагай-графикын таһагта зурагай, уран зурагай ба найруулгын багшаар хүдэлөө. Оюутадые зурахаһаа гадна, бодомжолжо, классическа хүгжэмөөр, театраар урлалаа мэдэржэ һургадаг һэн. Эгээл түрүүн оюутадаа урлалай мүнөө үеын урасхалнуудтай (сюрреализм, поп-арт, абстракционизм, европын авангард) танилсуулаа, энэнь тэрэ үедэ, тииһээ тиитэрээ холын Сибирьтэ яһала шэные үүсхэһэн байгаа. Оюутадтай хүдэлхэ маягыень болон онол аргануудыень бусад багшанар, уран зураашад ойлгодоггүй байгаа, юундэб гэхэдэ тэрэ үедэ социалис реализм гэжэ шүтэгдэдэг байгаа, тиимэһээ 1982 ондо училищиһаа гараха баатай болоо һэн.

1971 ондо Жидяев "Палитра"гэжэ уран һайханай студи байгуулаа һэн.

1972—1973 онууд-Орловскын гүрэнэй университедэй (ород) (бур. дэргэдэхи мэргэжэл дээшэлүүлгын факультедтэ һураа. 1979 ондо хотын ахамад архитектор П. Н. Зильберманай гуйлтаар РНМЦ-һээ (Уласай эрдэмэй-онол аргын түб) һайн дуратанай ба урлал шэнжэлэгшэ А. Чайковскиин байгуулһан һайн дуратанай Уран зураашадай Бүлгэм толгойлоо. Онсо өөрсэ уран зураашад Лубсан Доржиев, Цырен-Намжил Очиров, Виктор Конечных гэгшэд энэ студида ажаллаа. Һонирхолтойнь гэхэдэ, Виктор Конечныхай ажалнууд италиин бүхэдэлхэйн примитивист уран зураашадай энциклопедидэ ороо. 1982 онһоо 1992 Он Болотор Виктор Жидяев Улаан-Үдэ хотын Хүүгэдэй уран зурагай һургуулида хүдэлөө. 1982 ондо "Экорше"гэһэн туршалгын зохёохы студи байгуулаа. Тус студида Тимур Манжеев, Николай Дудко, Владимир Поспелов, Леонид Семёнов, Сергей Вершинин, Станислав Самбуев, Юрий Невский, Александр Ишигенов, Виктор Утенков гэхэ мэтэ уран зураашад ажал ябуулдаг байгаа, — мүнөө мэдээжэ уран зураашад, театрай уран зураашад, үнэн алдарта ба буддын шажанай дүрэнүүдэй бурханай дүрэ зурагшад, дизайнернууд, уран зохёолшод. Тэрэнэй «Экорше» студи үзэсхэлэнэй «шэнэдхэн хубилалгын» жэлнүүдтэ үнгэргэжэ, Москвагай «Гэсэрэй» «бульдозерна» үзэсхэлэнгүүдэй хуби заяа олонхидоо дабтаһан байна. Студида хабаадагшад Улаан-Үдын Залуушуулай уран һайханай театрай ханануудта бүтээлнүүдээ дэлгээ. Театрай ахамад режиссер Анатолий Борисович Баскаков залуу уран зураашадые бэедээ абажа, туршалгын зүжэгүүдые табижа, театрайнь ажалнуудые нэгэнтэ бэшэ шүүмжэлһэн, тиимэһээ залуу уран зураашадта дэмжэлгэ хэрэгтэй гэжэ ондоо хэнһээшье үлүүгээр ойлгодог байгаа[1].

Виктор Иванович Жидяев өөрөө бүхы наһан соогоо совет болон совет засагай һүүлээрхи үедэ албан ёһоной уран зураашадай дунда мэдэрэгдэһэн ушар олоогүй. Уран зураашадай Холбоондо орохын тула нэгэнтэ бэшэ бүтээлнүүдээ түлөөлһэн аад, бүхы һэдэлгэнүүдынь дэмы байгаа. Гансал 1996 ондо Буряадай соёлой Габьяата хүдэлмэрилэгшэ гэһэн нэрэ зэргэ олгогдожо, ажалнуудаа табиха арга боломжо бии болоо һэн.

Гэр бүлэ

Наһанайнь нүхэр-Лариса Валериевна Жидяева — «Уран бэлигтэн шэнгеэр зура» гэһэн һонирхолтой зурагай һургуулиин үндэһэ һуури табигша ба багша[2].

Үзэсхэлэнгүүд

  • 1979-Багшанарай һуралсалай эмхинүүдэй уран зураашадай-багшанарай бүтээлнүүдэй бүхэроссиин үзэсхэлэнэй Дипломант, Москва хото
  • 1986-Улаан-Үдэ Хотын «Үүрэй Толон» гэһэн ДК «Город трудит» гэһэн уран һайханай үзэсхэлэн
  • 1988, 1986, 1994 - Улаан-Үдэ хотын Залуушуулай уран һайханай театрта «Экорше» гэһэн Туршалгын зохёохы студиин Үзэсхэлэн
  • 1998-Үзэсхэлэн, выставкын зал Бурятгражданпроект, Улаан-Үдэ хото
  • 2011-«Хүн ба хото» гэһэн Уласхоорондын үзэсхэлэн, Экспоцентр, Эрхүү хото
  • 2012-Виктор Жидяевай «Ондоо хэмжээн» гэһэн хубиин үзэсхэлэн, хотын түүхын Музей, Улаан-Үдэ хото
  • 2012-Виктор Жидяевай Хубиин үзэсхэлэн, музей. Рогаля, Эрхүү хото[3]
  • 2012-Үзэсхэлэн Буряадай оршон үеын урлал, галерей Тушино, Москва хото
  • 2013-«Сибирь-11» гэһэн нютаг можын үзэсхэлэн, Омск хото
  • 2013-Виктор Жидяевай «Сибирский модерн» гэһэн хубиин үзэсхэлэн, Тушино галерей Москва хото[4]
  • 2013-«Графические эксперименты» гэһэн үзэсхэлэн, уран зураашын Түбэй гэр, Москва хото
  • 2015-Виктор Жидяевай Хубиин үзэсхэлэн «Виктор Жидяев. Байгал дээрэ түрэһэн урлал», уран зураашын Түбэй гэр, Москва хото[5]
  • 2015-Хубиин үзэсхэлэн «Виктор Жидяев. Байгал дээрэ түрэһэн урлал», Гоголиин бульварта «Фотоцентр», Москва хото[6]

Баримтанууд

  • 2012 ондо Эрхүү хотын «Человек и город» гэһэн Уласхоорондын үзэсхэлэндэ триптих "Хотын Хүгжэм. Денис Мацуев " Денис Мацуевай, Эрхүү хотын хүгжэмэй байшанда сэгнэгдэжэ худалдан абтаһан байна[7].
  • С Ангарскаягай "Просветенные " гэһэн номдо хэдэн зураглалнуудай автор, «Эксмо» хэблэл (2014)[8].

Шагналнууд ба зэргэнүүд

  • 1996 он — Буряад уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ (1996);
  • «Номой Дүрэ» гэһэн Бүхэроссиин мүрысөөндэ «уран зохёолой бүтээлнүүдтэ Эрхим зураглалнууд» гэһэн диплом (хэблэлэй ба олоной харилсаанай талаар Холбоото уласай агентство, Москва хото, 2014)[5].

Ажаглалтанууд

  1. ↑ 1 2 Надежда Гармаева. Евразийский символизм Виктора Жидяева (ород хэлэн). Интересное.ме (7 июнь 2017). Дата обращения: 12 май 2026.
  2. ↑ В Улан-Удэ пройдет «Ночь искусств» (ород хэлэн). newbur.ru (2016). Дата обращения: 12 май 2026.
  3. ↑ Музей истории города Иркутска - Архив — «Перекрестие видимого и невидимого» Виктора Жидяева (англ.). irkmuseum.ru. Дата обращения: 12 май 2026.
  4. ↑ "22.03 - 07.04.2013г - Виктор Жидяев "Сибирский модерн" (живопись, графика) - Галерея Тушино", 2013-03-19. 2026-05-14. 
  5. ↑ 1 2 "В Москве пройдут две выставки памяти бурятского художника Виктора Жидяева". 2026-05-14. 
  6. ↑ «Виктор Жидяев. Искусство, рожденное на Байкале» (ород хэлэн). foto-expo.ru. Дата обращения: 12 май 2026.
  7. ↑ "«Самое главное для меня – при любых условиях остаться человеком» - новости Бурятии и Улан-Удэ", 2013-11-17. 2026-05-12. 
  8. ↑ Притча в словах и картинах(неопр.). eksmo.ru. Дата обращения: 12 май 2026.

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Жидяев_Виктор_Иванович&oldid=369007" хуудаһанһаа абтаһан