Аюшеев Эдуард Дымчикович
| Эдуард Аюшеев | |
|---|---|
| 200px | |
| Полное имя | Эдуард Дымчикович Аюшеев |
| Түрэһэн үдэр | 1941 оной августын 15 |
| Түрэһэн газар |
|
| Наһа бараһан үдэр | 2002 оной январиин 5 (60 наһатай) |
| Наһа бараһан газар | |
| Эрхэтэнэй эрхын байдал | |
| Түхэл | графика, монументальна уран зураг |
| Һуралсал | (И.Л.Копыловай нэрэмжэтэ Эрхүүгэй можын уран зурагай колледж ) Эрхүүгэй уран зурагай училищи |
| Шагналнууд | Бүхэсоюзна плакадай выставкын шан (1987) |
| Нэрэ зэргэнүүд |
Буряад уласай арадай уран зурааша (2000) Буряадай АССР-эй габьяата уран зурааша (1983) |
| Шангууд |
|
Эдуард Дымчикович Аюшеев (1941 оной августын 15, Удунга[d], Буряадай АССР[d] түрэһэн — 2002 оной январиин 5 (60 наһатай), Буряад Улас наһа бараһан) — зүблэлтын, оросой ба буряадай уран зурааша-график, монументалист. Буряад уласай арадай уран зурааша (2000).
Намтар
Эдуард Аюшеев 1941 оной августын 15-да Буряадай АССР-эй Сэлэнгын аймагай Үдэнгэ һууринда түрөө[1].
1967 ондо Эрхүүгэй уран зурагай училищи «декоративно-шэмэглэлгын таһаг» гэһэн мэргэжэлээр дүүргээ (Борис Бычковай мастерской). Һуралсалайнгаа үедэ училищиин байшан соо хубиин үзэсхэлэн үнгэргөө[1].
1968 онһоо Буряадай уран зураашадай Холбооной Уран һайханай жасада хүдэлөө.
1975 онһоо — РСФСР-эй болон Оросой уран зураашадай Холбооной гэшүүн.
Хуса Намсараевай нэрэмжэтэ буряад драмын академическэ театрай шэмэглэлдэ хабаадаа. Д.- Н. Д. Дугаровай хүтэлбэри доро уран зураашадай Коллектив энэ түсэлэй түлөө СССР-эй Министрнүүдэй Соведэйшанда хүртөө (1985). Э. Д. Аюшеев театрай нюур тала дээрэ «Сэсэглэжэ айһан Буряад Орон» гэһэн газарай зураг (Д.-Н. Дугаровтай ба Э. Цыденовтэй хамта) ба «Хабар, ургынууд» гэһэн мориной хилгааһаар хүшэгын эскиз (Д.-Н. Дугаровтай ба С. Ринчиновтэй хамта) бэелүүлээ[1][2][3][4][5].
Бүхэсоюзна болон гадаадын үзэсхэлэнгүүдтэ 1967 онһоо хабаадагша. Һүүлшын хубиин үзэсхэлэн Улаан-Үдэдэ 2001 ондо Ц. С. Сампиловай нэрэмжэтэ Уран һайханай музейдэ болоо.
2002 оной январиин 5-да наһа бараа[6].
Зохёохы зам
Э. Д. Аюшеевэй зохёохы ажалда удаадахи маягай шэнжэнүүд бүрилдөө: түхэлые тобшоор согсолһон хэб жэшээ бүтээлгэ, хэлбэриин шугамай нэгэ жэгдэ дабтаса, лапидарна колорис байгуулалта[1].
Э. Д. Аюшеев плакадай жанрта хүдэлөө. Тэрэнэй ажалнуудай дунда «Сурхарбаан» (1977) гэһэн триптих, «Майн 1», «Үхибүүдые хамгаалгын Үдэр», «Байгалаа сахия» гэһэн плакадууд ороно. 1987 ондо «Сохраним Байкал» гэһэн плакадай түлөө Бүхэсоюзна плакадай үзэсхэлэнэй шанда хүртөө.
«Тоһо сохижо унагаалга» (1980), «Морид» (1980), «Түнхэн» (1986), «Һур харбалга» (1980) гэһэн станогой зохёолнуудай Автор.
Уран зураашын бүтээлнүүд Ц. С. Сампиловай нэрэмжэтэ Уран зурагай, М. Н. Хангаловай нэрэмжэтэ Буряадай түүхын музейдэ болон бусад суглуулбаринуудта байдаг.
Шагналнууд ба зэргэнүүд
- Буряадай АССР-эй габьяата уран зурааша (1983);
- СССР-эй Министрнүүдэй Соведэй шангай Лауреат (1985);
- Плакадуудай Бүхэсоюзна үзэсхэлэнэй Шан (1987);
- Буряад Уласай арадай уран зураашан (2000).
Библиографи
- Аюшеев Эдуард Дымчикович: художник-график, монументалист. / Художники Бурятии: Каталог 80-90-е годы / Министерство культуры Республики Бурятия, Союз художников Республики Бурятия; вступ. ст. Л. И. Цыреннимаевой, отв. за вып. Ю. Е. Мандаганов. — Улан-Удэ, 2000. — С. 5.
- Бороноева Т. А. Краткие сведения о художниках-графиках Бурятии: Аюшеев Эдуард Дымчикович. / Бороноева Т. А. Графика Бурятия. — Улан-Удэ, 1997. — С. 115.
- Искусство Бурятии. Архетипичное и актуальное: каталог выставки. / Министерство культуры и массовых коммуникаций Республики Бурятии; текст И. Соктоевой, А. Трубачеевой, А. Улзытуевой. — Улан-Удэ: Б.и., 2007. — 48 с — С. 27.
- Искусство Бурятии: к 60-летию образования Бурятской АССР: живопись, скульптура, графика, Театрально-декорационное и декоративно-прикладное искусство: каталог выст. / авт. вступ. ст. И. Соктоева, сост. каталога М. В. Хабарова; Союз художников СССР, М-во культуры РСФСР, Союз художников РСФСР, М-во культуры Бурят. АССР, Союз художников Бурят. АССР. — М.: Сов. художник, 1983. — 42 с. — С. 25, 29-30.
- Искусство Советской Бурятии: живопись, скульптура, графика, декоративно-прикладное и ювелирное искусство: каталог выст. / авт. ст. И. Соктоева; М-во культуры Бурят. АССР, Бурят. отд-ние союза художников РСФСР. — Чита, 1982. — 22 с. — С. 8.
- Художники Бурятии — округу: каталог. Живопись, графика, скульптура, ювелирное искусство. / Сост. И. И. Стариков; Усть-Ордынский филиал Иркут. гос. объединён. музея. — Усть-Орда: Б.и., 1989. — 35 с. — С. 9, 20.
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 3 4 Алексеева Т. Е. 75 лет со дня рождения народного художника Бурятии Эдуарда Дымчиковича Аюшеева. С. 235—237. // Бурятия : календарь знаменательных и памятных дат на 2016 год. — Улан-Удэ, 2015. — 248 с.
- ↑ Уран гартан Жамсаран Эрдынеев, уран зурааша Эдуард Аюшеев тухай. Министерство культуры Республики Бурятия (1 январь 2022). Дата обращения: 13 май 2026.
- ↑ Что представляют собой пять «жемчужин» Буряад театра. Новая Бурятия (3 октябрь 2022). Дата обращения: 13 май 2026.
- ↑ Занавес из конского волоса 38 лет украшает сцену Бурятского театра драмы. Аргументы и факты (21 февраль 2023). Дата обращения: 13 май 2026.
- ↑ Аюшеев Эдуард Дымчикович. Театральные музеи России. Дата обращения: 13 май 2026.
- ↑ Аюшеев Эдуард. Культура и искусство Бурятии. Дата обращения: 13 май 2026.