Елбонов Михаил Гомбоевич

Михаил Елбонов
Нэрэ түрэһөөр	Михаил Гомбоевич Елбонов
Түрэһэн һара үдэр	1945 оной октябриин 5(1945-10-05)
Түрэһэн газар	Угнасай[d], Хурамхаанай аймаг, Буряадай АССР[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас
Наһа бараһан һара үдэр	2023 оной мартын 18(2023-03-18) (77 наһатай)
Наһа бараһан газар	Улаан-Үдэ, Оросой Холбоото Улас
Хамаадал	Оросой Холбоото Улас  Зүблэлтэ холбоото улас
Мэргэжэл	зүжэгшэн, театральна багшанар
Эдэбхитэй жэлнүүд	1969—2023
Театр	Хуса Намсараевай нэрэмжэтэ Гүрэнэй Буряадай драмын академическа театр
Шагналнууд

Михаи́л Гомбо́евич Елбонов (1945 оной октябриин 5(1945-10-05), Угнасай^[d], Буряадай АССР^[d] түрэһэн — 2023 оной мартын 18(2023-03-18) (77 наһатай), Улаан-Үдэ наһа бараһан) — буряадай зүжэгшэн, Оросой Холбоото Уласай арадай зүжэгшэн (1995), Буряад Уласай арадай зүжэгшэн (1978).

Намтар

1969 ондо Ленинградай гүрэнэй театрай, хүгжэмэй ба кинематографиин дээдэ һургуулиин драмын урлалай (ЛГИТМиК) факультет, н. К.Децик ба Леонид Макарьевай курс дүүргээ.

1969 онһоо наһанайнгаа эсэс болотор Хуса Намсараевай нэрэмжэтэ Буряадай драмын академическэ театрай зүжэгшэн. Театрта 54 жэлэй туршада алба хэхэдээ, үндэһэн, ород, хари гүрэнүүдэй болон дэлхэйн драматургиин зүжэгүүдтэ 150-һаа дээшэ рольнуудые байгуулһан юм. Михаил Елбоновой хабаадалгатай зүжэгүүд Оросой Холбоото Уласай болон Монголой Засагай газарнуудай хүндэлэлэй грамотануудаар, шагналнуудаар нэгэтэ бэшэ шагнагдаһан юм.

2005 ондо «Эдир Будамшуу» гэһэн урилдаа эмхидхэжэ, Буряадай аймагуудай үхибүүд хабаадаһан байна. 2008 онһоо тус мүрысөөн уласхоорондын зэргэтэй боложо, монгол, Хитад, Буряад, Эрхүү можо, Хальмаг оронуудһаа эдир бэлигтэйшүүл хабаадана.

2009 ондо Михаил Елбонов (П. И. Чайковскиин нэрэмжэтэ урлалай колледжын) Буряадай соёл урлалай училищиин дэргэдэ зүжэгшэнэй студи байгуулаа һэн.

2014 ондо «Будамшуу» гэһэн этно-лагерь Байгал дээрэ нээгдэбэ. 2014 онһоо 2016 он болотор «Будамшуу» гэһэн хэлэнэй зунай лагерь Улаан-Үдэ, Москва, Улаан-Баатар хотонуудһаа болон Буряадай аймагуудһаа 7-һоо 16 наһа хүрэтэр 70-аад үхибүүд ошонхой. 2016 ондо «Будамшуу» гэһэн студи-һургуули нээгдэбэ. Дүршэлтэй нэрэтэй түрэтэй багшанар үхибүүдые сүлөөлжэ, өөртөө этигэлтэй болохо хэрэгтэнь туһалжа, сэдьхэлэйнгээ хүдэлөө мэдэлдээ оруулжа, зохёохы арга боломжыень элирүүлжэ һургана. Һургуулиин ажал ябуулгын хэмжээндэ багашуулые буряад хэлэндэ һургаха хүүгэдэй болбосоролой карточканууд зохёогдоно, нэбтэрүүлэгдэнэ.

Михаил Гомбоевич Елбонов Буряад Уласай Хурамхаанай аймагай Угнаасай һууринда 1945 оной октябриин 5-да түрэһэн юм. 1965 онһоо 1969 он болотор Ленинградай гүрэнэй театрай, хүгжэмэй болон кинематографиин дээдэ һургуулида һураа (курса Н. К. Децик ба Л. Ф. Макарьевай). 1969 ондо театрай труппада ороһон Лгитмик-эй хоёрдохи буряад зүжэгшэнэй студиин" одото " бүридэлдэ Михаил Елбонов эгээл ялас гэмэ, бэлигтэйшүүлэй нэгэн байгаа. Ажалайнгаа жэлнүүдтэ үндэһэн, ород, хари гүрэнүүдэй, дэлхэйн драматургиин зүжэгүүдтэ зуунһаа дээшэ рольнууд байгуулагданхай.

1991 ондо Михаил Елбонов "Будамшуу"гэжэ нэгэ зүжэгшэнэй театр нээһэн юм.

2005 ондо түрэһөөр 60 жэлэй ойн баярай үдэрнүүдтэ «Будамшу я, и король» гэжэ хоёр номой презентацинууд Л.Зандановагай уран зохёолой бэшэлгэдэ үнгэрөө. Тэдэнэй түрүүшынхидэ бодомжололгонууд, зүжэгшэнэй ажабайдал тухайгаа, зохёохы зам тухайгаа, багшанарайнгаа, суг ажаллагшадайнгаа тухай мэдэрэлгэ. Хоёрдохи ном соонь Михаил Гомбоевичой дуулаһан дуунууд суглуулагданхай, юуб гэхэдэ, бэлигтэй зүжэгшэн байхаһаа гадна, буряад арадай болон мүнөө үеын дуунуудай һайхан гүйсэдхэгшэ гэжэ бултанда һайн мэдээжэ.

Һүүлэй жэлнүүдтэ Михаил Гомбоевичой амжалтын бүридхэл шэнэ томо рольнуудаар нэмэгдээ: «Чайка» зүжэгтэ Тригорин А.Чеховэй, «Трехгрошовая опера» зүжэгтэ Джонатан Джеремия Пичем Б. Брехтын, «Эртэ урдын заншалаар» зүжэгтэ Лубсан Б. Гавриловай, «Залуугаймнай Шубууд» соо И. Друцын пьесээр гол роль болоно.

"Будамшууе, энэ барагдашагүй һанаанһаа абажа наадахаяа хэзээдэшье эсэхэгүйб, Ц.Шагжинай шог зугаатай герой. Энэ зүжэгтэеэ бүхы уласаа, хүршэ можонуудаа тойрожо, хари гүрэнүүдээр ябаһан байнабди. Энэ гайхамшагта зүжэг Россиин харагшада Түбэй телевиденеэр харуулагдаа һэн. Будамшуугай роль намда — хуби заяанай, бишье нэгэ зүжэгшэнэй театраа иигэжэ нэрлээб - “Будамшуу". Энэ нэрээр хуу хэлэгдээ гэжэ тоолоноб"...

.

Бодото арадай баатар гэжэ һанагдадаг Будамшуугай арад зоной дуратай дүрэ 2006 онһоо хоёрдохиёо түрэл олодог. 2006 оной сентябрь — октябрь һарануудта Михаил Гомбоевич Елбоновой ударидалга доро «Эдир Будамшуу» гэһэн можо нютагууд хоорондын мүрысөөн үнгэргэгдэһэн байна. Буряадай олон аймагуудай болон Агын тойрогой бэлигтэй һурагшад тэндэ хабаадаа. Түрүүшын шата аймагуудта үнгэрөө, 100 гаран илагшад Улаан-Үдэ уригдажа, Буряад драмын театрай тайзан дээрэ мүрысөөнэй финал болон гала-концерт болоо. Мүрысөөнэй үедэ эдир бэлигтэйшүүл элирүүлэгдээ, зариманиинь Мастерай ударидалга доро зүжэгшэнэй студиин оюутад болоо. Мүнөө энэ мүрысөөн буряадай хилэ дабажа, Хитад, Монгол, Хальмаг оронуудһаа бэлигтэйшүүл хабаадалсажа эхилээ.

Михаил Елбонов табан кинофильмдэ наадаһан: «Степень риска» — Ленфильм;" «Пропажа свидетеля» — Мосфильм; «Три солнца» — Мосфильм; «Крик тишины» — Мосфильм; «Утро обреченного прииска» — Мосфильм. 1991 ондо Свердловскын «Зов» киностуди зүжэгшэнэй ажабайдалда, зохёохы ажалда зорюулагдаһан баримтата фильм буулгаа һэн.

Алишье талаар гайхамшаг бэлиг, ажалша абари зан, шунал абьяас, хамаг юумэ һайн тээшэнь болгодог бүхы наһан соогоо Михаил Гомбоевич Елбоновой зохёохы ажалдань тааралданхай бшуу. 2023 оной мартын 18-да Улаан-Үдэдэ 78-дахи наһан дээрээ наһа бараһан.

Театрта дүрэ

• Бестужев («Кольцо декабриста», Николай Дамдинов),
• Гэсэр («Гэсэр», Николай Дамдинов),
• Дон Педро («Чудеса пренебрежения», Лопе де Вега),
• Жадов («Доходное место», Александр Островский),
• Король Лир («Король Лир», Уильям Шекспир)
• Тайша («Кнут тайши», Хоца Намсараев),
• Хлестаков («Ревизор (комедия)», Гоголь).

Кинодо дүрэ

• 1968 — Степень риска
• 1976 — Три солнца
• 1981 — Крик тишины (фильм, 1981)
• 1985 — Утро обречённого прииска
• 2013 — Отхончик. Первая любовь

Шагналнууд ба зэргэнүүд

• Орден Дружбы (орос гүрэн)|Орден Дружбы (2007 оной февралиин 14) — соёл урлалай хүгжэлтэдэ, олон жэлэй туршада аша үрэтэй ажал ябуулгада габьяатай байһанайнгаа түлөө
• Медаль ордена «За заслуги перед Отечеством» II -дохи шатын (2000 оной июниин 5) — гүрэн түрын үмэнэ габьяатай байһанай түлөө, соёл урлалай һалбарида олон жэлэй туршада аша үрэтэй ажал ябуулһанайнь түлөө, арадуудай хоорондохи хани барисаа, хамтын ажал бэхижүүлгэдэ ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө.
• Оросой Холбоото Уласай арадай зүжэгшэн (1995 оной апрелиин 25) — урлалай һалбарида ехэ габьяатай байһанайнгаа түлөө.

• РСФСР-эй габьяата зүжэгшэн (1991)
• Буряадай АССР-эй арадай зүжэгшэн (1978)
• Буряадай АССР-эй габьяата зүжэгшэн
• Монголой соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ
• Буряад Уласай гүрэнэй шангай хоёр дахин лауреат
• Чингис Хаанай алтан медаль
• Буряад Уласай хүндэтэ эрхэтэн (2016)

Ажаглалтанууд

Ссылкэнүүд

• Главному Будамшу Бурятии исполнилось 65 лет. ИнформПолис (ород хэлэн). ИнформПолис.
• Елбонов Михаил (ород хэлэн). soyol.ru.