Манжигеев Сергей Степанович

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Манжигеев Сергей Степанович
Композитор Сергей Манжигеев.png
Гол мэдээсэл
Түрэһэн үдэр 1935 оной февралиин 6(1935-02-06)
Түрэһэн газар
Наһа бараһан һара/үдэр 2011 оной июлиин 31(2011-07-31) (76 наһатай)
Наһа бараһан газар
Эрхэтэнэй эрхын байдал
Гүрэн
Мэргэжэлнүүд хүгжэмэй зохёолшо
Шагналнууд Буряадай АССР-эй урлалай габьяата ажал ябуулагша, Буряад Уласай Гүрэнэй шангай лауреат

Серге́й Степа́нович Манжиге́ев (1935 оной февралиин 6(1935-02-06), Улаан-Үдэ, Зүүн Сибириин хизаар[d] түрэһэн — 2011 оной июлиин 31(2011-07-31) (76 наһатай), Улаан-Үдэ наһа бараһан) — зүблэлтын болон орос гүрэнэй композитор. 1962—1968 болон 1985 онһоо Улаан-Үдэдэ хүгжэмэй училищиин (урлалай колледжын) багша, 1992—1994 онуудта захирал. 1964 онһоо СССР-эй композиторнуудай Холбооной гэшүүн. Орос гүрэнэй искусствын габьяата ажал ябуулагша, Буряадай АССР-эй искусствын Габьяата ажал ябуулагша, Буряад Уласай Гүрэнэй шангай лауреат.

Намтар

Тэрэ 1935 оной февралиин 6-да Буряад-Монголой АССР-эй Улаан-Үдэ хотодо түрэһэн[1].

Сергей Хүгжэмдэ замаа Пионернүүдэй Байшанда духовой оркестртэ эхилээ. Дунда һургуулиин һүүлээр тэрэ Улаан-Үдын хүгжэмэй училищида орожо, кларнетист боложо һурана.

1962 ондо Свердловск хотодо М.П. Мусоргскиин нэрэмжэтэ Ураалай гүрэнэй консерватори (ород) (бур. дүүргээ. Тэндэ композициин ангяар багша Н. M. Хлопковада һураа. Тэндэ һураха үедөө Сергей Степанович хүгжэм зохёогшо гэжэ хүгжэмтэ зохёолнуудые зохёожо эхилээ һэн[1].

Нютагаа бусаад, 1962 онһоо 1968 он болотор Улаан-Үдэдэ хүгжэмэй училищида багшаар хүдэлөө. 1968 ондо Буряадай АССР-эй композиторнуудай Холбооной харюусалгата секретаряар һунгагдаа һэн[2].

1985 онһоо тэрэ хүгжэмэй училищида багшалхаяа бусаа, харин 1992—1994 онуудта энэ һуралсалай эмхиин захиралай тушаал эзэлээ[3][4]. Юрий Ирдынеев, Виктор Усович, Лариса Санжиева, Екатерина Олерская гэхэ мэтэ республикадаа, хилын саагууршье мэдээжэ композиторнуудые хүмүүжүүлээ. Тэдэ булта Сергей Манжигеевэй композициин ангяар шабинар байгаа. Наһанайнгаа амаралтада гараһанайнгаа удаа тэрэ түрэл хүгжэмэй колледждоо багшалһаар байгаа[2].

Сергей Манжигеев 2011 оной июлиин 31-дэ хүндэ, удаан үбшэлһэнэй удаа наһанһаа нүгшөө[5][6][7].

Зохёохы зам

Манжигеев үсөөн бэшэ симфоническа зохёолнуудые бэшэһэн юм. Тэдэнэй дунда «Геройнуудай дурасхаалнууд» гэһэн симфоническа поэмэ, «Дружба» гэһэн симфоническа увертюра, « Арадай темэнүүдтэ Сюита»[4], «Хоёр буряад хатар»[8] болон бусад. Тэрэнэй хүгжэм юрын, ирагуу аялгатай, уран хурса байдаг.

Теэд буряад дуушадай дуратайгаар гүйсэдхэдэг, арад зоной дунда тон дуратай дуунуудай аялга зохёолго тэрээндэ эгээл ехэ алдар соло асараа. «Шамхандаа» («К тебе») гэжэ дуунууд олондо мэдээжэ болоһон Ц-Ж.Жимбиевэй, Ц. — Д. Дондоковой «Дэлхэй минии альгар дээрэ») гэжэ шүлэгүүд дээрэ, С. Ангабаевай шүлэг дээрэ «Яаралтай харгы» («Быстрая дорога») болон буряадай олон ирагуу найрагшад (Петонов В. К. болон бусад).

Сергей Манжигеев дуу хатарай «Байгал» ансамбльтай (мүнөөнэй — «Байгал» театр (ород) (бур.) олон жэлдэ суг ажаллаа. Энэ коллективтэ тэрэ «Түрүү һуури эзэлэгшэд», «Баатарнуудай Хатар», «Байгалай Сэсэг», «Хүүхэлдэйн Хатар», «Мори Урилдаашад», «Хура Хүбшэ», «Буряад амаршалтын хатар» гэхэ мэтэ хатарай номернуудые бэшэһэн[8]. Ансамбльтай хамта бүхы орон соогуураа шахуу ябажа гараһан юм[2].

Ниитын ажаябуулга

  • 1962 онһоо Буряадай АССР-эй композиторнуудай холбооной харюусалгата секретарь, 1974 онһоо 1984 он болотор Буряадай композиторнуудай Холбооной Правлениин Түрүүлэгшэ[9].
  • РСФСР-эй композиторнуудай Холбооной болон СССР-эй композиторнуудай Холбооной правлениин гэшүүнээр һунгагдаһан[7].

Нэрэ зэргэнүүд ба шагналнууд

  • Оросой урлалай габьяата ажал ябуулагша (1992 оной октябриин 20) — урлалай һалбарида габьяатай байһанай түлөө[10];
  • Буряадай АССР-эй урлалай габьяата ажал ябуулагша (1977)[4];
  • Буряад Уласай Гүрэнэй шангай Лауреат (1999)[3].

Дурасхаал

  • Улаан-Үдэ хотын Стеклозавод гэһэн микрорайондо байдаг хүүгэдэй урлалай 13-дахи һургуулида 2020 оной сентябрь һарада композитор С. С. Манжигеевэй нэрэ олгогдоо[11][7];
  • 2021 оной апрель һарада Улаан-Үдэ хотодо композиторай ажаһуудаг Илалтын проспектээр 11-дэхи гэрэй ханада Сергей Манжигеевэй нэрэмжэтэ дурасхаалай самбар тодхогдоо һэн[12].
  • 2025 ондо Буряадай Гүрэнэй оперо болон баледэй академическэ театрта (мартын 2) композиторай 90 жэлэй ойдо һайндэрэй тоглолтонууд үнгэрөө[13] мүн П. И. Чайковскиин нэрэмжэтэ Урлалай Колледждо (октябриин 29), тэндэ мүн лэ тэрэнэй дуунай зохёолнуудай хэблэгдэһэн согсолборитой танилсуулга болоо[14].

Ажаглалтанууд

  1. ↑ 1 2 Манжигеев Сергей Степанович (ород хэлэн). Биографическая энциклопедия. Дата обращения: 13 май 2026.
  2. ↑ 1 2 3 К 85-летию С. С. Манжигеева (ород хэлэн). Муниципальное автономное учреждение дополнительного образования «Детская школа искусств № 13 им. С. С. Манжигеева» г.Улан-Удэ. Официальный сайт (6 февраль 2020). Дата обращения: 13 май 2026.
  3. ↑ 1 2 Манжигеев Сергей Степанович. media-nsglinka.ru. Дата обращения: 13 май 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Манжигеев Сергей Степанович. soyol.ru. Дата обращения: 13 май 2026.
  5. ↑ Бурятия прощается с композитором Сергеем Манжигеевым (ород хэлэн). Сетевое издание «Байкал24». Дата обращения: 13 май 2026.
  6. ↑ В Бурятии умер композитор Сергей Манжигеев. Дата обращения: 13 май 2026. Архивировано 24 апрель 2018 года.
  7. ↑ 1 2 3 В Улан-Удэ детской школе искусств №13 присвоили имя композитора Сергея Манжигеева (ород хэлэн). Министерство культуры Республики Бурятия. Официальный сайт. Дата обращения: 13 май 2026.
  8. ↑ 1 2 Бурятия прощается с Сергеем Манжигеевым – автором музыки любимых бурятских песен. arigus.tv. Дата обращения: 13 май 2026.
  9. ↑ Персоналия: Манжигеев (ород хэлэн). Сайт «Музыкальная культура Сибири». Дата обращения: 13 май 2026.
  10. ↑ Указ Президента Российской Федерации «О присвоении почетных званий Российской Федерации творческим работникам»«» (ород хэлэн). Сайт pravo.gov.ru (20 октябрь 1992). Дата обращения: 13 май 2026.
  11. ↑ Детской школе искусств №13 в Улан-Удэ присвоили имя композитора Сергея Манжигеева (ород хэлэн). Информационное агентство «Байкал Медиа Консалтинг» (22 сентябрь 2022). Дата обращения: 13 май 2026.
  12. ↑ Состоялось открытие мемориальной доски в честь Сергея Манжигеева (ород хэлэн). ARD: портал деловой информаци (29 апрель 2021). Дата обращения: 13 май 2026.
  13. ↑ Концерт памяти выдающегося композитора Сергея Степановича Манжигеева. uuopera.ru (28 февраль 2025). Дата обращения: 13 май 2026.
  14. ↑ В Колледже искусств пройдет концерт к 90-летию композитора Сергея Манжигеева. Министерство культуры Республики Бурятия (25 октябрь 2025). Дата обращения: 13 май 2026.

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Манжигеев_Сергей_Степанович&oldid=369016" хуудаһанһаа абтаһан