Базаров Борис Ванданович

Рувикидэ иимэ обогтой ондоо хүнүүд тухай үгүүлэлнүүд бии Базаров.

Базаров Борис Ванданович
Түрэһэн үдэр	1960 оной октябриин 10(1960-10-10) (65 наһатай)
Түрэһэн газар	Хурамхаан, Баргажанай аймаг, Буряадай АССР[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас
Гүрэн	Зүблэлтэ холбоото улас  Оросой Холбоото Улас
Эрдэм шэнжэлэлгын һалбари	түүхэ, зүүн зүгые шудлалга,геополитика
Ажалладаг газар	РАН-ай СО-гой монгол шудлалай, буддын шажан болон түбэд шэнжэлэлгын хүреэлэн
Болбосорол	Эрхүүгэй Гүрэнэй ехэ һургуули
Эрдэмэй зэргэ	түүхын эрдэмүүдэй доктор (1995)
Эрдэмэй нэрэ	профессор (1999) РАН-ай академик (2016)
Шагнал ба урмашуулганууд	«Оросой эрдэмэй академиин 300 жэл» гэһэн ойн баярай медаль(2024)

Бори́с Ва́нданович База́ров (1960 оной октябриин 10(1960-10-10) (65 наһатай), Хурамхаан, Буряадай АССР^[d] түрэһэн) — Зүблэлтын болон Оросой Холбоото Уласай Түүхэшэн РАН-ай академик, РАН-ай СО-гой монгол шудлалай, буддын шажан болон түбэд шэнжэлэлгын Институдай эрдэмэй хүтэлбэрилэгшэ (1997—2024 онуудта захирал), РАН-ай СО-гой Буряадай эрдэмэй түбэй эрдэмэй хүтэлбэрилэгшэ, түүхын эрдэмэй доктор, профессор, РАН-ай сурбалжалагша гэшүүн 2003 онһоо түүхын-хэлэ бэшэгэй эрдэмэй таһагай талаар, РАН-ай академик (2016). Оросой эрдэмэй академиин зүүн зүг шэнжэлэгшэдэй Бүлгэмэй юрэнхылэгшэ (2006), Буряад Уласай Арадай Хуралай һунгамал (1998—2002 ба 2013—2018).

Намтар

1981 ондо Буряадай гүрэнэй багшанарай дээдэ һургуули; 1987 ондо Эрхүүгэй гүрэнэй университедэй аспирантура дүүргээ. Түүхын эрдэмэй доктор, профессор. 1981—1984 онуудта ВЛКСМ — эй хотын хорооной нарин бэшэгэй дарга (Гусиноозерск хото); 1987—1995 онуудта — багшын ажал; 1995 онһоо-түүхын хэлтэсые даагша. 1997 ондо РАН — ай СО-гой Буряадай эрдэмэй түбэй Буряадай ниитын эрдэмэй дээдэ һургуули (Мүнөөнэй — РАН-ай СО-гой монгол шудлалай, буддын шажан болон түбэдые шэнжэлэлгын Институт) толгойлжо, 2024 он болотор захиралай тушаал эзэлбэ. 2025 онһоо - Улаан-Үдэ энэ дээдэ һургуулиин эрдэмэй хүтэлбэрилэгшэ. Улаан-Үдэ.

1987 ондо «Дайнай һүүлээрхи жэлнүүдтэ соёл саашадаа хүгжөөхэ талаар Зүүн Сибириин партийна эмхинүүдэй ажал ябуулга.1946—1952 онууд» гэһэн сэдэбээр кандидадай диссертаци хамгаалаа һэн. (Эрдэмэй талаар хүтэлбэрилэгшэ — түүхын эрдэмэй доктор, профессор Б. Б. Батуев). 1995 ондо «1920-1950-яад онуудай Ниитэ — политическэ ажабайдал болон Буряадай ном зохёол болон искусствын хүгжэлтэ» гэһэн темээр докторой диссертаци хамгаалаа һэн. 1999 ондо «Эсэгэ ороной түүхэ» гэһэн мэргэжэлээр профессорэй нэрэ зэргэ олгогдоо.

2025 ондо Оросой эрдэмэй академиин Президиум РАН-ай Сибириин таһагай монгол шудлалай, буддын шажан болон түбэд шэнжэлэлгын Хүреэлэнэй (ИМБТ СО РАН)эрдэмэй хүтэлбэрилэгшын тушаалда академик Борис Ванданович Базаровай кандидатурые һайшаагаа.

Эрдэмэй ажал ябуулга

Академик Б. В. Базаров — зүблэлтын болон оросой түрүү түүхэшэн, зүүн зүгые шэнжэлэгшэ, хойто, зүүн ба түб Азиин монгол арадуудай ниигэмэй-политическэ түүхын ба соёлой талаар мэргэжэлтэн, эрдэм ухаанай ба һуралсалай ехэ эмхидхэгшэ. Орос, Монгол, Хитад уласуудай хилэ һэтэ гараһан бүлгэмүүд болон соёл болбосоролнуудай хубилалтын, ХХ-дохи зуун жэлэй эсэстэ-ХХІ зуун жэлэй эхиндэ монгол арадуудай ниигэмэй-эдэй засагай хүгжэлтын шиидхэгдээгүй асуудалнуудай шэнжэлгэнүүдые үнгэргэнэ: арадуудай түүхэ ба соёл, геополитика ба уласхоорондын харилсаан, Түб Азиин арадуудай ниигэмэй ба соёл хоорондын харилсаан. Тэрэнэй үнгэргэһэн үргэлжэ шэнжэлгэнүүд дэлхэйн түүхын ябасада нүүдэлшэдэй бүлгэмүүдэй ба Түб ба Зүүн Азиин гүрэнүүдэй үүргэ ба удха тухай эрдэм ухаанда тогтоһон гол бодолнуудые ба үзэл бодолнуудые заһаха арга олгоо. Оршон үеын ниигэмэй ниигэмлигүүдэй соёл эргэншэлэй эхэ үүдэбэриие бэдэрхэ, хүгжэжэ байһан харилсан үйлэшэлэлэй нүхэсэлдэ соёлой олон түрэлые хадагалхань Түб Азиин бүһэ нютагай үргэн уудам орон зай болон Урда, Зүүн Урда Ази, Алас Дурнын ойролсоо нютаг дэбисхэр дээрэ соёл, шажан хоорондын харилсан үйлэшэлэлэй ябасын мэдээ синхронно мүрдэхэ боломжые олгобо. Эдэ дүнгүүд можо нютагууд хоорондын харилсалгын ба нютаг можын соёлнуудай бэе бэетэеэ харилсалгын ябасые тааруу зохид болгохо талаар зууршалгануудай үндэһэ һуури болоо.

Эрдэмэй һонирхолнуудай һалбари: монгол арадуудай түүхэ ба соёл, геополитика ба уласхоорондын харилсаан, Түб Азиин арадуудай ниигэмэй ба соёл хоорондын харилсаан, үндэһэ яһатанууд хоорондын харилсаан, үндэһэтэнэй-гүрэнэй барилга, Түб ба Зүүн Азиин гүрэнүүдэй хүгжэлтын мүнөө үеын шиидхэгдээгүй асуудалнууд.

«Вестник Бурятского научного центра СО РАН» гэһэн рецензированнэ сэтгүүлэй ахамад редактор юм (Оросой Холбоото Уласай эрдэм ухаанай ба дээдэ болбосоролой яаманай дэргэдэхи дээдэ аттестационно комиссиин сэтгүүлнүүдэй тоолборидо ороно). СО РАН-ай гуманитарна эрдэмэй талаар нэгэдэмэл эрдэмэй зүблэлэй гэшүүн (1997 онһоо). «Гуманитарный вектор», «Известия Иркутского государственного университета. Серия: Политология, религиоведение»» гэһэн сэтгүүлнүүдэй редколлегиин гэшүүн. «Восток. Афро-Азиатские общества: история и современность», «Письменные памятники Востока», «Вестник общественных и гуманитарных наук», «Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Социология», «Власть», «Ориенталистика», «Поволжская археология», «Труды Института истории, археологии и этнографии ДВО РАН», «Гуманитарные науки в Сибири», «Российская история», «Уфимский археологический вестник» гэһэн хэблэлнүүдэй редакционно зүблэлэй гэшүүн.

Тэрэнэй хүтэлбэри доро түүхын эрдэмэй 14 докторой, 28 кандидадай эрдэмэй зэргын диссертаци хамгаалаа.

Автор/суг автор 60 монографи, һуралсалай номуудые, дансануудай суглуулбаринуудые, эрдэмэй сэтгүүлнүүдтэ 311 статья болон эрдэмэй хуралдаануудай элидхэлнүүдэй тезисүүдые, редактор 94 мэргэжэлтэдтэ «Историко-культурный атлас Бурятии», «Бурятия: история, культура, современное общество», "Российско-монгольское военное общество (1911—1946) гэһэн зохёолнуудынь хоёр хубитай, «История Бурятии», «Монголия» Коминтернын дансануудта (1919—1934)) хоёр хубида «Ждановай хөөрэлдөөн» «Оросой дайнай һүүлээрхи жэлнүүдэй үндэһэн нютаг можонуудта» «Оросой ба Хитадай нютаг можонууд хоорондын харилсаанда оросой азиин хубиин нютаг можонуудай һуури ба үүргэ», «Монгол-оросой харилсаан мүнөө үеын шатада: Дотоодын Азида нютаг можын харилсаан Дурнын хилэ дээрэ», «Монгол орон мүнөө үеын юртэмсэдэ: олон һалбарита бодолгын шэнэ дүршэл» гэхэ мэтэ. 2023—2024 онуудта хэдэн томо хэблэлнүүдэй харюусалгата редактор боложо, тэдэнэй тоодо «Буряад хэлэнэй тайлбари толи», «Буряад дайдада буддын шажанай һургаалай яажа дэлгэрһэн тухай» (2024) болон элидхэлнүүдэй суглуулбари Оросой Зүүн Зүгэй Хилэ һэтэ XX—XXI зуун жэлнүүдэй шэнэдхэлгын ябасануудта хубитаяа оруулаа(2023).

РАН-ай СО-гой ИМБТ-гэй дэргэдэ докторой ба эрдэмэй кандидадай нэрэ зэргэ хамгаалха талаар Диссертационно зүблэлэй (Д 003.027.01) түрүүлэгшэ болоно.

Шагналнууд ба хүндэтэ зэргэнүүд

• Буряад Уласай эрдэмэй габьяата ажал ябуулагша (1998);
• Эрдэм ухаанай ба оньһоной Һалбарида Буряад Уласай Гүрэнэй шангай Лауреат (2002);
• Монголой эрдэмэй академиин алтан медаль (2006);
• Чингис хаанай Орденой Медаль (МНР, 2006);
• «Халхын Голой байлдаанда Илалтын 65 жэл» гэһэн дурасхаалта медаль (2006);
• «Монголой империин 800 жэл» Медаль (2006);
• Монгол шудлалай шэнжэлгэнүүдэй Уласхоорондын эблэлэй хүндэтэ гэшүүн (2006);
• Хитадай нефтиин ехэ һургуулиин ниитын ба гуманитарна эрдэмэй Дээдэ Һургуулиин хүндэтэ профессор (2006);
• Хани Барисаанай Орден (2007);
• Дурасхаалта медаль к 80-летию В. А. Коптюга « Великий ученый и патриот» (2011);
• Монголой «Алтан гадаһан» гэһэн дээдэ орден (2011);
• Монголой болбосоролой, соёлой болон эрдэм ухаанай Яаманай «Болбосорол — 90» Медаль (2011);
• Монголой эрдэмэй Академиин хари гүрэнэй гэшүүн (2011);
• Монголой эрдэмэй габьяата ажал ябуулагша (2013);
• Монголой нүүдэлшэ соёл болбосоролой Академиин хүндэтэ гэшүүн (2014);
• Хүндэлэлэй Орден (2021);
• Владимир Комаровай нэрэмжэтэ Оросой эрдэмэй академиин Алас Дурнын таһагай алтан медаль (2022);
• «Оросой эрдэмэй академиин 300 жэл» гэһэн ойн баярай медаль (2024);
• Ланьчжоу Ехэ һургуулиин хүндэтэ профессор.

Ажаглалтанууд

Ссылкэнүүд

• Сотрудник РАН: Борис Ванданович Базаров (ород хэлэн). imbt.ru. Дата обращения: 15 май 2026.
• Страница на сайте ИМБТ СО РАН (неопр.).
• Биография в справочнике СО РАН (неопр.).
• Академику Базарову Борису Вандановичу - 65 лет! (неопр.)
• Статья на Биография.ру (неопр.).
• Историческая справка архива РАН (неопр.).