Абашеев Пётр Тимофеевич

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Пётр Абашеев
Пётр Тимофеевич Абашеев.jpg
Нэрэ түрэһөөр Пётр Тимофеевич Абашеев
Түрэһэн һара үдэр 1934 оной июлиин 24(1934-07-24)
Түрэһэн газар
Наһа бараһан һара үдэр 1997 оной
Наһа бараһан газар
Хамаадал
Мэргэжэл
баледэй зүжэгшэн, балетмейстер, театральна багшанар
Эдэбхитэй жэлнүүд 1955—1997
Театр Буряадай оперо болон хатарай театр
Шагналнууд
Орден Дружбы — 1996
Народный артист РСФСР— 1963 Заслуженный артист РСФСР — 1959 Государственная премия РСФСР имени М. И. Глинки — 1972
IMDb ID 0007713

Пётр Тимофе́евич Абаше́ев (1934 оной июлиин 24(1934-07-24), Дээдэ-Үдэ, Зүүн Сибириин хизаар[d] түрэһэн — 1997 оной, Улаан-Үдэ наһа бараһан) — буряадай зүблэлтын болон ородой баледэй зүжэгшэн, балетмейстер, багша. Буряад баледэй тайзанай түрүү премьернүүдэй нэгэн, улас дотороо хатарай үндэһэ эмхидхэн байгуулагша. РСФСР-эй арадай зүжэгшэн (1963), Глинкын нэрэмжэтэ РСФСР-эй Гүрэнэй шангай лауреат(1972).

Намтар

Петр Тимофеевич Абашеев 1934 оной июлиин 24-дэ Улаан-Үдэдэ түрэһэн юм.

1955 ондо Ленинградай академическэ хореографическа училищи эрхимээр дүүргээ (багша Е. П. Вечслова-Снеткова — Энрико Чеккеттиин шаби). Дүүргэгшын тодорхойлолто соо "эрхим һайн нүхэр, эрхим һайн һүрэлгэ, эрьелгэ ба багшын һэдэбүүд тэмдэглэгдээ[1].

1955 онһоо — Улаан-Үдэдэ Буряадай оперо болон баледэй театрай гол дуушан. Дүрбэн арбаад жэлэй туршада тайзан дээрэ суг наадаһан үхэрынь Лариса Сахьянова һамганиинь байгаа. Тэдэнэй дуэт 1960-1970-аад онуудай «буряад соёлой Ренессансын һүлдэ» болоһон юм[1]. Японидо, Канадада, Иранда, Афганистанда, Италида, Финляндида, Хитадта, Болгарида, Чехословакида, Югославида, Монголдо гастрольдо ябаа[2]. 1976-1978 онуудта театрай ахамад балетмейстерэй тушаал эзэлжэ байгаа.

1961 ондо Гомбо Цыдынжапов Лариса Сахьянова хоёртой Хамта Буряадай хореографическа училищи (мүнөө колледж) байгуулагша болоһон байна. 1961 онһоо тэрээн соогоо классическа хатар заадаг байгаа. 1986—1997 онуудта[lower-alpha 1] училищиин уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ байгаа. Тэрэнэй эхин доро таһалгаряагүй баледэй болбосоролой гурим тогтобо: «театр — училищи — баледэй педагогикын кафедра». Тэрэнэй шабинарай дунда россиин театрнуудта (Мариинскэ театр, Пермиин, Красноярскын, Новосибирскын театрнууд), холо ойрын хари гүрэнүүдтэ хүдэлһэн артистнар ороно[1].

1997 оной ноябриин 26-да Улаан-Үдэдэ наһа бараа[4].

Бүлэ

Шагналнууд ба шангууд

  • РСФСР-эй габьяата артист (25.12.1959);
  • РСФСР-эй Арадай артист (23.07.1963);
  • Глинкын нэрэмжэтэ РСФСР — эй гүрэнэй шан (1972) — «Ангар Гоохон» Баледтэ Енисейн парти гүйсэдхэһэнэй түлөө Л. Книпперэй ба Б. Ямпиловай;
  • Буряад Уласай хүндэлэлэй грамота (1995)[5];
  • Эб найрамдалай Орден (1996).

Баледүүдэй партинууд

  • «Во имя любви» Батуевай и Майзеля — Зоригто;
  • «Красавица Ангара» Л. Книпперай и Б. Ямпиловай — Енисей;
  • «Лебединое озеро» П. И. Чайковскиин — Зигфрид;
  • «Спящая красавица» П. И. Чайковскиин — Дезире;
  • «Свет над долиной» Ряузовай — Евгений;
  • «Шурале» Ф. Яруллинай — Али-батыр;
  • «Раймонда» А. Глазуновай — Абдерахман;
  • «Спартак» А. Хачатурянай — Спартак ба Красс;
  • «Барышня и Хулиган» Д. Шостаковичай — Хулиган;
  • «Легенда о любви» А. Меликовай — Фархад;
  • «Жизель» А. Аданай — Альберт;
  • «Бахчисарайский фонтан» Б. Асафьевай — Гирей;
  • «Дон Кихот» Л. Минкусай — Базиль;
  • «Баядерка» Л. Минкусай — Солор.

Фильмографи

  1. 1973 — Земля Санникова (фильм) — Вождь онкилонов (абяа гаргаа Сергей Малишевский);
  2. 1985 — Горький можжевельник — Иринчин, мельник.

Дурасхаал

  • 2002 ондо Буряадай оперо болон баледэй театрай байшанай дэргэдэ «Красавица Ангара» (авторнууд А. Миронов ба Д. Уланов) гэһэн барималай найруулга табигдажа, Л. П. Сахьянова ба П. Т. Абашеев гэгшэдые Ангара ба Енисейн дүрэнүүд соо зураглаа;
Буряадай оперо болон баледэй театрай дэргэдэ «Красавица Ангара» гэһэн барималай найруулга
  • 2005 онһоо Лариса Сахьянова Петр Абашеев хоёрой нэрэмжэтэ баледэй урлалай Уласхоорондын фестивальнууд үнгэргэгдэнэ (III фестиваль 2013 оной ноябрь һарада үнгэрөө);
  • 2013 онһоо Буряадай республикын хатарай училищи (мүнөө колледж) Л. П. Сахьяновагай ба П. Т. Абашеевэй нэрэнүүдые зүүдэг[2];
  • 2013 ондо колледжын байшанай нюур талада буряад баледэй һургуули байгуулагшадай хүндэлэлдэ дурасхаалай самбар нээгдээ[6];
  • 2024 ондо, түрэһөөр 90 жэлэй ойдо, буряадай оперо болон баледэй театр дурасхаалай хэдэн хэмжээ ябуулгануудые артистда зорюулаа[1];
  • 2025 оной март һарада, П. Т. Абашеевэй түрэһөөр 90 жэлэй ойдо, Буряадай хореографическа колледж IV Уласхоорондын хатарай фестиваль-Лариса Сахьянова Петр Абашеев хоёрой нэрэмжэтэ конкурс Юрэнхылэгшын соёлой үүсхэлнүүдэй жасын дэмжэлгээр үнгэргөө. Ород Гүрэнэй, Монголой, Хитадай болон Киргизиин 250 гаран дуушад, балетмейстернүүд болон хатар найруулагшад энэ нааданда хабаадаа[7].

Ажаглалтанууд

  1. 1 2 3 4 Величие духа в танце: к 90-летию Петра Тимофеевича Абашеева. Бурятский театр оперы и балета (24 июнь 2025). Дата обращения: 13 март 2026.
  2. 1 2 Абашеев Пётр Тимофеевич. Театральные музеи и архивы России. Дата обращения: 13 март 2026.
  3. Абашеев Пётр Тимофеевич. Театральные музеи и архивы России. Дата обращения: 13 март 2026.
  4. Пётр Абашеев. Кино-Театр.Ру. Дата обращения: 13 март 2026.
  5. В Бурятии снимут фильм о легендарном балетмейстере Абашееве. baikal-daily.ru. Дата обращения: 14 март 2026.
  6. Цискаридзе открыл мемориальную доску основателям бурятской школы балета. Байкал-Daily (16 август 2013). Дата обращения: 14 март 2026.
  7. Бурятия примет участников международного хореографического фестиваля. AsiaRussia (18 март 2025). Дата обращения: 14 март 2026.
  1. По данным проекта «Театральные музеи и архивы России», П. Т. Абашеев занимал должность художественного руководителя училища в 1985–1994 годах[3].

Ном зохёол

  • Театральная энциклопедия. Том 1 / Глав. ред. С. С. Мокульский. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — 1214 стб. с илл.

Ссылкэнүүд