Гагарин Юрий Алексеевич

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ

Экспертиза РАН

Logo-ran-black.png
Проведена экспертиза
Российской академией наук
Подробнее
Aprove.svg

Экспертиза РАН

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Проведена экспертиза
Российской академией наук
Подробнее
Learning.svg

Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ номой сангай дансанууд

Arrow-Right.png
Library.png
Тус статья соо жасануудһаа дансанууд хэрэглэгдээ Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сангай
Подробнее
Юрий Алексеевич Гагарин
Шагналнуудые зүүһэн Юрий Гагаринай гол дүрэ зураг
Шагналнуудые зүүһэн Юрий Гагаринай гол дүрэ зураг
Гүрэн

  СССР

Мэргэжэл Сэрэгэй лётчиг
Лётчиг-космонавт
Сэрэгэй зэргэ
Полковник ВВС СССР полковник
Экспедици «Восток-1» (1961 оной апрелиин 12)
Замбуулинда гараһан түрүүшын хүн
Саг замбуулинда 1 час 48 минут
Түрэһэн hара үдэр 1934 оной мартын 9(1934-03-09)[1][2][…]
Түрэһэн газар
Наhа бараhан hара үдэр 1968 оной мартын 27(1968-03-27)[1][3][…] (34 наһатай)
Наhа бараhан газар
Гар табилга Изображение автографа
Шагналнууд
Хари гүрэнэй шагналнууд
Дуудалгын нэрэ «Кедр»
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Ю́рий Алексе́евич Гага́рин (1934 оной мартын 9(1934-03-09), Клушино[d], Западная область[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас түрэһэн — 1968 оной мартын 27(1968-03-27) (34 наһатай), Новосёлово[d], Владимирская область[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас наһа бараһан) — замбуулин руу ниидэһэн түрүүшын хүн. СССР-эй лётчик-космонавт, Советскэ Союзай Герой, хэдэн гүрэнүүдэй шалгарһанай дээдэ тэмдэгүүдэй кавалер, оросой болон гадаадын олон хотонуудай хүндэтэ эрхэтэнПерейти к разделу «#Хүндэтэй нэрэ зэргэнүүд ба шагналнууд».

СССР-эй агаарай сэрэгэй хүсэнүүдэй Полковник (1963), 1-дэхи классай сэрэгэй лётчик, СССР-эй спортын габьяата мастер (1961), ВЛКСМ-эй ЦК-гай гэшүүн, СССР-эй Верховно Соведэй 7-дохи, 8-дахи зарлалай депутат.

1961 оной апрелиин 12-То Юрий Гагарин замбуулин руу ниидэлгэ хэһэн дэлхэйн түүхэдэ түрүүшын хүн болоо һэн[5]. Ракетэ-багтаагша «Казах ССР-эй Кызылордын можын. Ниидэлгын һүүлээр108 минут[6] Гагарин Энгельсһээ холо бэшэ Саратовой можодо амжалтатай бууба. Апрелиин 12-то, Юрий Гагаринай замбуулин руу ниидэхэ үдэр, һайндэр — Космонавтикын Үдэр гээд соносхогдооПерейти к разделу «#Космос руу ниидэлгэ».

Намтар

Эртын наһан ба болбосорол

Юрий Алексеевич Гагарин 1934 оной мартын 9 — дэ, дансануудаар-Гжадай аймагай Клушино һууринда (Мүнөө-Клушино (Смоленскэ можо) (Баруун можо (1929—1937) РСФСР-эй Баруун можо (мүнөө үедэ- Смоленскын можын Гагаринай аймаг)[5][7], ондоогоор хэлэбэл, түрэлхидэй ажаһуудаг (прописка) газараар. Бодото түрэһэн газарынь-Гжатск хотын роддом[8](1968 ондо хото шэнээр Гагарин гэжэ  )нэрлэгдэһэн. Таряашанай-ажалай оршонһоо гарбалтай: эсэгэ, Алексей Иванович Гагарин (1902 оной мартын 14 (27)[9] — 1973 оной августын 30[10], — модошо дархан, эжынь, Анна Тимофеевна Матвеева (1903 оной декабриин 20-1984 оной июниин 12), — һүнэй-эдэй фермын ажалшан[комм. 1][11], Ажалай Улаан Тугай, арадуудай Хани Барисаанай орденуудаар шагнагданхай. Үбгэн абань, Путиловай заводой хүдэлмэришэн Тимофей Матвеевич Матвеев (1871—1918) Санкт-Петербургда, Автоводо (түхэтэ аймаг), (мүнөө-Возрождения үйлсэ (Санкт-Петербург)|Богомоловскаяда XIX зуун жэлэй эсэстэ ажаһуудаг байгаа.

Тимофей Матвеевич Матвеев-путиловай хүдэлмэришэн (үрэмдэгшэ), революционер, Ю. А. Гагаринай үбгэн аба
Юрий Гагаринай һургуулиин наһандаа ажаһууһан гэр. Гагарин хото (Смоленскэ можо) (Урдань Гжатск)

Гагаринай гэр бүлэдэ гурбан хүбүүд, басаган байгаа. Юрий дээрэһээ гурбадахи байгаа.

1945 оной майн 24-дэ Гагаринай гэр бүлэ Гжатск хото зөөжэ ерээ һэн. Юра 1949 оной май һарада Гжатскын дунда һургуулиин зургаадахи класс дүүргээ. Тэрэл жэлэй сентябрь һарада Люберецкэ 10-дахи гар урлалай училищида һурахаяа ороо[12][13], тэрэ мүн лэ уран һайханай самодеятельностьда хабаадаһан — бүреэ дээрэ духовой оркестртэ наадаһан[14][15]. Нэгэ доро Юрий хүдэлмэришэн залуушуулай үдэшын һургуулида ороо һэн. Һуралсалайнгаа үедэ, 1949 оной декабриин 16-да, комсомолдо ороо һэн[16]. Үдэшын һургуулиин долоодохи класс 1951 оной май һарада дүүргээд, июнь һарада шудхалаа хэблэдэг мэргэжэлээр училищи эрхимээр дүүргээ[5][17].


Гагарин 1951 оной август һарада Саратовай индустриальна техникум шудхалгын таһагта (мүнөө — Ю. А. Гагаринай нэрэмжэтэ СГТУ-гай Мэргэжэлтэ-багшанарай колледж) орожо, һуралсалһаа гадна «Ажалай резервнүүд» ДСО-гой һайн физкультурник, секретарь байһанаа харуулаа һэн[16]. 1954 оной октябриин 25-да түрүүшынхиеэ Саратовай СССР-эй ДОСААФ аэроклуб ерээ һэн. 1955 ондо Юрий Гагарин горитой амжалтануудые туйлажа, һуралсалаа эрхимээр дүүргээд, (Дубки (аэродром) Дубкиин тамирай аэродром дээрэ Як-18 самолёдоор түрүүшын бэеэ даагаад ниидэлгэ хэһэн юм. Аэроклуб соо бүхыдөө Юрий Гагарин 196 ниидэлгэ хэжэ, 42 час 23 мин ниидээ[5].

Авиациин дэбжэлтэ

Гагарин 1955 оной октябриин 27 — до Совет армида татагдажа, Оренбург хотодо (тэрэ үедэ-Чкалов хото) в (Оренбургын сэрэгэй авиационно Улаан Тугта лётчигуудай дээдэ училищи) К. И. Ворошиловай нэрэмжэтэ лётчигуудай 1-дэхи сэрэгэй авиационно училищи эльгээгдээ. Тэрэ үедэ мэдээжэ лётчик-инструктор Я. Ш. Акбулатовһаа һураһан юм[18][17]. Гагарин 1957 оной октябриин 25-да училищияа эрхимээр дүүргээ[5].

Хоёр жэлэй туршада Луостарида (Мурманска можо) 769-дэхи истребительнэ авиационно полкдо алба хээ[19]. Хойто флодой Агаарай сэрэгэй 122-дохи истребительнэ авиационно дивизи[5], МиГ-15 бис самолёдоор зэбсэгжэһэн[19]. 1959 оной октябрьта хамта дээрээ 265 саг ниидээ[5][20]. «3-дахи классай Сэрэгэй лётчик» гэһэн мэргэжэлэй зэргэтэй байгаа[21]. Сэрэгэй нэрэ зэргэ-ахалагша лейтенант.

Замбуулинай отрядта

Космонавтнуудые отрядта абажа, «Восток-1» гэһэн корабль дээрэ түрүүшын ниидэлгэдэ бэлдэхэ тухай шиидхэбэри КПСС-эй ЦК-гай болон СССР-эй министрнүүдэй Соведэй 1959 оной январиин 5-ай 22-10-дахи тогтоолдо болон СССР-эй министрнүүдэй Соведэй 1959 оной майн 22-ой 569—264 дугаарай тогтоолдо абтаһан байна. Ерээдүйн космонавтнуудые шэлэн абалга, бэлэдхэл СССР-эй агаарай сэрэгэй хүсэнүүд эрхилдэг байгаа. 20 кандидадые шэлэн абахаар түсэблэгдөө.

Гагарин 1959 оной 12 һарын 9-дэ космонавтнуудта кандидадуудай бүлэгтэ оруулха гуйлтатайгаар рапорт бэшэбэ. Долоон хоногой үнгэрхэдэ, Гагариниие Түбэй эрдэм-шэнжэлэлгын авиационно госпитальдо бүхы талаһаань эмнэлгын шалгалта гарахыень Москва дуудаба. 1960 оной эхиндэ үшөө нэгэ тусхай медкомисси гаража, Ахалагша лейтенант Гагариниие замбуулинай ниидэлгэнүүдтэ тааруу гэжэ тоолобо.

1960 оной январиин 11-дэ ВВС-эй Ахамад Командалагша Константин Андреевич Вершининай захиралтаар тусхай сэрэгэй часть (в/ч) № 26266 эмхидхэгдэжэ, космонавтнуудые бэлдэхэ зорилго табигдаа (саашадаа часть ВВС-эй космонавтнуудые бэлдэлгын Түб болгогдоо). Гагарин космонавтнуудта кандидадуудай бүлэгтэ Агаарай сэрэгэй Ахамад К. А. Вершининай 1960 оной мартын 3-ай захиралтаар оруулагдажа, мартын 11-дэ гэр бүлөөрөө сэрэгэй албанай шэнэ газарта гараа. Мартын 25-һаа космонавтнуудые түрүүшын ниидэлгэдэ бэлдэлгын Программаар космонавтнуудые бэлдэлгын программаар саг үргэлжын хэшээлнүүд эхилээ[22].

Космонавтые шэлэлгэ ба бэлэдхэл

Гол үгүүлэл:Замбуулин руу түрүүшын ниидэхэ космонавтнуудые шэлэлгэ

Гагаринһаа гадна замбуулин руу түрүүшын ниидэлгэдэ үшөө хэдэн һэдэгшэд байгаа; хамта дээрээ хорин хүн байгаа (СССР-эй космонавтнуудай Түрүүшын отряд). Иимэ лётчигууд үлүү ашалгын, сэдьхэлэй түгшүүрилтэ байдалай ба даралтын уналгын дүршэлтэй болонхой гэжэ тоолоһон Хатан хаанай шиидхэбэреэр сэрэгэй истребитель-лётчигуудай дунда кандидадууд суглараа. Космонавтнуудай түрүүшын отрядта шэлэлгэ эмнэлгын, сэдьхэл һанаанай ба бусад хэдэн хэмжүүрнүүдэй үндэһэн дээрэ үнгэргэгдөө: наһан 25—30 лет, ургалта 170 см-һээ ехэ бэшэ, шэгнүүрынь ехэ бэшэ 70—72 кг[23], үндэр ба стратосферын дадаха шадабари, хархис түргэн, бэеын тэсэбэри, сэдьхэлэй тэнсүүри. Албан ёһоной албанай тодорхойлолтын ёһоор, Юрий Гагаринай ургалта 165 см байгаа[24], бусад мэдээнүүдээр, тэрэ тоодо «ЕКА»[25], 157 см байгаа[26]. «Восток» гэһэн ракетэ-багтаагшын хүсөөр тодорхойлогдодог «Восток» гэһэн замбуулинай онгосодо зохистой хизаарлалтануудһаа боложо, ургалтада ба шэгнүүртэ эрилтэнүүд бии болоо. Тэрээнһээ гадна, кандидадуудые шэлэхэдээ, һайн шэнжэ, намай гэшүүн байлга хараада абтаа (Гагарин Коммунис намай гэшүүндэ кандидат болоо. Зүблэлтэ Холбоото Улас 1959 ондо, харин 1960 оной июньдэ намда ороо), улас түрын эдэбхи, ниигэмэй уг гарбалай[27].

1961 оной апрелиин 8-да «Восток» гэһэн замбуулинай онгосо табиха Гүрэнэй комиссиин хаамал зүблөөн боложо, ссср-эй министрнүүдэй Соведэй оборонно техникээр гүрэнэй хорооной түрүүлэгшэ К. Н. Руднев толгойлоо. Комисси С. П. Королевэй ба Н. П. Каманинай гар табилгатай замбуулинай ниидэлгэдэ хүндэ түүхэдэ түрүүшын даабари баталаа:

180—230 модоной үндэртэ, 1 час 30 минутын үргэлжэлэлтэй, нэгэ дахин Газар тойроод, хүнэй ниидэлгэ хээд, түсэблэгдэһэн газартаа бууха. Ниидэлгын зорилго-тусхай түхеэрэгдэһэн корабль дээрэ хүнэй замбуулинда байха боломжо шалгаха, кораблиин түхеэрэлгэнүүдые ниидэлгэдэ шалгаха, кораблиин Газартай холбоо шалгаха, кораблиин ба космонавтын бууха хэрэгсэлнүүдэй найдамтай байһые шалгаха.

Зүблөөнэй нээлтэтэй хубиин һүүлээр комисси уйтан бүридэлтэй үлэжэ, Каманинай Юрий Гагариниие ниидэлгэдэ оруулха, Харин Титовые запасной космонавт гэжэ баталха дурадхал баталба[28][29].

Космос руу ниидэлгэ

Гол үгүүлэл:Замбуулин руу хүнэй түрүүшын ниидэлгэ

Космонавт пилот Юрий Алексеевич Гагаринтай «Восток» гэһэн онгосын эхин (хүнэй замбуулин руу түрүүшын ниидэлгэ) бортдо 1961 оной апрелиин 12-то Москвагай сагаар 09:07 сагта (06:07 UTC) Байконур космодромһоо үйлэдбэрилэгдэһэн юм.

Гагарин ниидэлгын эхилхын урда
Полигоной дежурнын дэбтэр соо бэшэлгэ

«Восток» ажаглалтагүйгөөр хүдэлбэшье, түгэсхэлэй шатада радиоуправлениин системэ хүдэлбэгүй, тэрэнь 3-дахи шатын хүдэлгүүрнүүдые унтарааха ёһотой байгаа. Двигатель унтараалга дабталгын оньһонуудай (саг хэмжэгшын) хүдэлһэнэй һүүлээр лэ болоо, харин корабль орбитада гаранхай, тэрэнэй дээдэ сэгынь (дээдэ сэгынь) тоолон гаргалгын сэгһээ 100 модо дээгүүр байшоо: орбитын хараа хэмжээнүүд 327×180 модо байгаа[30]. Иимэ орбитоһоо «аэродинамическа тормозлолгын» туһаламжаар оролго элдэб сэгнэлтээр, 20-һоо 50 үдэр хүрэтэр эзэлжэ болохо байгаа[30][31]. Орбитада Гагарин өөрынгөө мэдэрэл, онгосын байдал, ажаглалта тухай мэдээсээ. Тэрэ иллюминаторта газар дэлхэйе үүлэтэй, хадануудтай, ой тайгатай, гол горхонуудтай, далайнуудтай адаглаа, тэнгэри Наран хоёрые, бусад одо мүшэдые Газарай һүүдэртэ ниидэлгын үедэ хараа.

Юрий Походаевай «Ю. А. Гагарин ба С. П. Королев» гэһэн зурагай репродукци. Триптих «Во имя жизни» гэһэн түбэй хуби, 1977

Газар дэлхэйе нэгэ эрьюулгэ дүүргээд, 106-дахи минутада 10: 53 сагта корабль ниидэлгэеэ дүүргэбэ. Тогтохо байгуулалтын менханизмын эбдэрһэнһээ боложо Гагаринтай буулгагдадаг аппарат Сталинградһаа (Волгоградһаа) 110 км зайда түсэблэгдэһэн можодо бэшэ, Харин Энгельсһээ холо бэшэ Саратовай можодо Смеловка Подгорное (Энгельс аймаг) һуурин газарта бууба. Дүтэ шадарай зенитнэ-ракетнэ дивизионой 10: 48 радар[32], танигдаагүй зорилго тэмдэглээ-энэ буулгагдадаг аппарат байгаа (зенитчигуудые энээнһээ нэгэ хоног урид «тэнгэриһээ контейнернүүдые» адаглажа байхыень һэргылбэ).

Ниидэлгын һүүлээр космонавтые ушарһан түрүүшын хүнүүд гэхэдэ, нютагай ойн харуулшанай һамган Анна (Анихайят) Тахтарова ба тэрэнэй зургаан наһатай аша басаган Рита (Румия) болоно[33]. Уданшьегүй дивизионһоо сэрэгэйхид, нютагай колхознигууд үйлэ хэрэгүүдэй болоһон газарта ерэбэ. Сэрэгэй нэгэ бүлэг харуул доро буулгагдадаг аппарат абаа, харин нүгөөдэнь гагариниие частиин байһан газарта абаашаа. Тэндэһээ Гагарин телефоноор ПВО-гой дивизиин командирта дуулгаба: «ВВС-эй главкада дамжуулхыетнай гуйнаб: зорилго дүүргээ, үгтэһэн аймагта буугаа, һайн байнаб, гэмэлтээлгэ, эбдэрэл үгы. Гагарин»[34].

Тоо бүридхэл[35]
# Стартово
онгосо		 Старт, UTC Экспедици Буулгаха
онгосо		 буулгалга, UTC Ниидэлгэ Замбуулин руу
гаралга		 Саг
замбуулинда
1 Восток-1 1961, 06:07 Восток-1 Восток-1 1961, 07:55 00 суток 01 час 48 минут 0 0

Зүблэлтын гүрэнэй олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүдтэ мэдээсэлгэ

Хүнэй замбуулин руу түрүүшын ниидэлгын нюуса хангаха ушарһаа Гагаринай ябуулагдаһан баримта урид харуулагдаагүй байгаа. Тэрэниие танихаар олондо мэдээжэ кадрнууд замбуулинда табигдаһан үдэр бэшэ, харин хожомынь, тусхайтаар кинохроникодо буулгагдаа, Тэндэ Гагарин бодото носоогдоходоо хэһэн бүхы юумэеэ дабтаба[36].

1961 оной апрелиин 12-то диктор Юрий Борисович Левитан «Восток» гэһэн замбуулинай онгосоор Юрий Гагаринай ниидэлгэ тухай ТАСС-ай мэдээсэл радиогоор дамжуулаа[37]ː

«1961 оной апрелиин 12-то Советскэ Союзда дэлхэй тойроһон орбитада дэлхэй дээрэ эгээл түрүүшын „Восток“ гэжэ замбуулинай онгосо борт дээрэ хүнтэй гаргагдаа һэн. „Восток“ гэһэн спутник — замбуулинай онгосын пилот-космонавт хадаа Совет Социалис Уласуудай Холбооной эрхэтэн лётчик майор Гагарин Юрий Алексеевич болоно»

.

Замбуулин руу ниидэлгын һүүлээр

Москвада уулзалга

Анха түрүүн Гагаринай Москвада болоһон асари ехэ уулзалга хэншье түсэблөөгүй. Һүүлшын үедэ Никита Сергеевич Хрущев бүхы юумэ шиидээ. Тэрэнэй хүбүүн Сергей Хрущёвой хэлэһээр:

Оборонын сайд, маршал Родион Яковлевич Малиновскийда хонходожо: «Тэрэтнай ахалагша лейтенант. Нэрэ зэргэдэ яаралтай дээшэлүүлхэ хэрэгтэй» гэжэ дуулгаа. Гагаринда нэрэ зэргэ үгэхэ тухай гэжэ Малиновский яһала дурагүйгөөр хэлэбэ. Никита Сергеевич ямар юумэндэ сухалдаба гээшэб: «Ямар капитан бэ? Та тэрээндэ майорышье үгэгты». Малиновский удаан зүбшөөбэгүй, Харин Хрущев өөрынхидөө эрилтэ табижа, тэрэл үдэр Гагарин майор болобо.

Удаань Хрущев Кремльдэ хонходожо, Гагаринда баяр ёһололой ехэ уулзалга бэлдэхыень эрилтэ табиба.

Бусад гэршэлгэнүүдээр, капитан Гагарин ээлжээтэ нэрэ зэргэ 1961 оной апрель һарада абаха ёһотой байһан аад, Д. Ф. Устинов тэрэниие гансата майорнуудта бүтээхые дурадхаа һэн. Энэ ээлжээтэ бэшэ нэрэ зэргэ олгохо тухай захиралта эхилхэһээ урид бэлдэгдээ, Харин Юрий Гагарин бууһанайнгаа һүүлээр лэ майор гэһэн нэрэ зэргэ тухайгаа мэдэжэ абаа[38]. ТАСС-ай бүхы мэдээсэлнүүд соо апрелиин 12-то «майор Юрий Гагарин» тухай хэлэгдээ бшуу. Апрелиин 14-дэ Гагаринай хойноһоо Ил-18 ниидэжэ ерээд, москва шадар МиГ-17 долоон истребительһээ бүридэһэн хүндэтэ авиационно эскорт самолёдто ниилэбэ. Һүр жабхаланта байгуулгатай агаарай онгосонууд Москвагай түб дээгүүр, Улаан талмай дээгүүр гараа, удаань Внуково аэропортдо буугаа, тэндэ Гагарина асари ехэ угтамжа хүлеэгээ: хүхижэ байһан хүнүүд, сэдхүүлшэд ба операторнууд, гүрэнэй хүтэлбэрилэгшэд. Самолёт аэропортын түбэй байшанда подрулилжа, трап буулгаад, Эгээл түрүүн тэрээн дээгүүр Гагарин бууба. Самолёдһоо засагай газарай ендэр хүрэтэр ялагар улаан хибэс татагдажа, Юрий Гагарин тэрээгүүр ябаба. Замдаа гуталайнгаа ооһор тайлаба (ондоо һаналаар-оймһоёо таталга тайлдаба), теэд тэрэ тогтонгүй, засагай газарай ендэртэ хүрэжэ, бүдэржэ унаха аюултайгаар[39], совет авиамарш гүйсэдхэдэг оркестрэй «Үльгэрые үнэн бодото болгохо гэжэ түрөөбди» гэһэн абяан доро ендэртэ дүтэлөөд, Юрий Гагарин Никита Хрущевто дуулгаба [40]:

Нүхэр Советскэ Союзай Коммунис партиин Түб Хорооной нэгэдэхи секретарь, СССР-Эй Министрнүүдэй Соведэй Түрүүлэгшэ! Коммунис намай болон Зүблэлтэ засагай газарай Түбэй Хорооной даабари дүүргэгдээ гэжэ танда дуулгахадаа баяртайб…

Саашаа нээмэл «ЗИЛ-111в» унаада ошожо, Гагарин угтагшадые зогсообо. Тойроод мэндэ дуулдана, плакадуудаар ехээр даллана. Нэгэ хүн бүһэлэлгэ сүмэ сэхэ дабан, гаража, Гагаринда баглаа сэсэг барюулба. Улаан талмай дээрэ митинг үнгэржэ, Никита Хрущев Гагаринда Советскэ Союзай Геройн нэрэ зэргэ, «СССР-эй лётчик-космонавт» гэһэн нэрэ зэргэ олгохо тухай мэдүүлээ.

Юрий Гагаринай болон совет гүрэнэй хүтэлбэрилэгшэдэй Ленинэй мавзолейн ендэр дээрэһээ амаршалһан байгаалиин 3 часай жагсаал болоһон Митинг болоо. Харуулгын дүүрэһэнэй һүүлээр Никита Хрущев Гагариниие мавзолей дотор, саркофаг тээшэ үнгэргэдэг байгаа[40]. Кремльдэ угтамжада баяр үргэлжэлѳѳ, тэндэ олон конструкторнууд хабаадаа, тэдэнэй нэрэнүүд тиихэдэ албан ёһоор нэрлэгдээгүй. Леонид Брежнев Гагаринда Советскэ Союзай Геройн «Алтан Одон», Ленинэй орден барюулба. Тэрэ үдэр Һая түрэһэн олон хүбүүдые эхэ эсэгэнь Гагарин Юриин нэрээр нэрлэдэг байгаа.

Үглөөдэрынь хэблэлэй хуралдаан боложо, Гагаринда болон конструкторнуудта хари гүрэнүүдэй сэдхүүлшэд асуудалнуудые табяа. Энэ хуралдаан Америкэдэ мүнөө ажаһуудаг Гагаринай тайжанарай угай үри һадаһадай түрэл бэшэ гү гэһэн асуудалһаа эхилээ. Энэ асуудалда Гагарин иигэжэ харюусаа[40]: «Түрэл гаралайнгаа дунда изагуурта угай ямаршье тайжанар, баян ноёд хүнүүдые мэдэнэгүйб, хэзээдэшье тэдээн тухай дуулаагүйб».

Хари гүрэн руу айлшалалганууд

Гол үгүүлэл:Юрий Гагаринай гадаадын айлшалалгануудай тоолбори; Юрий Гагаринай айлшалалгада хабаатай шууданай маркануудай тобьёг

Юрий Гагаринда түрүүшын гадаадын аяншалга Чехословакида ошолго болоо. Тэрэ юрын Рейсовэ Ту-104 дээрэ Прага ниидээ. Гагарин мүн Болгари, Финлянди, Ехэ Британи, Польшо, Куба, Бразилида Кюрасао арал дээрэ тогтодог газар, Канадада Исландида зогсодог Газар, Венгри, Энэдхэг, Цейлон (мүнөө Шри Ланка), Афганистан хүрэжэ ерэһэн. Гагарин 1962 ондо Арабай Нэгэдэһэн Улас (Египет)хүрөө

Юрий Гагарин Египедтэ хилын саана айлшалха үедөө, 1962 оной февралиин 5

Гагарин 1963 оной сентябрь һарада Париста айлшалжа, Сансара руу ниидэгшын Уласхоорондын XIV ехэ хуралда оролсобо[41]. 1963 оной октябрь һарада Валентина Владимировна Терешковатай хамта Нью-Йоркдо ООН-ой штаб-квартирада хүрөө[42].

Юрий Гагарин гадаадын айлшалалгын хэмжээндэ бүхыдөө 30-аад гүрэн хүрэжэ ерээ[43].

Саашанхи ажаһуудал ба дэбжэлтэ

1961 оной сентябриин 3-да Юрий Гагарин Агаарай сэрэгэй инженернэ академидэ ороһон юм. Жуковский, харин 1968 оной февралиин 17-до С. М. Белоцерковскиин хүтэлбэри доро нэгэ һууритай агаарай-замбуулинай агаарай онгосын бүлэг шагнагшад-космонавтнуудай зохёон бэлдэгдэжэ байһан ашаглалгын арга барилай ба абяанай урдахи аэродинамикын талаар дипломно түсэл тэрээн соо хамгаалаа. Гүрэнэй шалгалтын комисси полковник Юрий Гагаринда «лётчик-инженер-космонавт» гэһэн зэргэ олгожо, академиин адъюнктурада зууршалаа[44].

Космонавтнууд: Юрий Гагарин (гэрэл зураг дээрэ зүүн гарһаа гурбадахи), Виктор Горбатко Долгопруднодо нүхэдтэеэ амаралгын үедэ, 1963 оной августын 19
Зүблэлтын космонавтнууд зүүн тээһээ баруулжаа: Павел Попович, Юрий Гагарин, Валентина Терешкова телевидениин студида, Москва 1964 оной январиин 1

1964 ондо Гагарин космонавтнуудые бэлдэлгын Түбэй даргын орлогшо боложо, совет космонавтнуудай отрядай командираар томилогдоо һэн.

Гагарин СССР-эй Верховно Соведэй депутадаар 6-дахи (1962 ондо Сычевскэ тойрогоор СССР-эй Верховно Соведэй Холбооной Зүблэлдэ һунгагдаһан) ба 7-дохи (1966 ондо үндэһэ яһатанай Зүблэлдэ) зарлалай депутадаар һунгагдаһан байгаа[45], ВЛКСМ-эй ЦК-гай гэшүүн байгаа (ВЛКСМ-эй XXIV ба XXV съезднүүдтэ һунгагдаа) ба «Улаан Одон» сониной космонавтикын штатна бэшэ таһагые хүтэлбэрилөө (1964 онһоо). Тэрээнһээ гадна замбуулин руу ниидэлгын түүхэтэ удха шанар тэрэниие хари гүрэнүүдтэшье танигдахаар хүн болгоо. Гагарин зүблэлтэ-кубын хани Барисаанай бүлгэмэй юрэнхылэгшэ байгаа[46],"Финлянди-СССР" Бүлгэмэй хүндэтэ гэшүүн, эб найрамдалай ба хани барисаанай үүргэтэй дэлхэйн хэдэн гүрэнүүдтэ байһан юм.

1965 ондо Гагарин үнгэрһэн сагай хүшөөнүүдтэ гамтайгаар хандаха хэрэгтэй гэһэн шухала мэдүүлгэ хэжэ, 1931 ондо Москва хотодо Абарагша Христосой һүмэ задалһан тухайгаа шаналалаа мэдүүлбэ. ВЛКСМ-эй ЦК-гай VIII пленумдэ 1965 оной декабриин 27-до үгэ хэлэхэдээ, Гагарин «хүшөөнүүдые зандань үлөөхэ тухай ехэнхидээ бодонгүй, баатарлиг үнгэрһэн сагые хүндэлжэ үшөө хүсэд хүмүүжүүлнэгүйбди. Москвада 1812 оной Илалтын бүхөөг буулгагдажа һэргээгдээгүй, Наполеониие илаһанай хүндэлэлдэ бүхы орон дотор суглуулагдаһан мүнгѳѳр баригдаһан Абарагша Христосой һүмэ һандаргагдаһан байгаа. Би үнгэрһэн сагай дурасхаалда бүдүүлиг хандасаһаа хохидогшодой тоолбори үргэлжэлүүлхэ аргатай байгааб. Иимэ жэшээнүүд, шаналалтай, олон»[47][48]. Хожомынь Гагаринай дурдаһан хоёр объект һэргээгдэжэ, Илалтын Үүдэн үшөө космонавтын амиды байхада, 1966—1968 онуудта Кутузовска проспектдэ бодхоогдоо; тэрэнэй дурадхалнууд, бусад ниитын үүсхэлнүүдэй дунда, засаг зургаанууд анхаралдаа абтаа болоно.

1966 ондо Гагариниие уласхоорондын астронавтикын академиин хүндэтэ гэшүүнээр һунгаа, тэрэл жэлэй июнь һарада Гагарин «Союз (космический корабль)» гэһэн программаар һорилгоёо эхилэнхэй. Тэрэ шэнэ корабль дээрэ түрүүшын ниидэлгэ хэһэн Владимир Комаровай дублер (дабтагша) томилогдоо һэн. Наранай батарейн эбдэрһэнһээ боложо ниидэлгэ болзорһоо урид таһалагдаһан, харин парашютна системын эбдэрһэнһээ боложо космонавтын үхэлөөр дүүрэһэн байна. Тэрэ үедэ Королёвай амиды байгаа һаань, Гагарин «Союз-1» гэһэн гол пилот байха һэн, юундэб хэхэдэ, Королёв тэрээндэ шэнэ түхэлэй корабль дээрэ ниидэхэб гэжэ найдуулаа ха юм[49].

Хэды сүлөөгүй байгаашье Һаа, Гагарин уһанай санаар һолжорхо, кактус суглуулха хобби -дуратай хэрэгүүдтээ саг оложо байгаа[50].

Кремлиин ханада хүүр дээрэхи хабтагай
Бразилиин юрэнхылэгшэ Жаниу Куадруш ю. А. Гагаринда Бразилиин орден барюулна(1961)
ОАР-эй орденой хашаагай бүтээһэн үүдэнэй түлхюур

1964 ондо, ехэнхидээ Ю. А. Гагаринай үүсхэлээр, СССР-эй уһанай санын тамирай Федераци байгуулагдажа, 1965 ондо уһан санаар СССР-эй түрүүшын чемпионат үнгэргэгдөө һэн[51].

Хосорол

Гол үгүүлэл:Юрий Гагаринай Хосоролго; Юрий Гагарин ба Владимир Серегин хоёрой хүдөөлэлгэ

1968 оной мартын 27-до Гагарин Владимирска можын Киржачска аймагай Новоселово тосхон шадар дүршэлтэй инструктор Владимир Серегинэй хүтэлбэри доро миг-15ути самолёдоор һорилгын ниидэлгэ хэжэ, авиационно сүйд аюулда орожо наһа бараа һэн. Гагарин Серегин хоёрой бэенүүд кремированна һэн. Гагарин Серегин хоёртой хахасалга 1968 оной мартын 30-да болоо. Совет Армиин Түбэй байшанда үнэһэн тоборогуудыень тодхожо, улаан талмай дээрэ гашуудалай митинг боложо, гүрэн дотор нэгэ минута абяагүй байдал соносхогдоо һэн. Гагаринай, Серегинэй үнэһэтэй урна кремлиин ханада сэрэгэй хүндэтэйгөөр хүдөөлүүлэгдэһэн байгаа[52].

Хүндэтэй нэрэ зэргэнүүд ба шагналнууд

Нэрэ зэргэнүүд

Основной источник: [53]
  • Зүблэлтэ Холбооной Баатар (1961 оной апрелиин 14, «Алтан Одон» медаль № 11175)
  • СССР-эй лётчик-космонавт (1961 оной июниин 27)
  • ЧСР-эй Социалис Ажалай Баатар (1961 оной апрелиин 29)
  • Социалис Ажалай Баатар (НРБ) (1961 оной майн 24)
  • Вьетнамай ажалай Баатар (СРВ) (1962 оной апрелиин 28)

Зүблэлтэ засагай газар мүн лэ ю. А. Гагариниие ахалагша лейтенантһаа гансата майор хүрэтэр нэрэ зэргэдэ дээшэлүүлээ (ахалагша лейтенантын нэрэ зэргэдэ замбуулин руу эхиеэ абаа).

«Подполковник» гэһэн нэрэ зэргэ Юрий Гагаринда 1962 оной июниин 12 — то, харин «полковник» гэһэн нэрэ зэргэ 1963 оной ноябриин 6-да олгогдоо.

  • Зүблэлтын-Кубын хани барисаанай Бүлгэмэй юрэнхылэгшэ
  • «Финлянди — Зүблэлтын Холбоон» Бүлгэмэй болон бусад хүндэтэ гэшүүн.

1966 онһоо Юрий Гагарин астронавтикын Уласхоорондын академиин хүндэтэ гэшүүн байгаа.

  • СССР-эй тамирай габьяата мастер (1961, замбуулинай ниидэлгэ хэһэнэй ба замбуулинай зайда дэлхэйн түрүүшын туйлалтануудые тогтооһоной түлөө нэрэ зэргэ олгогдоо[21][комм. 2])
  • 1-дэхи классай сэрэгэй лётчик (1961, замбуулинай ниидэлгын түлөө мэргэжэл олгогдоо)[21]

Орденгууд

{{Основной источник|[50][53][54]/

  • Ленинэй Орден (СССР, 1961 оной апрелиин 14)
  • «Георгий Димитров» Орден (Болгари, 1961 оной майн 24)
  • II классай Индонезиин Одоной Орден (Индонези, 1961 оной июниин 10)
  • I шатын «Грюнвальдын Хэрээһэн» Орден (Польшо, 1961 оной июниин 20)
  • «Плайя-Хирон» орденой түрүүшын кавалер (Куба, 1961 оной июлиин 18)
  • «Агаарта тамаралгада габьяатай Байһанай түлөө» Орден (Бразили, 1961 оной августын 2)
  • Бриллиантнуудтай I шатын ВНР-эй Тугай Орден (Венгри, 1961 оной августын 21)
  • «Нилэй зүүдхэл» (Египет, 1962 оной январиин 31)
  • Африкын Одоной орденой ехэ лентэ (Либери, 1962 оной февралиин 6)
  • Карл Марксын Орден (ГДР, 1963 оной октябриин 22)

Медальнууд ба дипломууд

Источник[53].

  • «СССР-Эй Зэбсэгтэ Хүсэнүүдэй 40 жэл» Медаль (СССР, 1958)
  • «Тунга газар эдлэлгын түлөө» Медаль (СССР, 1961 оной апрелиин 12)
  • "Алтан Одон " Медаль (СССР, 1961 оной апрелиин 14)
  • Британиин планетэнүүдэй хоорондын мэдээсэлнүүдэй бүлгэмэй алтан медаль, 1961
  • Австриин засагай газарай алтан медаль, 1962
  • «1941-1945 онуудай Эсэгэ ороноо Хамгаалгын Агууехэ дайнда Илалтын Хорин жэл» гэһэн ойн баярай медаль (СССР, 1965 оной майн 9)
  • III шатын «Жэншэдгүй алба хэһэнэй түлөө» Медаль (СССР ,1966 оной март)
  • «СССР-эй Зэбсэгтэ Хүсэнүүдэй 50 жэл» гэһэн ойн баярай медаль (СССР, 1968 оной январь)
  • Константин Циолковскиин нэрэмжэтэ "планетэнүүдэй хоорондын мэдээсэлнүүдэй талаар 3а гайхамшаг ажалнууд " гэһэн алтан медаль (СССР-эй эрдэмэй академиин)
  • Де Лаво Медаль (ФАИ)
  • Италиин космонавтикын эблэлэй «Замбуулиндахи Хүн» гэһэн алтан медаль, хүндэтэ диплом
  • «Гайхамшаг илгаагай түлөө» алтан медаль ба Швециин Хаанай аэроклубай хүндэтэ диплом
  • ФАИ-гай авиационно алтан медаль
  • Колумбын Медаль (Итали)
  • Сен-Дени хотын алтан медаль (Франци)
  • Маццотти Жасын «Эрэлхэг зоригой түлөө» Шангай алтан медаль (Итали), 2007
  • ВЛКСМ-эй хүндэтэ тэмдэг
болон бусад.

Хүндэтэ эрхэтэн байлга

Юрий Гагарин хотонуудай хүндэтэ эрхэтэнээр һунгагдаһан байна:

  • СССР — Байконур, Калуга, Новозыбков, Клинцы, Новочеркасск, Люберцы, Сумгаит, Смоленск, Винница, Севастополь, Саратов, Комсомольск-на-Амуре, Тюмень, Гагарин[55].
  • Орос гүрэн — Оренбург, Щелковскын аймаг[56].
  • Болгари — Софи, Перник, Пловдив
  • Греци — Афины
  • Кипр — Фамагуста, Лимасол
  • Франци — Сен-Дени
  • Чехословаки — Тренчьянске Теплице

Каир ба Александри (Египет)хотонуудай үүдэнэй алтан түлхюурнүүд тэрээндэ мүн лэ барюулагдаа[53][57]. Каирай үүдэнэй түлхюур 1962 ондо хотын губернатор Салах Дессуки барюулаа[58].

Эд зөөриин урмашуулга

Шагналай зэргэдэ түрүүшын космонавт СССР-эй засагай газарһаа абаа:

  • 15 000 түхэриг (зүблэлтын),
  • автомобиль «ГАЗ-21-Волго» (номер 78-78 МОД),
  • эд бараатай албанай газартаа дүрбэн таһалгатай байра,
  • олон бэлэгүүд[59][53].

Сэрэгэй нэрэ зэргэнүүд

  • Сержант (22.02.1956).
  • Лейтенант (5.11.1957).
  • Ахамад лейтенант (6.11.1959).
  • Майор (12.04.1961,капитан гэжэ сэрэгэй зэргые алгадан).
  • Подполковник (12.06.1962).
  • Полковник (6.11.1963).

Гэр бүлэ

  • Үбгэн аба (эгэсын талаар) — Иван Фёдорович Гагарин (1858—1914), таряашан, модошо дархан, столяр.
Путиловай хүдэлмэришэн Тимофей Матвеевич Матвеев Анна Егоровна Һамгантаяа, үхибүүдээрээ. Хоёрдохи зэргэдэ (зүүн гарһаа): Николай, Сергей, Анна (Гагаринай ерээдүйн эхэ, хара сэсэгтэй зогсоно), Мария; нэгэдэхи зэргэдэ-Ольга
Юрий Гагарин Валентина һамгантаяа 1964 ондо москвагай Ехэ театрта "Турандот (оперо) "харуулһан " Ла Скала « театрай труппада альга ташана
  • Үбгэн аба (эхээрээ) — Тимофей Матвеевич Матвеев (1871—1918), Путиловай заводой хүдэлмэришэн (Кировэй завод), революционер. Дэлхэйн Нэгэдэхи дайнай үедэ эрэмдэг болоһон юм.
  • Хүгшэн эжы (эхээрээ) — Анна Егоровна Матвеева (1875—1922), прачка, хубсаһа хунараа угаажа олодог байгаа. Халуун үбшэнһөө наһа бараа.
  • Хүгшэн эжы (абаараа) — Анастасия Степановна Гагарина (1864—1928).
  • Абань-Алексей Иванович Гагарин (1902—1973), малшанаар, модошо дарханаар хүдэлөө, Эсэгэ Ороноо Хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадагша, инвалид байгаа; ФЗУ-гай һургуулиин комендантаар, „Динамик“ заводто модошо даргаар хүдэлөө. Гагарин хотын Предтеченскэ хүүрэй гол аллея дээрэ хүдөөлүүлэгдэнхэй.
  • Эжынь-Анна Тимофеевна Матвеева (1903—1984) таряалан дээрэ, теплицэ соо, удаань һаалишанаар, гахайн фермые даагшаар хүдэлөө. Гагарин хотын Предтеченскэ хүүрэй гол аллея дээрэ хүдөөлүүлэгдэнхэй.
  • Эгэшэ-Зоя Алексеевна Гагарина (хадамда Бруевич, 1927—2004) Гжадай больницада медсестрагаар хүдэлөө. Гагарин хотын Предтеченскэ хүүрэй гол аллей дээрэ хүдөөлүүлэгдэнхэй. Тэрэнэй басаган Тамара Дмитриевна Филатова-Музейн таһагые даагша Ю. А. Гагарина (Гагарин хото[60].
  • Аха дүүнэр:
    • Валентин Алексеевич Гагарин (1924—2006), модошо дарханаар, удаань — Рязаниин радиолампова заводой мастераар, слесарь-суглуулагшаар, „минии аха — Юрий“ гэһэн номой автораар хүдэлөө. Гагарин хотын Предтеченскэ хүүрэй гол аллея дээрэ хүдөөлүүлэгдэнхэй.
    • Борис Алексеевич Гагарин (1936—1977), Харьковай авиационно дээдэ һургуули (мүнөө-Н. Е. Жуковскиин нэрэмжэтэ үндэһэтэнэй сансарын ехэ һургуули) дүүргээ. ОКБ-23-да, удаань гжадай радиолампын заводто инженерээр хүдэлөө. Гагарин хотын Предтеченскэ хүүрэй гол аллея дээрэ хүдөөлүүлэгдэнхэй.
  • Һамганиинь-Валентина Ивановна Гагарина, түрэһөөр — Горячева (1935—2020). 1957 ондо гэрлээ Оренбург хотодо. Ниидэлгэ хүтэлэлгын Түбэй Медицинын хүтэлбэриин лабораторидо хүдэлөө[61][62]. Оренбургда, Валентинын гэр бүлын ажаһууһан гэртэ саашадаа Юрий ба Валентина Гагаринтанай Музей-байра нээгдэһэн байна.
  • Басагад:
    • Елена Юрьевна Гагарина (1959 оной апрелиин 17)-„Московский Кремль“ музей-заповеднигэй юрэнхы захирал, искусствоведениин кандидат.
    • Галина Юрьевна Гагарина (1961 оной мартын 7) — профессор, Оросой Г. В. Плехановай нэрэмжэтэ эдэй засагай ехэ һургуулиин үндэһэн ба нютаг можын эдэй засагай кафедрые даагша, эдэй засагай эрдэмэй доктор[63].

Шажанда хандалга

Космонавт өөрынгөө ном соо шажанда хандасаяа иигэжэ мэдүүлээ[64]:

Хүнэй замбуулин руу ниидэлгэ церковнигуудта бута сохилто хэбэ. Намда ошодог бэшэгүүдэй урасхалнууд соо би мэдэрэлнүүдые ханангяар уншааб, тэндэ һүзэгшэд эрдэмэй туйлалтануудай сэдьхэлдэ бурханһаа арсаа, бурхан үгы ба тэрэнэй нэрэтэй холбоотой бүхы юумэн — һанаанһаа абалга ба дэмы юумэн гэжэ зүбшѳѳгѳѳ

Харин Викториин Ехэ Һургуулиин түүхэшэн Тревор Роквеллэй һанамжаар, энэ ном („Замбуулин руу харгы“) удхадань ехэ һэжэглэлтэйгээр хандажа, гансал условно автобиографическа гэжэ тоолохоор. Гагаринай аманһаа „Правда“ сониной сурбалжалагшад Н. Денисов ба С. Борзенко гэгшэд ном бэшэжэ абаһан, харин редакторынь үндэр тушаалта генерал Николай Каманин байһан баримтада Роквелл анхаралаа хандуулна (энэ нюур хуудаһан дээрэ заагданхай)[65]. Тиихэлээрээ, албан ёһоной „автобиографи“ шажанда эсэргүү ябуулгын үеые (Хрущёвой шажанда эсэргүү кампани) идхалгын зэбсэг боложо үгэхэ аргатай байгаа, Мүн Юрий Гагаринай этигэлые заатагүй харуулнагүй.

Гагаринай шажанда хандасын талаар иимэ һанамжа бии, тэрэнь Гагаринай энэ сэдэбээр „Замбуулин руу харгы“ гэжэ ном соо хэлэһэнһээ сэхэ тад ондоо. Түрүүшын урасхалһаа Оросой космонавтнуудые бэлдэлгын Түбэй хүдэлмэрилэгшэдэй нэгэн Валентин Петров „Интерфакс-шажан“ агентствэдэ интервью үгэхэдөө» газар дэлхэйн түрүүшын космонавттай Гурбалжан-Сергиев Лавранда ошоһон тухайгаа мэдээсэнэ[66]:

Юрий Алексеевич бүхы ород зондол адли хэрээһэ зүүһэн, минии мэдэхээр, һүзэгшэ хүн байгаа. Эгээл Гагаринай 30 наһа гүйсэхэдэ, 1964 ондо Гурэн-Сергиев лавранда хамтын ошолгомнай мартагдашагүй зандаа. < ... > Лавранда ерэхэдэмнай, олон зон тэрээндэ гар табилга абахаяа ошобо. Үшөө албаншье дүүрэжэ үрдеэгүй, Харин Гагаринай ерэһэн тухай булта мэдээд, тэрээн тээшэ яараба. Юрада арадай дуран иимэл байгаа, тиин тэрэ хэндэшье арсажа шадахагүй һэн.

Мүн Гагаринай Абарагша Христосой һүмэ һэргээхые дурадхаһан тухай Валентин Петров хөөрэнэ[66]:

Харин манай аяншалгын һүүлээр нэгэ хэды сагай үнгэрхэдэ, Юрий Гагарин цк-гай пленумэй залуушуулые хүмүүжүүлгын асуудалнуудаар зүблөөн дээрэ үгэ хэлэхэдээ, Абарагша Христосой һүмые сэрэгэй алдар солын хүшөө, үнэн алдарта шажанай гайхамшаг бүтээл гэжэ һэргээхые нээлтэтэй дурадхаба. Нэгэ доро тэрэ үедэ һандаргагдаһан Илалтын бүхөөг һэргээхые, һандаргахые дурадхаба. Гагаринай аялга тон юрын байгаа: үндэһэеэ мэдэнгүй, патриотизм бодхоожо болохогүй. Абарагша Христосой һүмэ сэрэгэй алдар солын хүшөө хадань Эхэ Ороноо хамгаалхаяа ошоһон хүнүүд энээниие мэдэхэ ёһотой.

Гэбэшье Петров Гагаринай үгэнүүдые буруу дамжуулна. Юрий Алексеевич һэргээн бодхоолго тухай, "үнэн алдарта шажанай гайхамшаг зохёол"тухай юушье хэлээгүй. ВЛКСМ-ЭЙ ЦК-гай VIII пленум дээрэ үгэ хэлэхэдээ (текстын эхэ бэшэг: россиин гүрэнэй социально-политическэ түүхын архив, 1-дэхи жаса, опись 2, 2-дохи хуби, хадагалалгын единицэ 471) Гагарин үнэхѳѳрѳѳ иигэжэ хэлээ[67]:

Минии һанахада, хүшөөнүүдые зандань үлөөхэ тухай ехэнхидээ бодонгүй, баатарлиг үнгэрһэн сагые хүндэлжэ үшөө хүсэд хүмүүжүүлнэгүйбди. Москвада 1812 оной Илалтын бүхөөг буулгагдажа һэргээгдээгүй, Наполеониие илаһанай хүндэлэлдэ бүхы орон дотор суглуулагдаһан Мүнгѳѳр баригдаһан Абарагша Христосой һүмэ һандаргагдаһан байгаа. Би үнгэрһэн сагай дурасхаалда бүдүүлиг хандасаһаа хохидогшодой тоолбори үргэлжэлүүлхэ аргатай байгааб.

Daily Mirror, Гагаринда амаршалга

Космонавт Алексей Леонов энэ байдалые иигэжэ тайлбарилаа[67]:

Мүнөө намда дурагүй шэглэл бии болоо. Хэрбээ зүблэлтэ үедэ бүхы космонавтнууд-арсашагүй атеистнүүд гэжэ хэлэгдээ һаа, мүнөө тэдэниие бултыень үнэн алдартанай, һүзэглэһэн хүнүүдэй харуулха гэжэ оролдохонь үсөөн бэшэ. Зүб, зүблэлтэ үедэ үнэн сэхэ бурхангүйшүүл үгы шахуу байгаа, олонхин Бурханда этигэдэг байгаа, харин эндэ ехэдүүлһэнэй ба хэлэһэнэй хэрэггүй, жэшээнь, Гагарин Һандаргагдаһан Абарагша Христосой һүмэ һэргээхэ эрилтэ шахуу байгаа. Танай урда бодото данса байна, Тиин Гагарин Абарагша Христосой һүмэ һэргээхые уряагүй, тэрэ эхэ ороншо хүшөөнүүдтэ бүдүүлиг хандалга тухай хэлээ гээд, тэрээнһээ харагдана.

Ю. А. Гагаринай замбуулинһаа ниидэжэ бууһан газарта хүшөө. «Парк покорителей космоса им. Юрия Гагарина» Саратовай можодо

Гагарин зүблэлтэ космонавтнуудай "Соведүүдэй Ороной Эдир атеист-ленинецүүдтэ " гэһэн хандалга буруушааһан шажанда гараа табяагүй (1966 ондо «Эрдэм ба шажан» сэдхүүлдэ толилогдоһон)[68]).

Нэмэлтэ баримтанууд

  • 2022 оной сентябрь һарада (Мүнөө-Ю. А. Гагаринай нэрэмжэтэ космонавтнуудые бэлдэлгын Түб) космонавтнуудые бэлдэлгын түб Ю. Гагаринай хубиин хэрэг нюуса болгогдоо һэн. Хубиин хэрэгтэ анкетэ, сэрэгэй алба гараха тухай таблица, һуралсал тухай мэдээнүүд ороно[69].
Саратовой можын Энгельс хотодо С. П. Королевтэ ба Ю. А. Гагаринда хүшөө
Евпаторидо Ю. А. Гагаринай сээжэ бэеын хүшөө
  • Британиин Daily Mirror сонин хүнэй замбуулин руу түрүүшын ниидэлгэ тухай мэдээсэл болон Гагаринда түрүүшын зурууд дээрэ амаршалгануудые табяа, тиихэдэ зүблэлтэ космонавтын обог Wild Duck — «Зэрлиг нугаһан» гэжэ оршуулаа[70].

Тэрэ үсэгэлдэр үглөөгүүр долооной хойно замбуулин руу ошоо һэн. Залуу 27 наһатай ород гэр бүлын хүн. Юрий Гагарин. Гагарин гээшэ зэрлиг нугаһан гэһэн удхатай. Тэрэ бүхы дэлхэйе тойрон ниидэбэ. Далай, түбинүүд дээгүүр хиидэжэ, юрэл иигэжэ дуулгаба: «Ниидэлгэ бараг үнгэрнэ. Һайн байнаб». Зэрлиг нугаһан үглөөнэй юһэн сагай урдахана Орос гүрэнэй хаанаб даа бууба.

Дурасхаал

Гол үгүүлэл:Юрий Гагарин соёл урлалда

Юрий Гагаринай дүрэ соёл урлалай олон бүтээлнүүдтэ харуулагдаа.

Библиографи

  • Гагарин Ю. А. Дорога в космос. Записки лётчика-космонавта СССР. — М.: Правда, 1961.
  • Гагарин Ю. А., Лебедев В. И. Психология и космос. — М.: Молодая гвардия (серия «Эврика»), 1968, 1976. — 207 с.
  • Гагарин Ю. Есть пламя!: статьи, речи, письма, интервью. — М.: Молодая гвардия, 1968.

Ажаглалтанууд

Элирхэйлгэнүүд

  1. ↑ »… эсэгэнь модошо дархан, эхэнь һаалишан байгаа. Һайн хүдэлһэнэйнь түлөө колхозой һү һаалиин фермые даагшаар томилоо һэн". — Гагарин, 1961
  2. ↑ Нэрэ зэргэ СССР-эй тамирай бүлгэмүүдэй болон эмхинүүдэй Холбооной Түбэй зүблэлдэ олгогдоо. Ю. А. Гагарин — заслуженный мастер спорта СССР // «Известия» : Газета. — 1961. — № 90 (13636). — С. 3.

Эшэ үндэһэнүүд

  1. ↑ 1 2 Гагарин Юрий Алексеевич // Большая советская энциклопедия (ород хэлэн): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ↑ Jurij Aleksejevič Gagarin // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
  3. ↑ Juri Alexejewitsch Gagarin // Filmportal.de — 2005.
  4. ↑ Большая российская энциклопедия (ород хэлэн) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Гага́рин Юрий Алексеевич / Александров А. П. // Восьмеричный путь — Германцы [Электронный ресурс]. — 2006. — С. 237. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 6). — ISBN 5-85270-335-4.
  6. ↑ Давыдов В. А. Первый Пилотируемый Полёт, том 2. — Родина Медиа, 2011. — С. 42. — 1096 с. — ISBN 978-5-905350-01-6 / 9785905350016
  7. ↑ Утвержден состав оргкомитета по празднованию 50-летия полета Гагарина (ород хэлэн). Дата обращения: 9 апрель 2026.
  8. ↑ Тайна рождения Юрия Гагарина » Рабочий Путь. Смоленская областная ежедневная газета. rabochy-put.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  9. ↑ Первушин А. И. Юрий Гагарин: Один полёт и вся жизнь. Полная биография первого космонавта. — М.: Пальмира, 2017
  10. ↑ Гагарин Алексей Иванович(неопр.). smolnecropol.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  11. ↑ «Фермэдэ рассыльная гүйжэ ерэбэ … Гүйнэб, — гэжэ эжы харюусаба. — Энэ поршоонхонуудта тэжээл табихаб, гэртээ хубсаһаа һэлгэхэеэ орохоб …» — Гагарин, 1979
  12. ↑ Михайлова, Екатерина. Ю.А. Гагарин - сын Земли и звёзд - Люберецкое ремесленное училище (ород хэлэн). cosmos.ucoz.com. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  13. ↑ Гагаринский техникум в подмосковных Люберцах — уже не Гагаринский (ород хэлэн). ИА REGNUM. Дата обращения: 16 апрель 2026.
  14. ↑ Алина Василенко. "Играл на трубе, танцевал вальс. Необычные факты из биографии Юрия Гагарина". 2026-04-22. 
  15. ↑ Трубач космической зари. Владислав Шурыгин (старший) об истории одной фотографии Юрия Гагарина.Интернет-газета Ваши новости (ород хэлэн). vnnews.ru. Дата обращения: 8 апрель 2026.
  16. ↑ 1 2 Алексеев М. Когда ему было шестнадцать // Огонёк. — 1961. — № 18. — С. 30—31.
  17. ↑ 1 2 Лесков, Сергей. "Главный полет человека", 2011-04-05. 2026-04-22. 
  18. ↑ Копылов И. С., Лазукин А. Н., Райкин Г. Л. Первый космонавт // Оренбургское лётное: Очерк истории Оренбургского высш. воен. авиационного Краснознамённого училища лётчиков им. И. С. Полбина. — М.: Воениздат, 1976. — 268 с.
  19. ↑ 1 2 Ольга Воробьёва. Север в судьбе первопроходца (ород хэлэн). Красная звезда (2011). Дата обращения: 9 апрель 2026.
  20. ↑ Юрий Алексеевич Гагарин (ород хэлэн). astronaut.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  21. ↑ 1 2 3 «Энээнһээ хойшо сэрэгэй майор нэрэ зэргэтэй байхаһаа гадна, спортын габьяата мастер, сэрэгэй лётчик гурбадахида бэшэ, харин нэгэдэхи класста ябана гэжэ Космонавт мэдэжэ абаба», — Галлай, 1985
  22. ↑ Дорогу в космос им открыл врач (ород хэлэн). history.ru. Дата обращения: 27 апрель 2026.
  23. ↑ "Резюме для космонавта", Журнал «Коммерсантъ-Власть», № 19 (773), 2008-05-19. 2026-04-15. 
  24. ↑ На пути к звездам. gagarin2018.mil.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  25. ↑ Yuri Gagarin (англ.). esa.int. =Европейское космическое агентство. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  26. ↑ *Что на самом деле получил первый космический турист Деннис Тито, заплатив 20 млн долл. (ород хэлэн). Экспресс-газета. Дата обращения: 9 апрель 2026.*Крис Импи Part 1. Prelude // Beyond: Our Future in Space. — W. W. Norton & Company, 2015. — ISBN 978-0-393-24664-3 Архивная копия от 11 июль 2022 на Wayback Machine
  27. ↑ Официальный сайт газеты Советская Россия - Астронавты и космонавты. sovross.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  28. ↑ Каманин Н. П. Скрытый космос (в 4-х кн.). — М.: Инфортекст-ИФ, 1995—1997.
  29. ↑ Инопланетяне страны Советов (ород хэлэн). vm.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  30. ↑ 1 2 Михаил Руденко. Юрий Гагарин погибал трижды (ород хэлэн). lindarevista.es. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  31. ↑ Пономарёва Валентина. Неоткрытый космос (ород хэлэн). epizodsspace.airbase.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  32. ↑ Столярова Татьяна. Гагарин приземлился в секретном ракетном дивизионе (ород хэлэн). Комсомольская правда. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  33. ↑ Малинина, Екатерина. Девочка, которая первой встретила Гагарина на земле, сейчас работает официанткой под Астраханью (ород хэлэн). Комсомольская правда (6 апрель 2011). Дата обращения: 22 апрель 2026.
  34. ↑ Апрельский день: 44 года назад «Новости космонавтики». novosti-kosmonavtiki.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  35. ↑ Joachim Becker. Cosmonaut Biography: Yuri Gagarin (англ.). spacefacts.de. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  36. ↑ По сведениям Елены Гагариной. Фильм «Звёздный отряд», серия «Самые первые» (Александр Габнис, 2003, документальный сериал)
  37. ↑ alfabit.pro by Dmitriy Moskvitin. День радио. Голос советского радио Ю.Б. Левитан. (ород хэлэн). РГАНТД. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  38. ↑ Россошанский В. И. [hhttps://search.rsl.ru/ru/record/01002414236 Феномен Гагарина]. — Саратов: Летопись, Сарат. гос. соц.-экон. ун-т, 2004.
  39. ↑ Встреча Юрия Гагарина.(неопр.). retromap.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  40. ↑ 1 2 3 Гагарин, 1961
  41. ↑ Голованов, Василий. Праздник по имени Гагарин. «Известия» (12 апрель 2010). Дата обращения: 9 апрель 2026. Архивировано 14 апрель 2013 года.
  42. ↑ "Пресс-конференция советских космонавтов Ю. А. Гагарина и В. В. Терешковой в штаб-квартире ООН (16 октября 1963)", 2013-02-02. 2026-04-22. 
  43. ↑ По материалам стенда на ВДНХ // Отчёт о СССР: космос = USSR Report: Space. — Foreign Broadcast Information Service, Joint Publications Research Service, 1986. — С. 25. — 92 с. — (JPRS (Series)).
  44. ↑ Белоцерковский С. М. Диплом Гагарина. — «Молодая гвардия», 1986. — 173 с.
  45. ↑ Гафутулин, Наиль. КОСМОНАВТ И ДЕПУТАТ (ород хэлэн). old.redstar.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  46. ↑ Гагарин Юрий Алексеевич — первый космонавт планеты // Космонавтика: Энциклопедия / Редколлегия: В. П. Бармин, К. Д. Бушуев, В.С. Верещетин и др. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — 528 с.
  47. ↑ Первый космонавт о разрушении Храма Христа Спасителя. Журнал «Фома» (11 апрель 2011). Дата обращения: 8 апрель 2026.
  48. ↑ Российский Государственный архив социально-политической истории, фонд № 1, опись 2, часть 2, единица хранения 471
  49. ↑ Шубин, Павел Почему, зачем и как погиб космонавт Комаров: аудиокнига / читает Алексей Халецкий. — Компьюлента, 2011.
  50. ↑ 1 2 Государственная корпорация по космической деятельности «Роскосмос»Ю.А. Гагарин (ород хэлэн). roscosmos.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  51. ↑ Борис Столярж. Юрий Гагарин и водные лыжи (ород хэлэн). waterskiworld.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  52. ↑ Скорбные дни прощания."Огонёк" 1968 год №15 (ород хэлэн). epizodyspace.ru. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  53. ↑ 1 2 3 4 5 Роскосмос. "Биография Ю.А. Гагарина" 
  54. ↑ Юрий Алексеевич Гагарин (ород хэлэн). РКК "Энергия". Дата обращения: 22 апрель 2026.
  55. ↑ Гагарин Алексей Иванович(неопр.). smolnecropol.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  56. ↑ Звание Почётного гражданина города Оренбурга присвоено Постановлением Оренбургского городского Совета от 11 апреля 2000 года № 59 (посмертно) (ород хэлэн). Дата обращения: 23 апрель 2026.
  57. ↑ Биография первого космонавта планеты Юрия Алексеевича Гагарина - Госкорпорация «Роскосмос» (ород хэлэн). roscosmos.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  58. ↑ Уникальные фотографии визита Ю.Гагарина в Египет. Русский Дом в Каире. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  59. ↑ Светлана Самоделова. Секретная премия Юрия Гагарина. За свой полёт первый космонавт получил 15 тысяч рублей и кучу подарков. Московский комсомолец № 25325 (12 апрель 2010). Дата обращения: 8 апрель 2026. Архивировано 14 апрель 2013 года.
  60. ↑ Шаров П. Незабываемая встреча с Гагариным «Новости космонавтики». content/numbers. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  61. ↑ "Жизнь посвятила сохранению памяти мужа: в 84 года умерла вдова Юрия Гагарина". 2026-04-09. 
  62. ↑ История любви Гагарина. Комсомольская правда (10 апрель 2006). Дата обращения: 9 апрель 2026. Архивировано 14 апрель 2013 года.
  63. ↑ Гагарина Галина Юрьевна. 24smi.org. Дата обращения: 9 апрель 2026.
  64. ↑ Гагарин, 1961, с. 39
  65. ↑ Rockwell, Trevor "The Road to the Stars is Paved by the Communists!": Soviet Propaganda and the Hero-Myth of Iurii Gagarin. — University of Victoria, 2005. — С. 39, 40.
  66. ↑ 1 2 Гагарин и православие. saratov-eparhia.ru. Дата обращения: 22 апрель 2026.
  67. ↑ 1 2 «ФОМА»: «Первый космонавт о разрушении Храма Христа Спасителя» (ород хэлэн). Интерфакс-религия (2011). Дата обращения: 9 апрель 2026.
  68. ↑ Юным атеистам-ленинцам Страны Советов // Наука и религия. — 1966. — № 8. — С. 69.
  69. ↑ Рассекречено дело Гагарина (ород хэлэн). Lenta.RU. Дата обращения: 8 апрель 2026.
  70. ↑ «Коммунист в космосе»: зарубежная пресса о триумфе Гагарина. РБК Стиль. Дата обращения: 8 апрель 2026.


Learning.svg

Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ номой сангай дансанууд

Arrow-Right.png
Library.png
Тус статья соо жасануудһаа дансанууд хэрэглэгдээ Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сангай
Подробнее

Ном зохёол

Ород хэлэн дээрэ
  • Гагарин Юрий Алексеевич / А. П. Александров // Восьмеричный путь — Германцы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 237. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 6). — ISBN 5-85270-335-4.
  • Артёмов В. В. Юрий Гагарин. Человек-легенда. — М.: Олма Медиа Групп, 2011. — 272 с. — 6000 экз. — ISBN 978-5-373-03953-6
  • Берег Вселенной / под ред. Болтенко А. С.. — Киев: «Феникс», 2014. — ISBN 978-966-136-169-9
  • Гагарин, Валентин Алексеевич Мой брат Юрий: Повесть: Об Ю. А. Гагарине / Лит. запись В. Сафонова. — 2-е изд., доп. — М.: Московский рабочий, 1979. — 384 с.
  • Гагарин Ю. А. Дорога в космос. — М.: Воениздат, 1978. — 370 с. — 100 000 экз.
  • Гагарина А. Т. Слово о сыне / Запись Т. Копыловой. — М.: Молодая гвардия, 1983. — 160 с.
  • Гагарина А. Т., Копылова Т. А. Юрий Гагарин. Глазами матери. — Культурная Революция, 2011. — 368 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-250-06090-5
  • Галлай М. Л. С человеком на борту. — М.: Советский писатель, 1985.
  • Губарев Владимир Тайны Гагарина. — Эксмо, 2011. — 320 с. — (Первые в космосе). — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-48162-0
  • Губарев Владимир Величайшая тайна Гагарина. Мифы и правда о Первом космонавте СССР. — М.: Эксмо, Яуза, 2014. — 320 с. — (Юбилейные биографии). — 1500 экз. — ISBN 978-5-699-70593-1
  • Данилкин Л. А. Юрий Гагарин. — М.: Молодая гвардия, 2011. — (Жизнь замечательных людей). — 20 000 экз. — ISBN 978-5-235-03440-2
  • Докучаев Ю. Юрий Гагарин. — М.: Детская литература, 1981. — 144 с.
  • Ковешников Юрий Уроки Юрия Гагарина. — Л.: Лениздат, 1984. — 190 с. — (Библиотека молодого рабочего).
  • Маринин И. А. МО СССР. Личное дело. Гагарин Юрий Алексеевич // Русский космос. — 2022. — № 46 (декабрь). — С. 6–15. — ISBN 1561-1078.
  • Маринин И. А., Шамсутдинов С. Х., Глушко А. В. (составители) Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0
  • Надеждин Николай Юрий Гагарин. — М.: Астрель, 2011. — 224 с. — (Секрет успеха). — 3000 экз. — ISBN 978-5-98986-523-9
  • Надеждин Николай Юрий Гагарин. — М.: Мир энциклопедий Аванта +, 2011. — 224 с. — (Секрет успеха). — 3000 экз. — ISBN 978-5-271-37687-0
  • Он был первым. — М.: Воениздат, 1984. — 432 с.
  • Осташев А. И. Испытание ракетно-космической техники — дело моей жизни: события и факты. — Изд. 2-е, испр. и доп. — Королёв, 2005. — 284 с.
  • Осташев А. И. Сергей Павлович Королёв — гений XX века: прижизненные личные воспоминания об академике С. П. Королёве. — М.: Изд-во Московского гос. ун-та леса, 2010. — 128 с. — ISBN 978-5-8135-0510-2
  • Первушин А. И.Юрий Гагарин: Один полёт и вся жизнь. Полная биография первого космонавта планеты Земля. Архивная копия от 22 сентябрь 2020 на Wayback Machine (Главы из книги на личной стр. автора). М.: Пальмира, 2017. 671 с. ISBN 978-5-521-00287-0.
  • Порохня Виктор Дорога на Байконур. Рассказ о Юрии Гагарине. — Казахстан, 1977. — 104 с.
  • Ребров М. Ф. Воспоминания ветерана ракетно-космической корпорации «Энергия», соратника С. П. Королёва, нженера-испытателя ракетно-космических комплексов, лауреата Ленинской и Государственной премий СССР Аркадия Ильича Осташева // Сергей Павлович Королёв : Жизнь и необыкновенная судьба. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2002. — С. 255—258. — 380 с. — (Архив). — ISBN 5-224-03679-8
  • Ребров М. Ф. Советские космонавты. — 2-е изд., доп. и перераб. — М.: Воениздат, 1983. — 308 с.
  • Степанов Виктор Юрий Гагарин. — «Молодая гвардия», 1987. — 336 с. — (Жизнь замечательных людей).
  • С. П. Королёв. Энциклопедия жизни и творчества / Под ред. В. А. Лопота. — РКК «Энергия» им. С. П. Королёва, 2014. — ISBN 978-5-906674-04-3.
  • Хайрюзов Валерий Юрий Гагарин. Колумб Вселенной. — Вече, 2011. — 368 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-9533-4994-9
  • Черток Б. Е. Ракеты и люди. — М.: Машиностроение, 1999. — ISBN 5-217-02942-0
  • Швецова, Людмила Жизнь замечательных людей. Юрий Гагарин // «Кругозор» : Журнал. — 1984. — № 3. — С. обл.2—1.
  • Человек в космосе! Капитан первого звездолёта — наш, советский! // Комсомольская правда. — 1961. — № 88 (11028). — С. 1—4.
  • Абрамов, Анатолий Петрович «Оглядываюсь и не сожалею». — Барнаул, 2022. — 256 с. — ISBN 978-5-00202-034-8
Бусад хэлэнүүдээр
  • Michael D. Cole Vostok 1: First Human in Space. — Springfield: Enslow, 1995. — 48 с. — ISBN 0-89490-541-4
  • Robert Kluge Der Sowjetische Traum Vom Fliegen: Analyseversuch Eines Gesellschaftlichen Phanomens. — München: Verlag Otto Sagner, 1997. — 345 с. — (Slavistische Beiträge). — ISBN 3-87690-665-2
  • Gerhard Kowalski Die Gagarin-Story. Die Wahrheit über den Flug des ersten Kosmonauten der Welt. — Berlin: Schwarzkopf & Schwarzkopf, 1999. — ISBN 3-89602-184-2
  • Jamie Doran, Piers Bizony Starman: The Truth Behind The Legend Of Yuri Gagarin. — London: Bloomsbury, 2011. — 256 с. — ISBN 0-7475-3688-0
  • Walter Famler Im Zeichen des Roten Sterns: Zur ikonografischen Kodierung des Kosmospiloten Juri Gagarin. — Berlin: Kulturmaschinen, 2011. — 51 с. — (Kulturmaschinen Prosaedition). — ISBN 978-3-940274-35-9
  • Susanne Göhlich Juri fliegt zu den Sternen. — Frankfurt: Moritz Verlag-GmbH, 2011. — 40 с. — ISBN 978-3-89565-230-1
  • Gerhard Kowalski Heute 6:07 UT: vor 50 Jahren: Juri Gagarin als erster Mensch im Weltraum. — Halle: Projekte-Verlag Cornelius, 2011. — 319 с. — ISBN 978-3-86237-507-3
  • Ludmila Pavlova-Marinsky Juri Gagarin Das Leben. — Berlin: Neues Leben, 2011. — ISBN 978-3-355-01784-8
  • Позамантир Р. Д. «Ракетно-космический наукоград Королёв». — М.: ИП Струченевская О.В., 2018. — 260 с. — ISBN 978-5-905234-12-5
  • Andrew L. Jenks The Cosmonaut Who couldn't Stop Smiling: The Life and Legend of Yuri Gagarin. — Northern Illinois University Press, 2012. — ISBN 978-0-87580-447-7

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Гагарин_Юрий_Алексеевич&oldid=363754" хуудаһанһаа абтаһан