Доржиев Зорикто Бальжинимаевич
| Зорикто Доржиев | |
|---|---|
| буряад хэлэн Доржиев Бальжанимын Зоригто | |
 | |
| Түрэһэн һара үдэр | 1976 оной |
| Түрэһэн газар | |
| Эрхэтэнэй байдал | |
| Ажал ябуулгын янза | уран зураашан |
| Эсэгэ | Доржиев Бальжинима |
| Эхэ | Римма Доржиева |
| Шагналнууд |
Буряадай габьяата уран зурааша |
Зориктó Бальжинима́евич Доржи́ев (буряад хэлэн Доржиев Бальжанимын Зоригто;) — оросой буряадай уран зурааша, Буряадай габьяата уран зурааша, Оросой Холбоото Уласай уран зурагай академиин гэшүүн-корреспондент (2023 онһоо)[1].
Намтар
Уран зураашад Римма Содномовна Бальжинима Доржиевтанай гэр бүлэдэ түрэһэн юм. Үндэһэ яһаараа — буряад[2][3]
1996 ондо Буряадай уласай соёл урлалай училищи дүүргээд, 2002 ондо Красноярскын гүрэнэй уран зурагай дээдэ һургуули (Мүнөө үедэ Дмитрий Хворостовскиин нэрэмжэтэ Сибириин гүрэнэй урлалай дээдэ һургуули), уран зурагай кафедра (Мастерской А. М. Знака) эрхимээр дүүргээ. 2003—2005 онуудай хугасаада Красноярск хотодо А. П. Левитинэй хүтэлбэри доро «Урал, Сибирь, Алас Дурна» таһагай Оросой Холбоото Уласай уран зурагай академиин зохёохы мастерскойнуудта стажировалагдаа. Нютаг можын, оросой ба уласхоорондын олон үзэсхэлэнгүүдтэ хабаадагша.
2023 ондо Россиин уран зурагай академиин һурбалжалагша гэшүүнээр һунгагдажа, РАХ Мүнгэн медаляар шагнагдаа һэн.
Үзэсхэлэнгүүд
- 2004 он: Улаан-Үдэ;
- 2006 он: Москва хотодо Монгол уласай элшэн сайдай албанда хубиин үзэсхэлэн;
- 2007 он: Эрхүү можын уран зурагай музей[4]; Зүүн зүгэй арадуудай искусствын Музей (Москва);
- 2008 он: Европын Зүблэлэй урлалай Галерейдэ хубиин үзэсхэлэнгүүд (Страсбург, Брюссель, Люксембург); Томскын можын уран зурагай музей;
- 2009 он: Зүүн зүгэй арадуудай урлалай Музей (Москва), Гүрэнэй Ород музей (Санкт-Петербург); Tibet House (Нью-Йорк);
- 2010 он: Эрхүү, Улаан-Үдэ[5];
- 2011 он: Hay Hill Gallery (Лондон); Galerie Carré Doré (Монако);
- 2012 он: Эрхүү, Улаан-Үдэ, Уран зураашын түб байшан (Москва)[6][7];
- 2012 оной сентябрь һарада Доржиевай (томо түмэр панно дээрэ) бүтээһэн үйлсын үзэсхэлэн Улаан-Үдын гол талмай дээрэ нээгдээ;
- 2015 он: Москва, Гүрэнэй Третьяковскын галерей (Крымэй валда байшан). Январиин 28-һаа мартын 1 болотор[8];
- 2019 он: Москва, Үзэсхэлэн «Шэнэ тала», Айлшадай Хуушан хорёо. Апрелиин 15-30[9];
- 2019 он: Венеци (Итали), 58-я Венецианска биеннале;
- 2021 он: «Лоскутный человек» (Artplay дизайнай түб, Москва)[10];
- 2022 он: «Сагтаяа урилдан» (Artplay Media, Москва)[11];
- 2025 он: «Зүүдэнэй эзэн» (Музей «Новый Иерусалим», Истра) — ехэ хэмжээнэй ретроспектив[12];
- 2026 он: «Һэрилгэ» (В. Бронштейнай Галерей, Эрхүү)[13].
Зохёохы ажаябуулга
Зорикто Доржиев уран зурагай ба графическа хүдэлмэринүүдые, видео-зурагуудые, скульптура, костюмуудые бүтээнэ. "Монгол " фильмдэ костюмуудые зохёолгодо хабаадаа. Мүн «Небесные жены луговых мари» (найруулагша А. С. Федорченко), «Дом Солнца» (найруулагша Гарик Сукачев) гэһэн кинофильмнүүд дээрэ хүдэлхэдэнь хабаадаа.
Зорикто Доржиев хэдэн номуудые, тэрэ тоодо Исай Калашниковай «Жестокий век» уран зурагаар шэмэглээ. 2011 ондо Доржиев iPad-да гэжэ зохёогдоһон «ZORIKBOOK» гэжэ ном-хабсаргалтатай танилсуулаа[14].
2020 ондо уран зурааша "Ваджра-панк"гэһэн авторай маяг зохёоһон юм. Энэ маяг буддын шажанай һүлдэ тэмдэгүүдэй ба мүнөө үеын поп-соёлой нэгэдэл болоно, заншалта дүрэнүүдые панкын гоё һайхантай нэгэдүүлнэ[15].
|
Тэрэнэй сэдэб, Энэ-Агууехэ Талын сэдэб... Зорикто үндэһэтэнэй уйтан харааһаа арсажа, сэбэр этнографизмһаа гаража шадаа, Агууехэ Талада ямар нэгэн согсолол, харин ажаһуудаг арад зон Соо Нүүдэлшэнэй бүхы дүрэдэ хамтын. Академическэ талаар эрдэмтэй хүн иимэ юрэ бусын удхада мүнөө үеын түхэлһөө үлүү түхэл бэдэрдэг, олодог. Энэ-өөрынгөө, хэндэшье адли бэшэ, зурагай зурлаатай, байгуулгатай, юрэ бусын үнгэтэ шиидхэбэритэй, буддын шажанай ажабайдал ойлголгын онсо шэнжэнүүдэй саана гаража байһан дүрэнүүдэй метафоричностьтай. Нүүдэлшэд, сэрэгшэд, баатарнууд, зүүн зүгэй эхэнэрнүүд — Доржиевай дуратай сюжедүүд. Гол түлэб уран зурааша тоһоор бэшэбэшье, мүн холимог техникэ хэрэглэжэ, алтан фольга, акрилова шэрэ нэмэнэ. | 
|
Зорикто Доржиевай ажалнууд Орос гүрэнэй, США-гай, Германиин, Австралиин хубиин суглаануудта хадагалагдадаг.
|
|
Зорикто уран һайханай гол арга гротеск шэлээ. Һанаанһаа абтаһан ба бодото, энеэдэтэй ба гунигтай уран зурааша гайхалтай һонин хослолоор дэлхэй дээрэ буряадуудай ажабайдалай онсо юртэмсэ байгуулна. Мүн дэлхэйн бүрин бүтэн зураг харуулха һайн шог зугаагаар мэтэ арадай засагта үндэһэлһэн ба ойлгосотой юуншье үгы гээд, этигэнэш. Концептуализмһаа бултанай эсэхые зүнгѳѳрѳѳ мэдэрэн, тэрэ харагшадые дулаан, тэрэ дороо гэрэй камерностьда бусаана, тэрэнэй хажууда ажаһуухада ехэ таатай |
|
Уран зураашын зурагууд дээрэ нүүдэлшын дүрэ ходо байдаг. Зорикто энээниие иигэжэ ойлгуулна:
|
|
Нүүдэлшэн намда даяанша. Шэнэ мэдэрэл бэдэрһэн аяншалагша бэшэ, һайн ажабайдал бэдэрэгшэ бэшэ. Поэт, уран зурааша, философ гээшэ аабза. Гуримшаһан ёһоор, тэрэ гансаарданги. Гансаараа бодомжолходо бэлэн. Бодол, нээлтэнүүдээ хэнтэй хубаалдахаб? Эртэ гү, хожом гү талада ондоо нүүдэлшэдтэй ушархаш. Зай, юун бэ? Уулзалгын түлөө гү? |
|
2017 оной мартын 20-до Зорикто Доржиевта Буряадай габьяата уран зураашын нэрэ зэргэ олгогдоо.
Ажаглалтанууд
- ↑ Доржиев Зорикто Бальжинимаевич. Российская академия художеств. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Ирина Рютина. Выставка всемирно известного бурятского художника Зорикто Доржиева откроется в Иркутске (ород хэлэн). Сайт «Комсомольской правды». Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Художник Зорикто Доржиев. fresher.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Егор Соболев Очарование мифа // Восточно-Сибирская правда. — 2007.
- ↑ Россия К (ород хэлэн). tvkultura.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ "Байкал24": Выставка Зорикто Доржиева открылась в Москве, в Центральном Доме Художника /Пресса /Официальный сайт Михаила Викторовича Слипенчука. mvslipenchuk.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ METROPOL Group :: Zorikto Dorzhiev’s Exhibition Opens in Moscow with Support of METROPOL Group of Companies and the Fund for Protection of Lake Baikal. metropolgroup.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ B Tpeтьякoвcкoй гaлepee oткpoeтcя пepcoнaльнaя выcтaвкa Зopиктo Дopжиeвa (ород хэлэн). arigus.tv. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Степь в Венеции (ород хэлэн). portal-kultura.ru. Дата обращения: 5 март 2026. Архивировано 26 август 2019 года.
- ↑ Выставка «Лоскутный человек». KudaMoscow.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Выставка Зорикто «Наперегонки со временем». KudaMoscow.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ В Новом Иерусалиме открылась самая крупная выставка-ретроспектива Зорикто Доржиева. welcome.mosreg.ru. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ «Пробуждение». Персональная выставка Зорикто. Иркутск. Khankhalaev Gallery. Дата обращения: 5 март 2026.
- ↑ Художник Зорикто Доржиев представил книгу в Улан-Удэ и Лондоне - Байкал Daily - Новости в реальном времени. Дата обращения: 5 март 2026. Архивировано 9 январь 2014 года.
- ↑ Персональная выставка Зорикто Доржиева «Ваджра-панк». Министерство культуры Республики Бурятия. Дата обращения: 5 март 2026.
Ном зохёол
- Карлова А. И. Образ Великой степи в творчестве художника Зорикто Доржиева (по материалам выставки в русском музее) // Гуманитарные исследования в Восточной Сибири и на Дальнем Востоке. — 2013. — № 2. — С. 35—37.
- «Воображаемая реальность» гэжэ үзэсхэлэй каталог (ГТГ, 2015)
- «Ханхалаев» гэһэн галарейн уран зурагай альбомууд(2015, 2018)
- 2019—2023 онуудай хугасаагай хүдэлмэринүүдтэй «ZORIKTO: painting, graphics, sculpture» гэһэн альбом (2023)
Ссылкэнүүд
- Страница Зорикто Доржиева на сайте галереи «Ханхалаев»,(официальный представитель) (ород хэлэн).
- Profile: Zorikto Dorzhiev Profile: Zorikto Dorzhiev (ород хэлэн). Azian Art.