Гэр бүлэ (үндэһэтэдэй программа)

«Бүлэ» гэһэн үндэһэтэдэй түсэл
«Бүлэ» гэһэн үндэһэтэдэй түсэл
Эхинэй һара үдэр	2024 он
Шалтагаан	Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путинай даалгабари
Сайт	национальныепроекты.рф

«Бүлэ» (ород хэлэн Семья (национальный проект)) — Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путинай тогтоолоор үндэһэтэнэй түсэл эхилэгдэһэн^[1]. Түрүүшынхиеэ 2024 ондо Федеральна Суглаанда хандалгын үедэ дурадхагдаа һэн^[2].

Үндэһэтэнэй түсэлэй гол шэглэлнүүд, Оросой Холбоото Уласай Ажалай болон ниигэмэй хамгаалгын сайд Антон Котяковай мэдээсэһээр, эхэ эсэгын бүлгэмэй хүсэлые хараадаа абан зохёогдоо, үхибүүтэй гэр бүлэнүүдые дэмжэлгын урид абтаһан хэмжээнүүд мүн лэ тэрээн соонь оруулагдаа^[3].

Гэр бүлэ — гүрэнэй холын хараата заабари

Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путин 2024 ондо Холбоото Уласай Суглаанда хандалгадаа 2030 он болотор хүн зоной тогтууритай ургалтын зорилго табиба:

Үхибүүдтэй гэр бүлэнүүдые дэмжэхэ гээшэ манай үндэһэн ёһо заншалта шэлжэлтэ болоно. Олон үхибүүтэй ехэ гэр бүлэ гээшэ ёһо заншал, ниигэмэй ажабайдалай гүн ухаан, бүхы гүрэнэй холын хараагай хүтэлбэри болохо ёһотой^[1].

Зохёогдоһон гүрэнэй холын хараа бодолнуудай ёһоор, «Гэр бүлэ» гэһэн үндэһэтэнэй түсэл эхилхэ тухай соносхогдоо болон бусад холбоотой үндэһэтэнэй («Ажалшад», «Мэдээлэлэй эдэй засаг») түсэлнүүдые баһал тааруулһан байна^[4].

Владимир Путин олон хүүгэдтэй бүлые «гүрэнэй холын хараата заабари» гэжэ нэрлээ(2024)

Олзо оршын нэмэгдэлгэ

Үндэһэтэнэй түсэлэй түрүү шэглэл хадаа үхибүүдтэй гэр бүлэнүүдэй олзо оршо дээшэлүүлгэ болоно, юундэб гэхэдэ, ниитын энэ шэглэл ниигэмэй хэбэрэг байдалтай. Тиимэһээ 2024 оной 2 һарын мэдээгээр олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдэй дунда ядарал 30 % байгаа; табигдаһан зорилгонуудай ёһоор, 2030 он болотор хахад болотор доошолуулха ёһотой. Эндэ үзэгдэһэн гол зэмсэгүүд гэхэдэ:

бага олзотой гэр бүлэнүүдтэ һарын нэгэ тэдхэмжэ, энэнь эхэ хүнэй хээлитэй болоһон түрүүшын шатаһаа эхилжэ болон үхибүүнэй арбан долоотой болотор үгтэнэ (2024 оной февралиин байдалаар 11 сая ажаһуугшад абаһан)^[1];
ниигэмэй хэлсээ абаха хялбаршуулһан гурим (засагай газар 2024 ондо тэрэнэй түлбэридэ нэмэлтэ 100 миллиард түхэриг һомолһон байна)^[1];
салин хүлһэнэй доодо хэмжээе 2030 он болотор 35 мянган түхэриг хүрэтэр дээшэлүүлхэ, энэнь гүрэнэй һалбарида ниигэмэй түлбэри болон салин хүлһэнэй нэмэгдэл дары сэхэ хүргэгдэнэ^[5];
үхибүүдтэй гэр бүлэнүүдэй татабариин ашаа бага болгохо^[6];
хоёрдохи үхибүүндэ 2800 түхэриг хүрэтэр, гурбадахи болон удаадахи үхибүүдтэ 6000 түхэриг хүрэтэр татабариин хасалга;хасагдаха жэлэй олзо оршын хэмжээн 350-һаа 450 мянган түхэриг болотор дээшэлүүлэгдээ;
эхын капиталай программа 2030 он болотор үргэдхэлгэ.

Гэр байрын байдал һайжаруулга

Үндэһэтэнэй түсэл жэл бүри үхибүүтэй 350 мянган бүлэнүүдэй гэр байрын байдал һайжаруулха зорилготой^[7]. Энэ зорилгоор иимэ хэмжээнүүдэй багтаамжа хараалагдана:

гэр бүлын ипотекын программа 2030 он болотор үргэдхэхэ, зургаан наһа хүрөөгүй үхибүүдтэй гэр бүлэнүүдэй ставка 6%-да үлэнэ (2024 ондо 260 миллиард түхэриг һомологдоо, 2030 он болотор 1,5 триллион түхэриг)^[8];
шэнэ гэр байрын барилгын бага хэмжээтэй багахан хотонууд болон можо нютагуудта гэр бүлын ипотекын программа үргэдхэлгэ;
ипотекын урьһаламжын (450 мянган түхэриг) нэгэ хубиие (450 мянган түхэриг) бусааха гэһэн дэмжэлгын хэмжээе 2030 он болотор үргэдхэлгэ; 2024 ондо энэ хэрэгтэ 50 миллиард түхэриг һомологдоо^[8];
ажаһуудалда аюултай гэрһээ нүүлгэхэ программа үргэдхэлгэ;
сэсэрлигэй нэгэдэлнүүдээр дамжуулан ниигэмэй гаазаар хангалгын программа үргэдхэлгэ;
бага олзотой гэр бүлэнүүдтэ дулаасуулгын түхеэрэлгэ худалдан абаха тэдхэмжэ (нэмэлтэ 32 млрд. түхэриг һомологдоо).

Мүндэлэн түрэлгэ ба болбосорол

Оросой Холбоото Уласай 39 можо нютагуудта 2022 ондо Ородой Холбоото Уласай дунда зэргын хэмжээнһээ доошоо ниитэ үрэжүүлгын хэмжээн байгаа. Эдэ можо нютагуудта гүрэнэй дэмжэлгын программануудые үргэдхэхэ талаар засагай газар 2030 он болотор нэмэлтэ 75 миллиард түхэриг һомолһон байна.

«Гэр бүлэ» гэһэн үндэһэтэнэй түсэл 2024 ондо нэбтэрүүлэгдэһэн үшөө нэгэ түсэлтэй — «Кадрнууд» гэһэн түсэлтэй нягта холбоотой, энэнь хүн зоной тоогой хүлеэгдэһэн ургалтые хараадаа абан түсэблэгдэнхэй^[9]. Тиигэжэ уридшалан мэдээсэһээр, 2030 он болотор гүрэн дотор 20-һоо 24 наһа хүрэтэр 8,3 сая ажаһуугшад байха, харин 2035 ондо — 9,7 сая (2024 онһоо 2,4 сая ехэ) ажаһууха^[1]. 2028 он болотор һургуулиин һурагшадые эртээнһээ мэргэжэл шэлэлгын федеральна программаар, мүн мэргэжэлтэ түсэлэй туһаламжаар авиаци болон уһан онгосо бүтээлгын, эм зүйн, сахим оньһоной болон хамгаалгын һалбаринуудта 1 сая шахуу мэргэжэлтэдые бэлдэхэ түсэбтэй. Мүн эдэ түсэбүүдэй ёһоор иимэ хэмжээнүүдэй багтаамжа нэмэлтэ холбоотой:

дунда мэргэжэлэй болбосоролой эмхи зургаануудые заһабарилха, хэрэгсэлээр хангалга (2030 он болотор 120 миллиард һомологдоо);
дээдэ һургуулиин 800 хамтын байрануудай ехэ заһабарилга (2030 он болотор 124 миллиард һомологдоо);
2030 он болотор 25 дээдэ һургуулиин байшангуудые бариха (400 млрд һомологдоо);
«Приоритет 2030» гэһэн дээдэ һургуулинуудые дэмжэлгын гүрэнэй программада нэмэлтэ мүнгэ һомололго (2030 он болотор нэмэлтэ 190 миллиард).

Үндэһэтэдэй түсэл һомололго

«Гэр бүлэ» гэһэн үндэһэтэнэй түсэл уласай хүгжэлтын зургаан жэлэй (2030 он болотор) комплексно түсэбэй гол хуби болоно. Тэрэ 2023—2024 онуудта Ород гүрэнэй харуулһан эдэй засагай үзүүлэлтэдэ тааруугаар зохёогдоһон байна. Тиигэжэ 2023 ондо ВВП-эй ургалта ганса Оросой засагай газарай бэшэ, мүн МВФ-гэй мэргэжэлтэдэй уридшалан хэлэһэнһээ үлүү боложо, 3,6 % болоо. 2023 оной түрүүшын 9 һарын туршада түсэблэгдэһэн 15,1%-эй орондо 26,6%-тай хандиб оруулалгын ургалта болоо. Ородой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшэ Владимир Путинай онсолһоор, олзо оршо нэн түрүүн үхибүүдтэй гэр бүлэнүүдэй байдал һайжаруулгада шэглүүлэгдэхэ:

…Һаяын сагта бидэ урагшаа үшөө нэгэ алхам хэхэ аргатай болохобди: дэлхэйн эдэй засагай эгээл ехэ дүрбэн гүрэнэй тоодо орохобди. Иимэ хүгжэлтэ манай ажаһуугшадай гэр бүлын олзо оршын нэмэгдэлдэ шууд хубилха ёһотой^[1].

Бэелүүлгэ

Оросой Засагай газар 2025 оной февралиин 24-дэ 2030 он болотор үндэһэтэнэй түсэлэй гол үзүүлэлтэдэй жагсаалтые баталһан байна:

ниитэ үрэжэлэй хэмжээнэй дээшэлэлгэ;
ядарал байдалай хэмжээ доошолуулха;
гурбадахи ба удаадахи үхибүүдэй ниитэ үрэжүүлгын хэмжээн 0,475 нэгэдэл болоно.;
иимэ туһаламжа хэрэгтэй ажаһуугшадай ниитэ тооһоо удаан хугасаанай туһаламжа абадаг наһатай ажаһуугшадай болон эрэмдэг бэетэй хүнүүдэй хуби 30,3 % болоно;
соёлой, урлалай, арадай уран бэлигэй гүрэнэй болон нютагай засагай эмхинүүдэй ажалаар ажаһуугшадай ханалга 63 % болоно;
50 мянган хүрэтэр ажаһуугшадтай багахан хотонуудта кинотеатрнуудай тоо 900 тоогой болоно^[10].

Гадна үндэһэтэнэй түсэлэй хүреэндэ эхэ болон үхибүүнэй таһалгануудые олошоруулха, болбосоролой эмхинүүдтэ богони болзорой бүлэгүүдые олошоруулха, эхын капитал хангаха, гэр бүлын ипотекэ, нэгэ тэдхэмжэ, гэр бүлын жэлэй түлбэри гэхэ мэтэ ажалай гол шэглэлнүүд тодорхойлогдоо^[10]. Тиихэдэ холын һууринуудта 100 хүүгэдэй сэсэрлиг бариха, 2,2 мянган хүүгэдэй сэсэрлигүүдые эд хэрэгсэлээр хангалга, жэлэй туршада 220 мянган гэр бүлэнүүдтэ ниигэмэй хэлсээнүүдые олгуулха, 336 эхэнэрнүүдэй зүбшэлгын таһагуудые байгуулха, 133 перинатальна түбүүдые хангаха, 180 хүүгэдэй больница, 485 мянган ЭКО цикл, 1011 хүүгэдэй урлигай һургуулинуудай барилга^[10].

Ажаглалтанууд

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Послание Президента Федеральному Собранию (неопр.). kremlin.ru (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ С заботой о главном. Как государство поддерживает семьи с детьми (неопр.). национальныепроекты.рф (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ В России запустят пять новых нацпроектов - Российская газета (неопр.). Российская газета (3 март 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ Леонов, Сергей Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России (неопр.). AiF. Дата обращения: 26 август 2025.
↑ Путин поручил увеличить МРОТ до 35 тысяч рублей к 2030 году (неопр.). РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ Путин поручил отработать новую модель оплаты труда бюджетников (неопр.). РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ Сбербанк приветствует продление семейной ипотеки до 2030 года (неопр.). Недвижимость РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ ¹ ² В России семейную ипотеку продлят до 2030 года (неопр.). TACC. Дата обращения: 26 август 2025.
↑ Рабочие в порядке: в чем суть нового нацпроекта «Кадры» (неопр.). Известия (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.
↑ ¹ ² ³ Основные показатели и мероприятия национального проекта «Семья» (ород хэлэн). government.ru (24 февраль 2025). Дата обращения: 26 август 2025.

[:0-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Послание Президента Федеральному Собранию (неопр.). kremlin.ru (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[2] С заботой о главном. Как государство поддерживает семьи с детьми (неопр.). национальныепроекты.рф (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[3] В России запустят пять новых нацпроектов - Российская газета (неопр.). Российская газета (3 март 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[4] Леонов, Сергей Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России (неопр.). AiF. Дата обращения: 26 август 2025.

[5] Путин поручил увеличить МРОТ до 35 тысяч рублей к 2030 году (неопр.). РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[6] Путин поручил отработать новую модель оплаты труда бюджетников (неопр.). РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[7] Сбербанк приветствует продление семейной ипотеки до 2030 года (неопр.). Недвижимость РИА Новости (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[:1-8] ¹ ² В России семейную ипотеку продлят до 2030 года (неопр.). TACC. Дата обращения: 26 август 2025.

[9] Рабочие в порядке: в чем суть нового нацпроекта «Кадры» (неопр.). Известия (29 февраль 2024). Дата обращения: 26 август 2025.

[:2-10] ¹ ² ³ Основные показатели и мероприятия национального проекта «Семья» (ород хэлэн). government.ru (24 февраль 2025). Дата обращения: 26 август 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]