Дээдын Эзэниие Ололго

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Дээдын Эзэниие Ололго
Sretenie.jpg
Түхэл Христиан һайндэр
Тогтоогдоһон иерусалимай һүмэ руу нарай Иисус Христосые түрэлхидтэйнь асаралга
Һара\үдэр православие — 2 (февралиин) 15
католицизм — февралиин 2
Холбоотой Христосой Мүндэлһэн Үдэртэй
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Дээдын Эзэниие Ололго (ород хэлэн Сре́тение Госпо́дне), мүн тиихэдэ Сретение (греч. συνάντησις «встреча»[1]), Һүмэдэ асаралга (греч. Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, латаар Praesentatio Domini «Бурханай ойлгомжо») — түүхын һүмэнүүдтэ ба протестан шажанай зарим шажан мүргэлнүүдтэ тэмдэглэгдэдэг христиан һайндэр[2]. Торын бүхы ууган хүбүүдые бурханда зорюулха тухай заабариин ёһоор Христосой Мүндэлһэнһөө хойшо 40-дэхи үдэртэ иерусалимай һүмэдэ нарай Иисус Христосые асаралгын евангелиин үйлэ хэрэгэй дурсалгада зорюулагданхай.

Үнэн алдарта шажанда хоёр хүнэй һайндэрнүүдэй тоодо ородог. Угталга тэмдэглэдэг 2 (февралиин) 15 али Сретение Господнида, ямар шажанай (Хуушан түхэл янза) литэ хэрэглэнэб, тэрээнһээ дулдыдажа, тодорхой бүлэглэл али нютагай һүмэ. Католиг шажанда февралиин 2-то григориан литээр тэмдэглэгдэнэ, Армян апостолой һүмэ — февралиин 14.

Евангелиин удха

Лукаһаа 2:22-39 Евангелиин ёһоор, Иосиф ба Үхин Мария дүшэн үдэрэй Нарай Иисусые Иерусалимай һүмэдэ асаржа, хуулиин заабаринуудые дүүргэхэдээ, үгытэйшүүлдэ — «хоёр түүтэй гү, али гулабхаагай хоёр дальбараануудые» (Лк 2:24; ср.: Лев 12:8) үргэл үргэбэ. Тиигэжэ эрын ууган Хүбүүе Бурханда зорюулха тухай заабари бэелүүлэгдэһэн байна.

«Сретение» (уулзалга) гэһэн һайндэрэй славян нэрэ Гэгээн Гэр Бүлын һүмын уулзалгатай Нарай Үхибүүе бурханай найдуулһан Месси гэжэ абаһан Үнэн Сэдьхэлтэй Симеон Бурхантай холбоотой. Симеон мүнөө христиан шажанда «Мүнөө табигша Симеоной Дуун» гэһэн маани болгон хэрэглэгдэдэг үгэнүүдые хэлэбэ[3]

Ныне отпускаешь раба Твоего, Владыко, по слову Твоему, с миром, ибо видели очи мои спасение Твое, которое Ты уготовал пред лицем всех народов, свет к просвещению язычников и славу народа Твоего Израиля.

— Лк. 2:29—32

Иосиф Мария хоёр иимэ үгэнүүдээр гайхаба. Симеон Марияда хандажа, бурханай мэдээсэл элирүүлбэ:

И благословил их Симеон и сказал Марии, Матери Его: се, лежит Сей на падение и на восстание многих в Израиле и в предмет пререканий, и Тебе Самой оружие пройдет душу, — да откроются помышления многих сердец.

— Лк. 2:34—35

Эдэ үгэнүүд «Муу зүрхэ зөөлэрүүлгэ» гэһэн Бурханай дүрсын үндэһэ һуури болоһон юм[4].

Тэндээл Иисустай ба Анна Лүндэншэтэй (Шэнэ Завет) уулзаа, тэрэнэй һүүлээр Бурханиие алдаршуулжа ба ерээдүйн абарал тухай хѳѳрэжэ эхилээ.

Шажанай домогой ёһоор, Симеон Филадельфын II Птолемейн үедэ грек хэлэндэ Бурханай Ном оршуулха гэжэ ажаллажа байһан «далан хоёр» оршуулагшадай тоодо ородог байгаа; Энэ домог соо Симеоной Үхинһөө Мессиин түрэһэн тухай ба бурханай эльгээмэлэй уридшалан хэлэһэн тухай лүндэншэ соо һэжэг тухай хэлэгдэнэ.

  • Дуччо. «Золголго». «Маэста», хэһэг, 1308—1311. Музей Опера-дель-Дуомо, Сиена

    Дуччо. «Золголго». «Маэста», хэһэг, 1308—1311. Музей Опера-дель-Дуомо, Сиена

  • Золголго. Рогир ван дер Вейден

    Золголго. Рогир ван дер Вейден

Хөөрөөндэ оролгодо евангелист Онгон Мария-бурханай Эхэ ба Иосиф Боолто, һүзэгтэй иудейнүүд мэтэ, моисейн үхибүүнэй түрэлгэдэ хабаатай хуулиин бүхы эрилтэнүүдые наринаар дүүргэнэ гээд, онсолон тэмдэглэнэ. Абаралга тухай шэнэ тайлбари Хуушан Хэлсээ буруушаалгаар бэшэ, харин хуулида үнэн сэхээр бэлдэгдээ гэжэ сэдэбэй иимэ найруулга онсолон тэмдэглэнэ (ср.: Матфейһээ Евангели 5:17). Нэгэ доро хөөрөөн соо номгоролой сэдэб элирүүлэгдэнэ: Бурханай Эхэ, түрэлхиин сэбэрээр хуулиие булижа, һайн дураараа тэрэнэй заабаринуудые абана ба тиигэжэ һүзэгшэдтэ номгоролой жэшээ харуулна[5]. Харин Христос-Хуули Тогтоогшо-хуулиһаа үлүү юумэ «хуулиин ёһоор» дүүргэдэг, мүн һүнэһэнэй эрхэ сүлөө сахин, үзэгтэ алба хэхэеэ арсадаггүй[6].

«Хуули» гэһэн үгые хөөрөөнэй эхин шүлэгүүд соо гурба дахин хэрэглэлгэ, удаань Тэрэнэй гэгээн Һүнэһэнэй сэдэбтэ удхын талаар эсэргүүсэлгэ (Тэндэ Һүнэһэн тухай мүн гурба дахин хэлэгдэнэ) «хуулиин үе сагһаа» буян хэшэгэй үе сагта "шэлжэн оролгые тэмдэглэхэ үүргэтэй зорюута композициин арга гэжэ тайлбарилагдажа болохо[7]. Дээдын Эзэниие Олоһон тухай хөөрөөн тэрэл Евангели номһоо ондоо түүхэдэ зэргэшэн зохёогдонхой — отололго, нэрэ нэрлэлгэ ба Гэгээн Иоанн Предтечиие һүмэдэ асаралга тухай (Евангелие Лукаһаа 1:59-80).

Симеон Богоприимец ба Анна Пророчица (баруун тээһээ)

Һайндэрэй мүргэл

Һайндэр тогтоолго

Энэ һайндэр Иерусалимда бии боложо, IV зуун жэлдэ энэ хотын христиан һүмын мүргэлэй литэдэ бии болоһон юм. Анха түрүүн тэрэ Бурханай Мүндэлһэн үдэрэй ба Бурханай Хэрээһэ Зүүлгэхэ евангелиин үйлэ хэрэгүүд тухай дурсагдаһан Бурхан Шажанай һайндэрэй һүүлээр 40 үдэрэй мүргэлэй үлхѳѳгэй дүүрэһые тэмдэглэһэн байна[8].

Тус һайндэр тухай эгээл эртэ урдын түүхэтэ гэршэ хадаа IV зуун жэлэй һара үдэртэй "Эгериин Мүргэл " болоно.

« Эпифаниһаа дүшөөд үдэр эндэ ехэ хүндэтэйгөөр тэмдэглэгдэдэг. Энэ үдэр Анастасия (Бурханай Хүүрэй Сүмэ) руу жагсаал болодог, тиин булта жагсадаг, тиигээд бүхы юумэн Улаан Үндэгэнэй Һайндэртэ мэтэ тон ехэ баяр ёһололтойгоор һубарилдан хэгдэдэг. Бүхы пресвитернүүд номноно, удаань епископ дүшэдэхи үдэр Иосиф Мария хоёрой Дээдын Эзэниие Һүмэ руу асарһан Евангелиин газар тухай хододоо түлхижэ, тэрэнэй Симеон Анна лүндэншэ хоёр, Фануилай басаган, мүн тэдэнэй хэлэһэн үгэнүүд тухай, Дээдын Эзэниие хаража, түрэлхидэйнгөө асарһан үргэл тухай уулзаба. Энээнэй һүүлээр юрын гуримаар бултыень эльгээгээд, Үдэрэй Мүргэл хэдэг, удаань табигдадаг. »

Иисус Христосой газар дээрэхи амидаралай үйлэ ябадалнуудые мүргэлөөр алдаршуулха шэглэл 451 оной Халкидоной сүмын дараа хүгжэһэн байна. Римэй һүмэдэ Мария Арюудхалгын һайндэр V зуун жэлэй һүүл багта, Константинополиин церковьтэ Бурханай нэрэ доро VI зуун жэлэй түрүүшын хахадта һайндэрлэдэг болоо[8].

Үнэн алдарта

Ородой үнэн алдартанай Һүмэдэ хүдэлжэ байһан Иерусалимай дүримөөр, Сугларалга Эзэнэй һайндэрнүүдэй тоодо ороно[9], гэбэшье Бурханай һайндэрнүүдтэ хабаатай хэдэн шэнжэнүүдтэй.

Менологи Базилиин

Угтамжа һайндэрэй урдахи нэгэ үдэр ба һайндэрэй 7 үдэртэй[10].

Вечернидэ Хуушанай захяаһаа гурбан шан уншагдадаг: ууган хүбүүдые угаалайгуримда зорюулагдаһан Табан Номто Номой элдэб хэһэгүүдһээ түрүүшын бүридэмэл (Исходһоо 12:51— 13:3, 11-12, 14-16, 22-29; Левһээ 12:2- 4, 6-8; Числһээ 8:14-18), хоёрдохинь Исһаа 6:1-12, ба гурбадахинь — Ис 19:1, 3-5, 12, 16, 19-21 Египедтэ. Сретениин удха шанартай гимнографиин бүтээлнүүдтэ Косма Маюмскиин мэдэлэй жаяг заршам ба «Богородица Дева, найдалга христианаар» гэһэн жаяг заршамай 9 дуунай хожомой дабталга ородог, анхандаа бэеэ дааһан дуун байһан байха. Һайндэрэй шүлэгүүд Иоанн Дамаскин, Андрей Критский болон бусад, мэдээжэ бэшэ гимнографуудай мэдэлэй. Үдэрэй Мүргэлдэ уран зурагай антифонууд гүйсэдхэгдэнэ, орохо шүлэг хашхарагдана, һайндэрэй тропарь кондак хоёр дуулагдана. Библиин уншалганууд: Еврейнүүдтэ Хандалга 7: 7-17. Лукһаа евангели 2: 22-40[10].

Львовой һүмын (1946) һүүлээр Ород үнэн алдартанай һүмын бүридэлдэ олон тоото урид греко-католическа бүлгэмүүдые оруулһан ушарһаа хэрэглэлгэдэ (Римэй ёһололтой) Лата гарбалтай дэнгэй үреэлэй тушаал зэргэ ороһон байна[10].

Һайндэрэй гол дуунууд
Церковнославянска (транслитераци)дээрэ Ород хэлэн дээрэ Греческэ[11].
Тропарь, глас 1[12]. Баясыш Даа, Бурханай Үршөөлтэ Девэ, Шамһаа бо возсия Наран Үнэнэй-Христос, Манай Бурхан, харанхыда мүн шанарые гэгээрүүлыш. Шишье хүхилдэ, үнэн сэдьхэлтэй, манай Һүнэһэ Һүлдэнүүдэй Сүлөөлэгшые тэбэриһэн, маанадта амидыралга үршөөжэ байһан шишье хүхилдэ. Үхин бурханай үршөөлтэ Эхэ, баясыш даа, юундэб гэбэл, Үнэн Зүбэй Наран Шамһаа гэрэлтэбэ, Манай Бурхан христос харанхыда оршоһон хүнүүдые гэгээрүүлнэ. Шишье хүхилдэ, үнэн сэдьхэлтэй үбгэн, маанадта амидыралга үршөөдэг һүнэһэ Һүлдыемнай Сүлөөлэгшые тэбэриһэн байнаш Χαῖρε κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε· ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει. Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενος ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν.
Кондак, глас 1[12] Шинии Рождествоор арамнайлагдаһан руце Симеон хоёр юрөөлтэй, якож подбаше, уридшалан мэдээд, мүнөө бидэниие абараа, Христос Бурхан, харин үхэжэ, хүн зониие бэхижүүлээ, ихже еши-дэ Дуратай байгаа, Нэгэ Хүндэ Дуратай юм. Шинии Түрэһөөр арюудхагдаһан басаганай умай соо Симеоной гарнууд юрөөжэ, эртээнһээ, ёһотойгоор, мүнөө Ши Бидэниие, Христос Бурхан, абарааш. Харин дайнуудай дунда амгалан тайбанаар хорёолжо, дуратай хүнүүдээ бэхижүүлжэ Ябаарай, Нэгэ Хүндэ Дуратай хүн. Ὁ μήτραν παρθενικὴν ἁγιάσας τῷ τόκῳ σου, καὶ χεῖρας τοῦ Συμεὼν εὐλογήσας ὡς ἔπρεπε, προφθάσας καὶ νῦν ἔσωσας ἡμᾶς Χριστὲ ὁ Θεός. Ἀλλ' εἰρήνευσον ἐν πολέμοις τὸ πολίτευμα, καὶ κραταίωσον Βασιλεῖς οὓς ἠγάπησας, ὁ μόνος φιλάνθρωπος.
Задостойник Припев: Бурханай Эхэ Девэ, христиан шажантанай найдал, амар, найдагшадай Тяда сахижа, абаржа бай.

Ирмос 9 дуун, глас 3.

"Нангин бэшэг соо: «„эрэ хүнэй эрэ эмын илгаа, худал юумэ дэлгээжэ, бурханда нангин юм“», — гэжэ нангин бэшэг соо хэлэгдэнэ." Тэрэ Ууган Түрэһэн Үгэнь, Эсэгэнь Эхи Захагүй, Хүбүүень, Ууган Болоһон Бодосыень нарин нягтаар, һүр жабхалантайгаар нэрлэнэбди.

Припев: Үхин бурханай эхэ, христиан шажантанай найдал, эсхэбэри, шамда найдаһан хүнүүдые сахин абара.

Ирмос 9 -дэхи дуун, глас 3.

Нангин бэшэг соо: «„эхын умай дэлгээдэг эрэ амитан Бүхэн бурханда зорюулагданхай“», — гэжэ бэшээтэй байдаг." Тиимэһээ эхи захагүй Эсэгын, үбгэнөө Эхэ гэжэ мэдэхэгүй Хүбүүнэй Түрэһэн Үгые бидэ соло дууданабди.

Припев: <...>

Ирмос 9-дэхи дуунай канона: Ἐν νόμῳ, σκιᾷ καὶ γράμματι, τύπον κατίδωμεν οἱ πιστοί, πᾶν ἄρσεν τὸ τὴν μήτραν διανοῖγον, ἅγιον Θεῷ· διὸ πρωτότοκον Λόγον, Πατρὸς ἀνάρχου Υἱόν, πρωτοτοκούμενον Μητρί, ἀπειράνδρῳ, μεγαλύνομεν.

Лүн Христосто Һүзэглэдэг Тя-е алдаршуулнабди, Мүн Шинии Арюун Эхые хүндэлнэбди, Еюже хуулиин ёһоор мүнөө еши бурханай һүмэ руу асарба. Бидэ шамайе алдаршуулнабди, амидарал Үгэгшэ Христос, мүн Шинии мүнөө Хуулиин ёһоор бурханай һүмэ руу асарһан Арюун Сэбэр Эжыешни хүндэлнэбди. <…>

Хэрбээ Угтамжа ехэ масагай түрүүшын долоон хоногой дабаа гарагта тудаа һаань, энэнь тон хомор болодог, Һайндэрэй мүргэл Уставай ёһоор, урдахи үдэртэ — февралиин 1-дэ, Хүлисэгдэһэн гарагай нэгэндэ хойшолуулагдадаг.

Католицизм

Католическа Һүмэдэ Сретени (латаар Praesentatio Domini, то есть Бурхан һүмэ соо харуулалга) һайндэрэй зэргэтэй (festum), «баяр ёһололтой» сасуулхада, бүри доогуур; февралиин 2-то тэмдэглэгдэнэ. VI Павелай хубилган шэнэдхэлгэһээ Урид XX зуун жэлэй тэн багаар энэ һайндэр Мария Арюудхалга гэжэ нэрэтэй байгаа. Арадай нэрэ: «дэнгэй үдэр», юундэб гэхэдэ, энэ үдэр VI зуун жэлһээ эхитэй заншалаар дэнгүүдтэй жагсаал, мүн дэнгүүдые арамнайлалга хэгдэдэг[13][10].

Санаартанай Сугларалгын һайндэртэ үдэрэй мүргэлэй хубсаһан-Абарагша ба Бурханай Шажанда зорюулагдаһан бусад һайндэрнүүдтэл адли сагаан.

Бодото мессын урда тээ Зула юрөөлгын ёһолол, дэнгүүдтэй жагсаал үнгэргэгдэдэг. Юрөөлэй ёһолол мүргэлдэ байһан бүхы хүнүүд антифоной дуун доро зула бадараахаһаа эхилдэг. Санаартан оролто текстын һүүлээр һүмэ соогуур гарана, нангин уһа гартаа зула баринхай зальбарагшадые сүршэнэ. Тэрэнэй удаа санаартан мүн лэ тэрээндэ бэлдэһэн зула абажа, «Дээдын Эзэниие угтахаяа амгалан тайбанаар ошоё» гэһэн үгэнүүдээр хэрээһэ зүүлгэжэ эхилнэ. Хэрээһэтэнэй ябасын үедэ Симеоной Дуун дуулагдадаг. Хэрээһэтэнэй ябасын дүүрэһэнэй һүүлээр һүзэгшэд һүмэ соо һууридаа бусана, дэнгүүдые унтараана, мүн мессэ юрын гуримаар үргэлжэлнэ[14].

Иконографи

Христиан шажанай Эртын урлалда Уулзалгын үзэгдэл Римдэ Санта-Мария-Мажоре гэһэн илалтын бүхөөгэй мозаикануудта (432—440) харуулагданхай, тэндэ тэрэ Христын бага Наһанай циклдэ оруулагданхай ба Мария Бурханай Эхэ гэжэ хүндэлэлгын баталалгатай холбоотой. Гол дүрэнүүдһээ гадна (Мария Нарай Үхибүүнтэеэ, Иосиф, Симеон, лүндэншэ Анна) бурханай эльгээмэлнүүд, тахилай дэргэдэ санаартан ба үргэл хэхын тула хоёр гулабхаанууд зураглагдана[15].

IX зуун жэлэй тэнһээ Хойшо Ниилэлгын дүрсэнүүд Христосые Симеоной тэбэрисэ соо гү, али Нарай Үхибүүе Мария Симеондо дамжуулха агшан зуурые ехэнхидээ харуулдаг, тиихэдээ дүрсын сагааруулһан хохидогшо гэһэн үдэрэй мүргэлэй удха онсо тэмдэглэгдэдэг. XI—XII зуун жэлдэ ниилэлгэ хоёр хүнэй һайндэрнүүдэй үлхѳѳнүүдтэ ороно (Осиос-Лукас, Неа-Мони, Дафни). Сербиин гарбалтай тэгшэ бэшэ найруулга һүмын богоһо дээрэ уулзалгатай эртэ урдын ород урлалда дэлгэрһэн, харин XVI—XVII зуун жэлэй һүүл багта удха тэгшэ-Миниһээ ба дуунуудһаа абтаһан тодорхойгоор орёо болоно. Баруун Европын заншалда XII зуун жэлһээ «зулын жагсаалай» аялга бэхижүүлэгдэнэ, тайзан готикын порталай барималай түхэлөөр баһа үсөөн бэшэ зураглагдана[15].

Ажаглалтанууд

  1. ↑ Дьяченко Г. М. Полный церковнославянский словарь. — 1899. — С. 655.
  2. ↑ В частности, в лютеранстве
  3. ↑ «Ныне отпущаеши». Православная энциклопедия. Дата обращения: 12 февраль 2026.
  4. ↑ "Икона Божьей Матери Умягчение злых сердец". 2026-02-12. 
  5. ↑ Bede the Venerable Homilies on the Gospels. Book One: Advent to Lent. — USA: Gorgias Press, 2010. — С. 179–180.
  6. ↑ Исихий Иерусалимский Две проповеди на Праздник Сретения Господня святого Исихия Иерусалимского(ород) // Восток Свыше (духовный, литературно-исторический журнал). — Ташкент, 2019. — В. 50. — № 2. — С. 62–73.
  7. ↑ Bovon, François A Commentary on the Gospel of Luke 1:1–9:50 // Luke. — Minneapolis, 2002. — Т. 1. — С. 96–107.
  8. ↑ 1 2 Рубан Ю. И. Сретение Господне. // (Опыт историко-литургического исследования), СПб.. — 1994.
  9. ↑ Лукашевич А. А. Господские праздники // Православная энциклопедия. — М., 2006. — Т. XII : «Гомельская и Жлобинская епархия — Григорий Пакуриан». — С. 173—178. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-017-X.
  10. ↑ 1 2 3 4 Петров А.Е., Желтов М., иер., Квливидзе Н. В. Сретение Господне(ород) // Православная энциклопедия. — Т. 65. — С. 643—656.
  11. ↑ Τῌ Β' ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΗΝΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ (ород хэлэн). Дата обращения: 12 февраль 2026.
  12. ↑ 1 2 Православный календарь. Февраль, день 2. (ород хэлэн). Дата обращения: 13 февраль 2026.
  13. ↑ Праздники Римско-католической церкви. Дата обращения: 12 февраль 2026. Архивировано 12 май 2012 года.
  14. ↑ 2 феавраля. Литургическая Тетрадка (ород хэлэн). claret.ru. Дата обращения: 12 февраль 2026.
  15. ↑ 1 2 Сретение господне • Большая российская энциклопедия - электронная версия. old.bigenc.ru. Дата обращения: 12 февраль 2026.

Ном зохёол

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Дээдын_Эзэниие_Ололго&oldid=367609" хуудаһанһаа абтаһан