Амидыралгын Һүмэ (Хяагта)

Амидыралгын һүмэ
	Үнэн Алдартанай һүмэ
Амидыралгын һүмэ
	;
	50°19′27″ с. ш. 106°28′49″ в. д.GЯO
Гүрэн	Орос гүрэн
Хаяг	Буряад Улас, Хяагта хото, Сухэ-Баторай гудамжа, 36-дахи байшан
Конфесси	Үнэн алдарта шажан
Харьяатан	Улаан-Үдын епархи
Архитектурын маяг	Ород классицизм
Түсэл зохёогшо	Григорий Герасимов
Бии болоһон һара үдэр	1838 оной
Барилга	1830—1838 годы
Зэргэ	Объект культурного наследия народов РФ федерального значения. Рег. № 031510255140006 (ЕГРОКН). Объект № 0410023000 (БД Викигида)
Байдал	Бурханай уншалганууд үнгэргэгдэнэ
	РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Амидыралгын һүмэ (ород хэлэн Воскресенская церковь (Кяхта)) — үнэн алдартанай һүмэ, XIX-дэхи зуун жэлэй Үбэр Байгалай ород уран барилгын хүшөөнүүдэй нэгэн. Хяагта хотын һууринда Монгол гүрэнтэй хилэ дээрэ 1830—1838 онуудта Хяагтын наймаашадай хандиб үргэлөөр дуган бодхоогдоо. (1934 он хүрэтэр— Троицкосавск).

Түүхэ

Амидыралгын түрүүшын модон сүмэ 18-дахи зуун жэлэй тэн багаар Хяагта хэрэмэй ханануудай зүүн-урда буланда баригдаһан юм. 1810-аад онуудаар тэрэниие шулуугаар һэлгэхэ тухай шиидхэбэри абтаа. Христосой амидыралгын нэрэмжэтэ шэнэ һүмэ 1830 оной июниин 1-дэ байгуулагдаа. Дуган хуушан дуганһаа хойто зүгтэ ойрошог 30-аад фут газарта оршодог байгаа. Түсэлэй автор хадаа Москвагай архитектор Григорий Герасимов болоно. Тэрэнэй дэргэдэ 1834 оной октябрь һарада арюудхагдаһан Казанска Эхын ба Гэгээн Николайн нэрэмжэтэ «дулаан» часовнинууд бии. Барилга 1838 ондо дүүргэгдэбэ. Сүмэдэ гол үүдэнэй иконостазын түсэлые архитектор Разгильдеев дүүргэһэн байна. Эрхүүгэй архиепископ Нил 1848 ондо энэ түсэлые зүбшөөбэ: болор баганануудтай, мүнгэн хаанай үүдэнүүдтэй хүрэл иконостас, мүнгэн шэрээ ба тахилганууд. Сүмэ ехэ баянаар шэмэглэгдэнхэй байгаа. Амидыралгын сүмын оршон байдалай ба орон зайн бүридэл анхан сагай ёһото заншалнуудые ба тэрэ үеын уран барилгын һүүлшын амжалтануудые нэгэдхэһэн байгаа^[1]^[2].

« Доторойн гайхамшаг ба баялигай талаар тус дугандал адли бүхы Сибириин дайдаар олдохогүй.»
— аяншалагшадай дурдалганууд^[3]

Хонхын башниин дээбэриин карниз хүрэтэр 15 сажан, хэрээһэнэй орой хүрэтэр 20 сажан (42.60 м) үндэртэй. Дүрбэдэхи дабхарта башниин часын хүдэлсэ аба гаран сохилдог механизм байрладаг байгаа. Амидыралгын сүмын дэбисхэр үндэр һуури дээрэхи томо шулуун тулгууринуудһаа болон түмэр решеткэһээ бүридэһэн хашаагаар хүреэлэгдэнхэй байгаа. Тус һүмэ 1930-аад онуудта хаагдажа, тусхай наймаанай дэлгүүрэй склад болоһон байна. 1996 ондо Һүмэ Ородой үнэн алдартанай мэдэлдэ оруулагдаа.

Галерей

Амидыралгын һүмэ, баруун тээһээнь
Амидыралгын һүмэ, хойто талаһаань
Христосой Амидыралгын хүндэдэ Ордон

Ажаглалтанууд

↑ Л. К. Минерт Памятники архитектуры Бурятии. — Новосибирск: Наука, 1983.
↑ Р. Ф. Тугутов Исторические памятники г. Кяхты. — Улан-Удэ, 1960. — С. 6.
↑ Г. М. Осокин На границе Монголии. — Спб., 1906. — С. 29.

Ном зохёол

Э. В. Дёмин Исторические материалы. — Улан-Удэ, 2002.
Л. К. Минерт Памятники архитектуры Бурятии. — Новосибирск: Наука, 1983.

Ссылкэнүүд

Официальный сайт (ород хэлэн). pravoslavnaya-buryatiya.ru.

[1] Л. К. Минерт Памятники архитектуры Бурятии. — Новосибирск: Наука, 1983.

[2] Р. Ф. Тугутов Исторические памятники г. Кяхты. — Улан-Удэ, 1960. — С. 6.

[3] Г. М. Осокин На границе Монголии. — Спб., 1906. — С. 29.

[1]

[2]

[3]