Тэдхэмжэнүүд ба пенсинүүдые тоогой түхэригөөр түлбэри
| Тэдхэмжэнүүдые ба пенси тоогой түхэлэй түхэригээр түлбэри | |
|---|---|
 | |
| Эхинэй һара үдэр | 2025-2026 онууд |
| Болоһон газар | Орос гүрэн |
| Шалтагаан | Шэлжүүлгэ хэхэдээ гаргашануудые бага болголго |
Тэдхэмжэнүүдые ба пенси тоогой түхэлэй түхэригөөр түлбэри (ород хэлэн Вы́плата посо́бий и пе́нсий в цифровы́х рубля́х) — ниигэмэй түлбэринүүдые тоогой түхэлөөр тоогой түхэригые Орос гүрэн дотор шата шатаар нэбтэрүүлгын шугамаар гүрэнэй дамжуулга. Тоогой түхэриг — бодото саарһан мүнгэн ба саарһан бэшэ мүнгэн түлбэриин аргануудай шэнжэ шанарые нэгэдхэһэн мүнгэнэй гурбадахи түхэл[1].
2025 оной октябриин 1-һээ федеральна бюджедһээ зарим түлбэринүүд цифровой (тоогой) түхэригөөр хэгдэхэ. Энэнь зарим ниигэмэй тэдхэмжэнүүдтэ баһал хабаатай байха. Засагай газар 2025 оной июлиин эсэс болотор түлбэриин тодорхой жагсаалтые гаргаагүй. Гүрэн засаг 2026 онһоо ямаршье түхэлэй түлбэридэ, тэрэ тоодо гүрэнэй һалбариин хүдэлмэрилэгшэдэй пенси болон салинда шэнэ түхэл хэрэглэхэ аргатай болохо[2].
Хүреэ удха
Ород гүрэнэй банк 2023 оной август һарада тоогой түхэригэй туршалгын түсэл эхилһэн байна. Тэрэ сагһаа хойшо хүнүүд, банкнууд болон компанинууд тоогой түхэригөөр ажалаа туршажа эхилээ[3].
2025 оной апрелиин эсэстэ Оросой Холбоото Уласай мүнгэн һангай сайд Антон Силуанов 2026 ондо тоогой түхэриг ехэ хэмжээндэ нэбтэрүүлэгдэхэеэ хүлеэгдэнэ гэжэ хэлээ[4]. Энэ үе саг болотор хэрэгтэй мүнгэн һангай оршон байгуулалта нээгдээд, туршагдаха ёһотой.
Тоогой түхэриг виртуал орон зайда хэрэглэгдэхэ: Орос гүрэнэй банк тоогой түхэриг тоогой томьёо түхэлөөр гаргаха ба шэнэ валютын дансанууд Түб банкын талмай дээрэ байха[1].
Шэнэ түхэлтэй мүнгэ хубиин хүнүүд болон хуулита нюурнууд тоогой сүмэ соо хадагалха. Сүмэнүүд тодорхой банктай холбоотой байхагүй, гэбэшье тоогой түхэриг заншалта аргаар хэрэглэхэ аргатай болохо: банкын хабсаргалтануудаар хэрэглэгдэхэ. Кошелек руу орохо эрхэ клиентые хангадаг ямаршье банкаар дамжуулан абажа болоно. Саашадаа тоогой түхэриг Интернедтэ оронгүйгөөр хэрэглэхэ аргатай болохо гээд хараалагдана[3].
Тоогой түхэриг түлбэри болон шэлжүүлгэнүүдээр хэрэглэжэ болохо, мүн лэ саарһан мүнгэн бэшэ болгожо, удаань хэрэгтэй һаань, саарһан мүнгэн болгон гарган абажа болоно. Хубиин хүнүүдтэ тоогой түхэригэй гүйлгэнүүд банкын түлбэриин татабарида орохогүй[5].
Засаг зургаанууд хилэ дабаһан дамжуулга болон гүйлгэнүүдые шалгаха шэнэ түхэлэй валютын ашаг үрые онсолон тэмдэглэнэ[1].
Тоогой түхэригэй бэелүүлгын график
Гүрэнэй Дүүмэдэ 2025 оной июлиин 15-да тоогой түхэриг шата шатаар олоороо нэбтэрүүлхэ тухай хуули абтаһан байна[6], 2025 оной июль һарын 23-да тус хуулида Юрэнхылэгшэ гараа табиһан байна. Шэнэ хуулиин ёһоор, 2026 оной сентябриин 1-һээ тоогой түхэриг оло ниитын нэбтэрүүлэгдэхэ. Энэнь анхандаа 120 саяһаа дээшэ олзо оршотой эгээл томо банкнууд болон жэжэглэн худалдаанай һэльбэн шэлжэлтэнүүдтэ нүлөөлхэ, 2028 он болотор бүхы наймаашад болон банкнууд холбогдохо. 2025 оной октябриин 1-һээ Тоогой түхэриг зарим федеральна гаргашануудта болон тодорхой ниигэмэй тэдхэмжэдэ шэглүүлэгдэхэ. Ямарынь бэ гэжэ 2025 оной июлиин эсэстэ мэдэгдээгүй байгаа.
2026 оной январиин 1-һээ тоогой түхэриг холбоото уласай бюджедһээ ямаршье түлбэридэ ашаглагдаха аргатай. Энэ хадаа пенси, тэдхэмжэ, стипенди ба гүрэнэй һалбариин хүдэлмэрилэгшэдэй салин хүлһэндэ хабаатай.
2027 ондо тоогой түхэриг можын түлбэринүүдтэ, мүн бюджедһээ гадуурхи жасануудай байгуулалтада бии болохо[2].
Һайн дуранай заршам
Тоогой түхэриг нэбтэрүүлхэ ушарта ямаршье баалалта тухай хэлсэгдэнэгүй гэжэ Түб банк онсолно:
Ажаһуугшад мүнөөнэйхидэл адли түхэригэй ямар түхэл хэрэглэхэеэ бэеэ даанги шэлэхэ аргатай болохо — саарһан мүнгэн, саарһан мүнгэн бэшэ гү, али тоогой. Хэзээдээшье хүнүүд өөһэдөө шэлэхэ аргатай[7].
Хэрбэеэ ород гүрэнэй хүн тоогой түхэриг хэрэглэхэ дурагүй һаа, тэрэ тоогой сүмэ нээнгүй байха аргатай[1]. Энэнь тэдхэмжэ болон пенси абагшадта хабаатай: тэдэ өөһэдөө түлбэри абаха түхэл тодорхойлно (мүнгэнгүй түлбэри, саарһан мүнгэн гү, али тоогой түхэриг)[2].
Тэдхэмжэнүүдэй түлбэри
2025 оной февраль һарада «Интерфакс» мэдээсэлэй агентствэ Ородой Холбоото Уласай банк Федеральна һангай эмхитэй хамта тоон түхэриг ниигэмэй тэдхэмжэ болон капитал барилгын гаргашануудые түлбэридэ хэрэглэлгын туршалга эхилхэ түсэбтэй гэжэ мэдээсэбэ. Агентствын мэдээсэһээр, энэнь 2025 оной августын 25-да болохо ёһотой. Интерфакс хадаа бюджедэй ябасада тоогой рубль хэрэглэхэ «харгын карта» болоно гэжэ баримтална. Туршалга сентябриин эсэс болотор үргэлжэлхэ түсэбтэй. Гэбэшье ямар түхэлэй түлбэринүүд туршагдахаб гэжэ дансада хэлэгдэнэгүй[8].
Абтагдаһан хуулиин ёһоор, тэдхэмжын нэгэ хубинь 2025 оной октябрь һараһаа тоогой түхэлөөр түлэгдэхэ[2]. Гэхэтэй хамта, Түбэй банкын дахин онсолһон ёһоор, хэндэшье автомадаар тоогой сүмэ үгтэхэгүй[7].
Мэргэжэлтэдэй тэмдэглэһээр, тоон түхэригөөр түлбэринүүд засаг зургаануудта зохид, юундэб гэхэдэ, гүрэнэй зүгһөө мүнгэ зөөриин зорилгото гаргашалгые хинаха арга олгоно. Мүнгэн һангай эрдэм мэдэсэ хүгжөөлгын холбооной (ADFG) юрэнхылэгшэ Вениамин Каганов энэ талаар тайлбарилба:
…Ниитын мүнгэн зорюулһан зорилгодоо сэхэ тодо гаргашалагдахань бюджедтэ шухала. Жэшээнь, томо зон үхибүүдэй тэдхэмжээр архи тамхи худалдажа абалгада хэрэглэхэ аргагагүй. Тоогой түхэригтэй иимэ бодото байдал болохо[5].
Пенсиин түлбэри
RuNet-дэй холбоондо засаг зургаануудай бүхы пенсинүүдые тоогой түхэл руу дамжуулха түсэбүүд тухай мэдээсэлнүүд гараһан байна. Ородой банкын сайт дээрэ мэдээсэһээр, иимэ түсэбүүд үгы[9].
2025 оной февраль һарада Гүрэнэй Дүүмын Зөөриин, газарай болон зөөриин харилсаанай талаар хорооной түрүүлэгшэ Сергей Гаврилов ниигэмэй сүлжээ холбоон соо «ород гүрэнэй зон мүнөө пенси тоогой түхэригэй түхэлөөр абаха, тиигээд арсахын тула, зохисуулагшада гү, али хамһабари абагшадые хангажа байһан банкда мэдүүлгэ эльгээхэ хэрэгтэй» гэжэ худал хуурмаг үгэ тарана гэжэ тэмдэглээ. Гүрэн пенси абаха нэгэл ганса арга тогтоохо аргагүй, заншалта банкын дамжуулга тухай хэлсэжэ байгаашье һаа, тоогой мүнгэн тухай хэлэхээр бэшэ, энэнь тон шэнэ хэрэгсэл болоод байна ха юм, гэжэ һунгамал тодоруулба[10].
Хэрбээ пенси абадаг хүн тоогой түхэригөөр (2026 онһоо) пенси абаха һанаатай һаа, тиихэдээ энэ хэрэг бүтээхэ (мүн тиихэдэ цифровой түхэлөөр тэдхэмжэ абахын тула), тоогой сүмэ нээхэ хэрэгтэй болохо. Энээнэй һүүлээр Ниигэмэй жасада түлбэри бэшэжэ, тоогой сүмэдэ түлбэри абаха хүсэлөө мэдүүлжэ, дугаарыень зааха хэрэгтэй. Пенси абагшаһаа иимэ мэдүүлгэ СФР-тэ ороодүй, пенси тоогой түхэригөөр түлэгдэхэгүй. Удаань, гүрэнэй түлбэри абаха заншалта аргануудта бусажа, тоогой түхэригөөр пенси абахаһаа арсаха аргатай болохо[11].
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 3 4 "Будут ли платить пенсии в цифровых рублях?". 2025-08-19.
- ↑ 1 2 3 4 "С 1 октября 2025 года пособия и пенсии будут выплачивать в цифровых рублях. Что это значит для получателей". 2025-08-19.
- ↑ 1 2 Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Дата обращения: 19 август 2025.
- ↑ "Силуанов ждет масштабного внедрения цифрового рубля в 2026 году", 2025-04-28. 2025-08-19.
- ↑ 1 2 "Социальные выплаты в цифровых рублях. Насколько это реально? Мнения экспертов - Российская газета", 2025-02-10. 2025-08-19.
- ↑ "Госдума определила сроки массового внедрения цифрового рубля", 2025.07.15. 2025-08-19.
- ↑ 1 2 Что такое цифровой рубль, зачем он и как работает, нужно ли заявление на отказ от цифрового рубля. Банк России. www.cbr.ru. Дата обращения: 19 август 2025.
- ↑ "ЦБ и Казначейство РФ намерены осенью протестировать выплату пособий в цифровых рублях", 2025-02-05. 2025-08-19.
- ↑ Миф 4. Все зарплаты бюджетников и выплаты для пенсионеров переведут на цифровые рубли, как когда-то заставили всех перейти на «Мир». Банк России. www.cbr.ru. Дата обращения: 15 август 2025.
- ↑ "В Госдуме назвали фейком сообщения о переводе пенсий в цифровые рубли". 2025-08-15.
- ↑ Пенсия в цифровых рублях (ород хэлэн). www.sberbank.com. Дата обращения: 19 август 2025.