Тулаев Жамбыл Ешеевич

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Рувикидэ иимэ обогтой ондоо хүнүүд тухай үгүүлэлнүүд бии Тулаев.
Тулаев Жамбыл Ешеевич
Тулаев Жамбыл Евщеевич.jpg
Түрэһэн һара/үдэр 1905 оной майн 15
Түрэһэн газар Оросой хаанта гүрэн, Эрхүүгэй можо, Түнхэнэй аймаг, Таһархай нютаг
Наһа бараһан һара/үдэр 1961 оной январиин 17
Наһа бараһан газар Буряадай АССР, Түнхэнэй аймаг, Хуурай-Һобог нютаг
Хамаадал

  СССР

Сэрэгэй түрэл янзань ябаган сэрэг
Алба хэһэн жэлнүүд 1942 он—1946 он
Нэрэ зэргэ
Лейтенант
Хуби торгон сэрэгэй буудалгын 580-дахи полк (буудалгын 188-дахи дивизи, 27-дохи арми, Баруун Хойто фронт)
Албанай тушаал мэргэн буудагша
Дайн/байлдаан Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайн
Шангууд ба шагналнууд
Албанһаа сүлөөрэлгын һүүлдэ Хамтын ажахын түрүүлэгшэ

Тулаев Жамбыл Ешеевич[1][2][3][4] (буряадаар Тулаев Ешын Жамбал; 1905 оной майн 15-да түрэһэн, Оросой хаанта гүрэн, Эрхүүгэй можо, Түнхэнэй аймаг, Таһархай нютаг — 1961 оной январиин 17 наһа бараһан, Буряадай АССР, Түнхэнэй аймаг, Хуурай-Һобог нютаг) — Эсэгэ Ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадагша, Баруун Хойто фронтын, 27-дохи арми, буудалгын 188-дахи дивизиин, торгон сэрэгэй буудалгын 580-дахи полкын мэргэн буудагша, старшина[5]. Зүблэлтэ Холбооной Баатар (1943), нөөсын лейтенант (1946).

Намтар

1905 оной майн 15-да Оросой эзэнтэ гүрэнэй Эрхүү можын Түнхэнэй аймагай Таһархай нютагта (мүнөөнэй Буряад Уласай Түнхэнэй аймагай Таһархай һуурин) таряашанай бүлэдэ түрэһэн намтартай. Буряад яһатан.

Һургуулиин 4-дэхи анги дүүргэһэн. Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай урда тээ Эрхүү хотодо ажаһуужа, контейнерэй баазын эрхилэгшээр ажаллаһан байна.

1942 оной эхиндэ Ажалшад-Таряашадай Улаан Сэрэгтэ татагдаа. 1942 оной март һараһаа Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай фронтнуудта. Тэрэл онһоо Бүхэсоюзна коммунис намай (ВКП(б)-гэй) гэшүүн.

Баруун Хойто фронтын, 27-дохи арми, буудалгын 188-дахи дивизиин, торгон сэрэгэй буудалгын 580-дахи полкын мэргэн буудагша майор-сержант Жамбыл Тулаев 1942 оной май һараһаа ноябрь болотор хоёр зуун жаран хоёр гитлеровецүүдые хюдаһан байна[6]. Фронтдо гушаад мэргэн буудагшадые һургаһан[6].

СССР-эй Дээдын Зүблэлэй Президиумэй «Улаан Сэрэгэй захирагшадай ба юрын алба хаагшадай бүридэлдэ Зүблэлтэ Холбооной Баатарай нэрэ зэргэ олгохо тухай» 1943 оной февралиин 14-эй Зарлигаар «немец булимтарагшадтай фронтдо тэмсэхэ үедөө захиралгын дайшалхы даабаринуудые жэшээтэ бэрхээр дүүргэһэнэй түлөө, тиихэдээ харуулһан шэн зоригой ба баатаршалгын түлөө» торгон сэрэгэй старшина Тулаев Жамбыл Ешеевичтэ Зүблэлтэ Холбооной Баатарай үндэр нэрэ зэргэ олгогдожо, Ленинэй орден болон № 847 дугаарай «Алтан одон» медаль барюулагдаа[6].

1946 онһоо хойшо лейтенант Ж. Е. Тулаев сэрэгэй нөөсэдэ гараһан байгаа. Түрэл Буряад ороноо бусажа, хамтынгаа ажахыда түрүүлэгшээр, нютагай хүдөөгэй зүблэлэй нарин бэшэгэй даргаар ажаллаа. Тэрэ 1961 оной январиин 17-до наһа бараа. Хуурай-Һобог нютагта хүдөөлүүлэгдээ.

Шагналнууд

  • «Алтан Одон» медаль Зүблэлтэ Холбооной Баатарай № 847 (14.02.1943)[6];
  • Ленинэй орден (14.02.1943);
  • Улаан Тугай орден (03.09.1942)[7];
  • тэрэ тоодо олон медальнууд:
    • «1941-1945 онуудай Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда Германиие илаһанай түлөө» гэһэн медаль.

Дурасхаал

  • Ж. Е. Тулаевай дурасхаалда сээжэ бэеын хүшөө Хэрэн нютагта бодхоогдоо.
  • Ж. Е. Тулаевай дурасхаалда сээжэ бэеын хүшөө Хуурай-Хобог нютагта тодхоогдоо[8].
  • Буряадай ниислэл Улаан-Үдэ хотодо 2005 ондо Ж. Е. Тулаевай дурасхаалда зорюулжа, 12-дохи һургуулиин байшан дээрэ дурасхаалай самбар тодхогдоо һэн. Хожомынь һургуулиин талмай дээрэ Баатарай сээжэ бэеын хүшөө табигдаа.
  • Ж. Е. Тулаевай нэрэмжэтэ Улаан-Үдын нэгэ гудамжа нэрлэгдэнхэй.
  • Мүн тиихэдэ Хэрэнэй, Хуурай-Хобогой, Таһархайн гудамжанууд Баатарай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Ажаглалта

  1. ↑ Проект «Я помню…» на Зауде. Победителинедоступная ссылка.
  2. ↑ Герои Бурятии Архивная копия от 18 апрель 2014 на Wayback Machine.
  3. ↑ Советская Бурятия в 20-х — 1945 гг. С. 261 // Историко-культурный атлас Бурятии. М., 2001. С. 254—261.
  4. ↑ Приложение 2. Герои Советского Союза из Бурятии. С. 92 // История Бурятии. XX век. Улан-Удэ, 1994. Ч. II, с. 92-93.
  5. ↑ Должность и воинское звание на дату присвоения звания Героя Советского Союза.
  6. ↑ 1 2 3 4 Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы Центрального архива Министерства обороны Российской Федерации. Ф. 33. Оп. 793756. Д. 48. Л. 281, 282)..
  7. ↑ Наградные документы в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы Центрального архива Министерства обороны Российской Федерации. Ф. 33. Оп. 682524. Д. 153. Л. 2, 38, 39)..
  8. ↑ Бюст Героя Советского Союза Жамбыла Ешеевича Тулаева Архивная копия от 4 март 2016 на Wayback Machine.

Ном зохёол

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2

Ссылкэнүүд

"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Тулаев_Жамбыл_Ешеевич&oldid=349144" хуудаһанһаа абтаһан