Хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэдэй үдэр
| Хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэдэй үдэр | |
|---|---|
 М. В. Ломоносовай дурасхаалай хүшөө МГУ-гэй гол байшанай урда. 2016 | |
| Түхэл | Мэргэжэлтэ һайндэр |
| Удха | Хэлэнэй болон соёлой һүлдые хамгаалгада болон хүгжэлтэдэ хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэдэй нүлөө тэмдэглэхэ |
| Тэмдэглэгдэнэ |
|
| Һара\үдэр | майн 25 |
| Холбоотой | Хэлэ бэшэгэй эрдэмтэй |
Хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэнэй үдэр (ород хэлэн День филолога) — Хэлэ бэшэгэй эрдэмдэ бүхы наһаяа зорюулһан зоной мэргэжэлтэ үдэр. Орос Уласта Славян уран зохёол ба соёлой үдэрэй удаа тус һайндэр тэмдэглэгдэнэ — майн 25.
Энэ һайндэртэ лингвист, Уран зохёолой шүүмжэлэл, уран зохёолоор эрдэмтэд, хэлэ бэшэгэй ба уран зохёолой багшанар ба лектор- багшанар, номой сангай мэргэжэлтэд, библиотекарь, оршуулагшад — филологууд ба бүхы хэлэ бэшэгэй болбосоролтой хүнүүд хабаатай.
Хэлэн бэшэгэй эрдэм ухаан (др.-греч. φιλολογία — «үгын дурлал») хадаа бэшэмэл зохёолнуудые шудалдаг, стилистическэ, хэлэ бэшэгэй, агуулга, шэнжэлэлгын үндэһөөр үгтэһэн ниигэмэй соёлой түүхэ, оюун сэдьхэлэй үндэһэ һууриин удха.
Хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэнэй үдэр мүн лэ Белоруссиин Улас бусад гүрэнүүдтэ сентябрь һарада ЮНЕСК-ын байгуулһан Уласхоорондын үзэг бэшэгэй үдэр тэмдэглэдэг[1].
Түүхэ
Хэлэ бэшэгэй эрдэмэй түүхэ
Хэлэ бэшэгэй һалбари XVII зуун жэлдэ Европодо эрдэм ухаан боложо бии болоһон. тэрэнэй урда тээхэ эрдэм хадаа хэлэ, түүхэ, соёл болон гүн ухаа шэнжэлдэг байгаа. Аяар манай эрын урдахи III зуун жэлдэ Эртын Грециин ба Эртын Энэдхэгэй толилолгонуудта анха түрүүшынхиеэ тайлбаринууд бии болоһон байна[2].
.jpg)
Ород гүрэндэ XVIII зуун жэлдэ Ород хэлэнэй эрдэмэй эхи табигша Михаил Васильевич Ломоносов. «Филологи» гэһэн үгэ зохёолнууд соонь дайралдадаг, мүн лэ Василий Кириллович Тредьяковскын зохёолдо ушардаг:
…полуденного солнца яснее, что вся вообще филология… самою вещию есть токмо что элоквенция", [которая] управляет, умножает, утверждает… повсюду сияет и объединяет все науки и знания, ибо все они токмо чрез элоквенцию говорят[3].
"Аман хэлэлгын эрдэм" гээшые гансал XIX зуун жэлэй тэн багаар «филологическа» гэжэ үргэнөөр нэрлэжэ эхилээ. Түрүүн түүхын ба хэлэ бэшэгэй факультет (СПбГУ) гэжэ нэрэтэй байгаа, 1850 он болотор түүхын ба аман үгын эрдэмэй факультет, удаань, 1853 ондо Зеленецкий, Константин Петрович «Введение в общую филологию» гэжэ эрдэмэй тайлбари бэшээ. «Филологи» гэһэн нэрэ томьегой дэлгэрэлгэ 1860 онһоо Воронеж хотодо А. А. Хованскиин хэбэл доро «Филологические записки» гэһэн эхин түрүүшын тусгаар ород гүрэнэй эрдэмэй сэдгүүлтэй холбоотой[2].
Филологи эрдэм гээд тайлбари саг сагтаа һэлгэгдэжэл байгаа. Филологи гээшэ арадай соёл, тэрэнэй уран зохёол, түүхэ, хэлэ шудалдаг эрдэмэй багтаамжа гэжэ ойлгогдожо эхилээ.
Һайндэрэй түүхэ
Эгээл түрүүшынхиеэ хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэнэй үдэр Зүблэлтэ сагай үедэ М. В. Ломоносовай нэрэмжэтэ Москвагай гүрэнэй ехэ һургуулида 1989 оной майн 25-да багшанарай ба оюутадай үүсхэлээр тэмдэглэгдээ. Энэ түүхэтэ ушар заншалта болоһоор, саашадаа академическа дүхэриг соо эгээл мэдээжэ болоһон юм[1].
Москвагай гүрэнэй ехэ һургуулиин хэлэ бэшэгэй таһаг 1992 онһоо хойшо хэлэ бэшэгэй таһагые байгуулагдаһан үдэрые дашарамдуулан, майн 25-да бэшэ, харин үбэлэй түрүүшын пятницада тэмдэглэдэг болоо[4].
Һайндэрые тэмдэглэлгэ
Энэ үдэр дээдэ hургуулинуудта болон соёлой эмхинүүдтэ концерт нааданууд, түхэреэн шэрээнүүд, викторинанууд, ород хэлэн ба уран зохёол тухай элидхэлнүүд, хөөрэлдөөнүүд болон бусад хэмжээнүүд үнгэргэгдэдэг заншалтай[1]
_05.jpg)
Оюутадай дунда нэгэ бэлгэ тэмдэг бии: хэрбэеэ хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэнэй үдэртэ диплом хамгаалга тудабал, тэрэнь заатагүй амжалтатай үнгэрхэ[1].
Удха шанар
Һайндэрэй удха шанар хадаа, филологиин эрдэмэй шухала удха шанарые ойлгожо, энэ һалбариин багшанарта, эрдэмтэдтэ, мэргэжэлтэдтэ хэлэ бэшэгэй болон соёлой баялигые сахиха, хүгжөөхэ хэрэгтэ хэһэн ажалайнь, хубитаяа оруулһанайнь түлөө баярые мэдүүлхэдэ болоно. Мүн лэ үдэр хэлэн болон уран зохёол тухай эрдэм мэдэсэ олониитэдэ үргэнөөр нэбтэрэн дэлгэрүүлгэдэ нүлөөлдэг юм[5].
ХХ-дохи зуун жэлэй гайхамшаг филолог Дмитрий Сергеевич Лихачев филологиие «бүхы холбоонуудай холбоо» гэжэ дүрсэлэн нэрлэжэ, энэ үүргые илангаяа шухала гэжэ тоолодог байгаа[6]:
Энэ хадаа түүхын эхи шэнжэлэлые хэлэ бэшэгэй болон уран зохёолой шэнжэлэлтэй холбодог. Зохёолой түүхэ шудалалгада үргэн нүлөө үгэнэ. Зохёолой маяг шэнжэлгэдэ уран зохёол шудалалга болон хэлэ бэшэгые нэгэдүүлнэ.. <…> Үнэн дээрээ филологи өөрынгөө шэнжэ шанараар антиформалист юм, юундэб гэхэдэ, түүхын эхи гү, али уран һайханай хүшөө гү, толилолгын удхые зүбөөр ойлгохо арга заана..
Соёлдо
- Рунедтэ «Филологическая дева» гэһэн бүлгэм бии, тэндэ хэлэ бэшэгэй мэргэжэлтэ зорюулагдаһан Сүлжээ-мемүүд ходол хэблэгдэдэг.
- Хэлэ бэшэгэй хэм хэмжээ сахиха талаар илангаяа шунахай нарин филологуудые (ба бусадые) граммар-наци гэжэ нэрлэдэг.
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 3 4 "Когда отмечают День филолога в 2025 году"
- ↑ 1 2 "День филолога 2025: какого числа, история и традиции праздника"
- ↑ Тредиаковский В. К. 1745. — Цит. по ст.: Аннушкин В. И. «Филология — словесность — языкознание в классической русской традиции и современном научно-педагогическом процессе». Архивировано 3 август 2014 года.
- ↑ День филолога собирает друзей. Филологический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова. Дата обращения: 6 июль 2025.
- ↑ Андреева, 2015, с. 223, 226
- ↑ Хрулёв, 2019, с. 409
Ном зохёол
- Андреева С. М. Филология как источник национального сознания и национальной культуры // Вестник Белгородского государственного технологического университета им. В. Г. Шухова. — 2015. — № 1. — С. 223—226.
- Хасанова О. О. Образ героя-филолога в современной прозе // Мир науки и мысли. The World of Science and Ideas. — 2023. — № 2. — С. 95—99.
- Хрулёв В. И. Филология в нашей жизни // Вестник Башкирского университета. — 2019. — № 2. — С. 408—413.
Ссылкэнүүд
- Список известных российских филологов // Esaulov.net.
- В честь праздника по чашечке эКспрессА: мемы в честь Дня филолога // 12 канал.