Ниигэмэй архитектор
| Ниигэмэй архитектор | |
|---|---|
 | |
| Хэрэглэгдэдэг газар | Гүрэнэй болон нютагай засагай хүтэлбэри |
| Бии болоһон үдэр | 2020-ёод онууд |
Ниигэмэй архитектор (ород хэлэн Социальный архитектор) — Энэ ниигэмэй шухала асуудалнуудые шиидхэхэ зорилготой ниигэмэй дүримүүдые болон үүсхэлнүүдые зохёожо, бэелүүлдэг мэргэжэлтэн гээшэ. Ниигэмэй архитектурын оршон байдалда энэнь элдэб ниигэмэй бүлэгүүд, байгуулганууд болон засагай газарай байгуулгануудай хоорондохи зууршалагшын үйлэ дүүргэдэг.
2025 оной сентябриин 1-дэ Москвагай гүрэнэй ехэ һургуули болон Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай дэргэдэхи Мүнгэн һангай ехэ һургуули Ород гүрэндэ түрүүшынхиеэ ниигэмэй архитектурын магистрын программануудые бэелүүлжэ эхилһэн байна[1].
Мэргэжэл
«Ниигэмэй архитектор» гэһэн ойлгосо 2020-ёод онуудта бии болоо. Энэ нэрэ томьёо хүн түрэлтэнэй хүгжэлэй оршон үеын шатые тэмдэглэнэ, эндэ зорилгонь гүрэн түрэ, олзын хэрэг, ажаһуугшадые нэгэдхэһэн түсэлнүүдээр эрхэтэнэй ниигэм байгуулха болоһон байна.
2025 оной август һарада социологууд ниигэмэй архитекторые ерээдүйн мэргэжэл гэжэ нэрлэбэ. Мэргэжэлтэдэй бүлгэмтэй харилсаха талаар ниигэмэй шэнжэлэлгын мэргэжэлтэдэй дээдэ һургуулиин хүтэлбэрилэгшэ Фирдус Алиевэй хэлэһээр, ниигэмэй архитектура хадаа олон хэмжээнэй байгуулга болоно[2]:
Ниигэмэй архитекторэй үүргэ — Хубиин мэргэжэлтэд болон бүхы эмхинүүдэй хоорондо хамтын ажаллалгын ашаар бүхы шадабаринуудые, мэргэжэлнүүдые, мэдээсэлэй нөөсэнүүдые нэгэдхэхэ замаар Ород гүрэндэ ниигэмэй уридшалан мэдээсэлгын болон ниигэмэй түсэблэлгын технологинуудые, соёл, практикануудые хүгжөөхэ, дэлгэрүүлхэ хэрэгые дэмжэхэ. Һаяын сагта манай зорилго хадаа элдэб хэмжээнэй социальна түсэлнүүдэй ашаар бэелүүлэгдэхэ ерээдүй сагай дүрэ түхэл бүрилдүүлхэ, тааруулха ябаса байгуулха болоно
Ниигэмэй архитекторнууд можо нютагуудай захиргаануудта можын хүтэлбэрилэгшын орлогшын тушаал эзэлжэ хүдэлхэ аргатай. Тэдэнэр хүн зоной бодолгын, гэр бүлын үнэтэ зүйлнүүдэй болон үндэһэтэн хоорондын харилсаануудые харюусаха ёһотой. Бүхэроссиин олониитын һанамжа шэнжэлгын түбэй (ВЦСИОМ) хүтэлбэрилэгшэ Валерий Фёдоров шэнэ мэргэжэлые эрхэ мэдэлэй вертикальда нэбтэрүүлхэ талаар таарамжатай «пейзаж» бии болоо гэжэ тэмдэглэбэ[3]:
Ниигэмэй архитектура уулзуур дээрэ байна; урид энээндэ «междисциплинарность» гэһэн үгэ хэрэглэгдэдэг байгаа; мүнөө ехэнхидээ тэдэ «интеграци» гэжэ хөөрэлдэнэ
Шэнэ мэргэжэл нэбтэрүүлхэдээ, дээдэ һургуулинууд өөһэдынгөө шадабаринуудта анхаралаа хандуулха гэжэ түсэблэгдэнхэй. Жэшээнь, Москвагай гүрэнэй ехэ һургуули улас түрын эрдэмэй талануудта, Эдэй засагай дээдэ һургуули (ВШЭ) олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдэй холбоондо, Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын Үндэһэтэнэй Эдэй засагай болон Гүрэнэй Захиргаанай Академи (РАНХиГС) гүрэнэй захиргаанай һалбарида анхаралаа хандуулха.
Болбосорол
2025 оной сентябриин 1-дэ Орос гүрэндэ Ниигэмэй архитектурын түрүүшын магистр программануудые нээгээ: Москвагай гүрэнэй ехэ һургуулиин улас түрын эрдэмэй таһагта ба Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай дэргэдэхи Мүнгэн һангай ехэ һургуулиин ниигэмэй эрдэмэй ба олондо мэдээсэл тараадаг холбооной таһагта. Оросой Холбоото Уласай гуманитарна эрдэмэй ехэ һургуулида нэмэлтэ һуралсалай курснууд мүн лэ бии болоо.
Һуралсалай программада улас түрын холын хараагай түсэлнүдэй, мэдээсэлэй ба шэнжэлэлгын дэмжэлгэ, ниигэмэй архитектурын хэб жэшээ бэлдэлгын ба түсэблэлгээр, тиихэдэ эрхэтэнэй дүтэлхы хэлбэри бии бололго. Магистратурада һурадаг оюутад онол мэдэсэ болон дүршэл хоёрые шудалжа, улас түрын эрдэмэй, социологиин, харилсаа холбооной, ниитын түсэлнүүдые хүтэлбэрилхэ һалбаринуудта эрдэм мэдэсэтэй болохо.
Москвагай гүрэнэй университедэй политологиин факультедэй декан Андрей Шутовай хэлэһээр, магистратура дүүргэгшэд олониитын, засаг түрын, олзын хэрэг эрхилэлгын уулзуур дээрэ хүдэлхэ шадалтай эрилтэтэй мэргэжэлтэд болохо. ниигэмэй удха шанартай түсэлнүүдые зохёон байгуулгада хабаадаха ба элдэб ниигэмэй бүлэгүүдэй хоорондо харилсаа холбоо байгуулха[1].
Ниигэмэй үйлэ ябасануудые саг үргэлжэ адаглалга ба шэнжэлхэ асуудалаар Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын хүтэлбэриин дарга Александр Харичев хэлэбэ, мүнөө үеын байдал эрдэм мэдэсые дүй дүршэлтэй холбожо, шэнэ бэрхэшээлнүүдтэ түргэн харюусадаг мэргэжэлтэд хэрэгтэй гэжэ эрилтэ табина[4].
Ниигэмэй архитектура можонуудта
2024 ондо тэмдэглэгдэһэн Киров хотын 650 жэлэй ойн баярта засаг зургаан можын ниислэл хото «Ородой Хойто зүг руу орохо үүдэн» гэһэн метафора зохёоһон байна. Тэрэ сагһаа хойшо аяншалгын түсэлнүүд болон архитектурын шиидхэбэринүүд энэ сэдэбтэй холбоотой болоһон байна.
Саха Уласай амбан захирагша Айсен Сергеевич Николаев Сахагай кинодо һонирхол ургажа байһан тухай хөөрэбэ. Тэрэнэй хэлэһээр, буулгагдаһан кинофильмүүдэй тоогоор Саха Улас Орос гүрэн дотор Москвагай удаа хоёрдохи һуури эзэлээ.
Мурманскын можодо «Хойто зүгтэ ажаһууха» гэһэн хэмжээ ябуулга эхилбэ. Ажаһуугшад энэ уряалые үндэр дэмжэжэ, тэрэнэй һүүлдэ можын хүгжэлтын түсэб баһал тиимэ нэрэтэй болоо[5][6].
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 В России впервые стартовали магистерские программы по социальной архитектуре. Взгляд.Ру (1 сентябрь 2025). Дата обращения: 5 октябрь 2025. Архивировано 1 сентябрь 2025 года.
- ↑ Социологи назвали социального архитектора профессией будущего - Российская газета. Российская газета (8 август 2025). Дата обращения: 5 октябрь 2025. Архивировано 14 август 2025 года.
- ↑ Экспертиза по любым вопросам. Коммерсантъ (8 август 2025). Дата обращения: 5 октябрь 2025. Архивировано 21 август 2025 года.
- ↑ В российских вузах впервые начали готовить социальных архитекторов. ura.news (1 сентябрь 2025). Дата обращения: 5 октябрь 2025. Архивировано 7 сентябрь 2025 года.
- ↑ В университетах начнут учить на социальных архитекторов. Ведомости (19 июнь 2025). Дата обращения: 5 октябрь 2025. Архивировано 14 сентябрь 2025 года.
- ↑ Наш Север | Благоустройство (ород хэлэн). nashsever51.ru. Дата обращения: 5 октябрь 2025.