Хуса (тэнгэриин бүһэлүүрэй тэмдэг)
| Хуса | |
|---|---|
.svg) | |
| Удаадахинь | Буха[d] |
| Урда тээхинь | Загаһад[d] |
 | |
| Тэмдэглэлгэ | ♈[d] |
| Дугаар зааһан тоо | 1 |
 РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл | |
Хуса[1][2](ород хэлэн дээрэ - Овен) (латаар Aries) — зурхайн ойлгосо, тэнгэриин бүһэ дахаһан аймаг мүшэдэй тоогоор нэгэдэхи, Загаһад ба Буха хоёрой хоорондо байһан тэмдэг болоно. Хабарай үдэр һүниин тэнсэлгын сэгһээ тоолоходо, эклиптикын 0°-һоо 30° болотор зайда байна[3][4][5].
Мартын 20-һоо гү,[6] али мартын 21-һээ[7] апрелиин 20 болотор түрэһэн хүнүүд Хусын тэмдэгтэ хамаадана гээд тоологдоно. Юуб гэхэдэ, баруунай зурхайшадай үзэл хараанай ёһоор эгээ энэл сагта Наран Хусын тэмдэгтэ байна гээд тоологдодог юм[6][7].
Хэрбэеэ зурхайшадай багсаамжалгаар Платоной Агууехэ жэл гү, али эклиптикын хабарай үдэр һүниин тэнсэлгын сэгэй дүүрэн дүхэриг гаралга 25 920 жэлтэй сасуу гэбэл, Хусын тэмдэгэй астрологиин ээрэ манай ээрын урда тээхи 2-дохи мянган жэлһээ манай ээрын түрүүшын жэл хүрэтэр үргэлжэлөө[8].
Хабарай үдэр һүниин тэнсэлгын сэг руу наранай ороходо, тэнгэриин бүһэлүүрэй жэл март һараһаа эхилнэ[9]. Тэнгэриин бүһэлүүрэй тэмдэгүүдэй жэлэй туршада эрьелгын түрүүшын тэмдэг болохо Хуса тэмдэг аажам хүгжэлтын эхи табиһан һүлдэ тэмдэг боложо тааралдана; мүн тиихэдэ энэ тэнгэриин бүһэлүүрэй тэмдэгүүдэй жэлэй туршада эрьелгын һүүлшын тэмдэг болодог хадаа, эхиндэнь бусаажа, дахин һэргэлгэ тодоруулна бшуу[10].
Хуса тэмдэгтэ байгаалиин махабад — Гал тааралдана[4].
Хуса тэмдэг Марсын одо гарагай ударидалга доро байдаг[3].
Хуса тэмдэгэй үнгэ — сагаан аад, улаан үнгэтэй холёотой[11].
Энэ тэмдэгые юрэдөөл Хусын түхэлөөр дүрсэлэн зурагладаг, тодорхойлбол, алтан нооһотой хонин гээд[12]. Энэ амитанай һүлдэ тэмдэг — тэрэнэй эхин шэнжэ болон харгы заагшын (хуса һүрэг хонидые дахуулжа ябадаг), шамбай бэеынь хүсэ шадал ба уг залгаха (һүөөр зулзагаяа тэжээдэг бүхы амитадай аймагай эрэ амитадтань адли) үүргэ, мүн тиихэдэ хажуу тээшээ һалаатан годиронхой хоёр эбэрэйнь адли тэгшэ байһан ушар мүн[10].
Огторгойе шэнжэлдэг эрдэмэй ёһо гуримаар апрелиин 19-һөө майн 13 болотор Наранай байдаг Хусын багса мүшэдтэй Хуса тэмдэгые худхан һамаржа болохогүй[13].
Домог шэнжэлэл
Египедэй эртын урда сагай домогоор египедэй бурхан Амонтой Хуса тэмдэгые юрэ адлишаадаг. Эртын урда сагай грек домог дотор хэлэгдэдэг Фессалиһаа Колхида руу алтан нооһоотой хусын нюрган дээрэ һуугаад, далай гаталжа ерэһэн Афамант хаанай Фрикс хүбүүнтэй адлишаадаг бшуу. Колхидада ерэхэдээ, Фрикс хусые Зевс бурханда үргэл болгожо баряад, алтан нооһыень абажа, Колхидын хаанда бэлэглээ; баһа нэгэ ондоо домог дахахада, Хуса өөрөө алтан арһаяа һэгсэрэн унагааһан. Һүүлээрнь аргонавтнуудай ударидагша Ясон тэрэнииень эзэмдэжэ абаһан гэхэ. Тиихэдэнь Зевс бурхан амитанай баатаршалга сэгнэжэ, Хусые огторгойн уудамда багса мүшэн болгон тодоруулһан байха юм[12][14].
Дотороо одо мүшэ тэрэ багтаадаг гэбэл: толгой дээрэнь нэгэн; хамарайнь нүхэн соо гурбан; хүзүүн дээрэнь хоёр; урдахи хүлэйнь захада нэгэ ялагар; шэлэ хүзүүндэнь дүрбэ; һүүлдээ нэгэн; гэдэһэн дороо гурба; ташаандаа нэгэн; хойнохи хүлдөө нэгэн. Дүн хамта арбан долоон одо мүшэн.
— Эратосфен «Катастеризмүүд»[14]
Ангилал
Хуса тэмдэгые тэнгэриин бүһэлүүрэй аймаг мүшэдөөр элдэб янзаар ангилдаг гэбэл, иимэ:
- квадрантын гү, али жэлэй дүрбэн сагай талаар — хабарай сагай, сангвиническэ, халуун ба шиигтэй[4]
- триплицедүүдэй талаар (байгаалиин махабадаар) — галай (галай, халуун ба хуурай)[4]
- үдэр һүниин тэнсэлгын сэгэй талаар байһан газарай тушаа — хойто зүгэй[15]
- тригонуудай талаар — Наранай тригон үдэртөө, Зевсын тригон һүниндөө[5]
- экзальтациин талаар — Наранай экзальтацида[5][16], уналгандаа Сатурнай[17][16]
- ударидагша одо гарагай талаар — Марс[3]
- тэмдэгэй гарбалай талаар — габшагай гү, али шухала томо гү,[15], али эгээл халуунай[5]
- эрэ эхэнэрэй илгаагай талаар — эрэ[3][5][15]
- антична бурхадай байха газар байрын талаар — Арес (Марсын) бурханай байра[5]
- нютаг можын талаар — Перси[5]
- хүнэй бэеын хубиин талаар — тархи[5]
- ниигэмэй мэдэлдэ оролгын талаар — захирагша[4]
- асцендент дээрэ байха сагай талаар — богонёор гү, али ташажа мандаһанай тэмдэг[4]
Һүлдэ тэмдэгүүд
Хуса тэмдэгтэ ♈ һүлдэ тэмдэг тааралдана (зарим браузернуудай янзануудта буруугаар харагдажа магадгүй) Юникод соо арбатын 9800 дугаараар гү, али арбан зургаатын 2648 дугаараар байдаг. Үндэһэн һуури түхэл U+2648: ♈; бэшэгэй селектортэй түхэл VS15 FE0E: ♈︎; селектортэй эмодзи янзатай түхэл VS16: ♈️. Тиихэдэ HTML-кодто иимээр оруулагдажа болохо гэбэл:♈ гү, али ♈[18].
Дүрсэлһэн зураглалнууд
Оросой, «Хуса» («Овен») зоосо (хашарһан мүнгэн)
Оросой, «Хуса» («Овен») зоосо (хашарһан мүнгэн)
«Хуса» («Овен») гэһэн армян мүнгэн зоосо (хашарһан мүнгэн)
«Хуса» («Овен») гэһэн армян алтан зоосо (хашарһан мүнгэн)
Үшөө тиихэдэ харагты
- «Тетрабиблос»
- «Хуса» («Овен») багса мүшэд
- Тэнгэриин бүһэлүүрэй тэмдэгүүд
Ажаглалта
- ↑ Русский орфографический словарь Российской академии наук. Отв. ред. В. В. Лопатин.
- ↑ Большой толковый словарь русского языка. Гл. ред. С. А. Кузнецов. Первое издание: СПб.: Норинт
- ↑ 1 2 3 4 Клавдий Птолемей
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Лилли У., 1999, с. 101—106
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Абдулманова И. В., 2021, с. 155—158
- ↑ 1 2 Сурдин В. Г. Астрология и общество // Природа. — 1994. — № 5.
- ↑ 1 2 Smith J. C., 2010
- ↑ Михайлов О. В., 2011, с. 58—59
- ↑ Normand, 2012, с. 210
- ↑ 1 2 Normand, 2012, с. 207—208
- ↑ Лилли У., 1999, с. 101
- ↑ 1 2 Aries (англ.). Britannica (20 апрель 2023). Дата обращения: 22 август 2023.
- ↑ Shapiro L. T., 1977
- ↑ 1 2 Эратосфен Катастеризмы.
- ↑ 1 2 3 Лилли У., 1999, с. 102
- ↑ 1 2 Аль-Бируни Наука о звездах. — начало XI века.
- ↑ Лилли У., 1999, с. 79—80
- ↑ Все параметры шаблона {{cite web}} должны иметь имя. Unicode Decimal Code ♈. Code Table .NET.
Литература
- Normand H. Bélier // Словарь универсальных символов, основанных на принципе ключа к знаниям = Dictionnaire des symboles universels basés sur le principe de la clef de la connaissance. — Dervy, 2012. — Т. 1. — С. 207—210. — 338 с. — ISBN 978-2844549358
- Shapiro L. T. The Real Constellations of the Zodiac(англ) // Planetarian. — International Planetarium Society, 1977. — Т. 6. — № 1. — С. 17—18.
- Slosman A. L'astronomie selon les Égyptiens. — Omnia Veritas Ltd, 2017. — 330 с. — ISBN 978-1910220993Wayback|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3368040z.texteImage |date=20201128052400
- Smith J. C. Pseudoscience and extraordinary claims of the paranormal : a critical thinker's toolkit. — Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010. — С. 52—53. — ISBN 9781405181235
- Zodiaque // Petit Larousse des symboles / Nanon Gardin, Robert Olorenshaw. — Larousse, 2011. — С. 655—659. — 680 с. — ISBN 978-2035969248
- Абдулманова И. В. «Введение в астрологию» Павла Александрийского: особенности структуры и содержания // Самарский научный вестник. — 2021. — Т. 10. — № 4. — С. 155—158.
- Знаки астрономические // Советский энциклопедический словарь / Научно-редакционный совет: Прохоров, Александр Михайлович. — М.: Большая Российская энциклопедия (издательство), 1981. — С. 470. — 1600 с.
- Клавдий Птолемей Тетрабиблос.
- Лилли, Уильям Глава XVI. О двенадцати знаках Зодиака и их множественном делении // Христианская астрология, смиренно изложенная в трёх книгах = Christian astrology. — М.: Академия мировой астрологии и метаинформации, 1999. — С. 101—106. — 160 с.
- Михайлов О. В. Блеск и нищета астрологии. — 2-е изд. — М.: КомКнига, 2011. — 240 с.