Тоһоной найр

Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ номой сангай дансанууд

Тус статья соо жасануудһаа дансанууд хэрэглэгдээ Б.Н. Ельцинэй нэрэмжэтэ Юрэнхылэгшын номой сангай

Подробнее

Энэ толилолго — славян ёһолол тухай, Һүмын һайндэрлэл тухай. Мүн хараха — Бяслаг седмица.

Тоһоной найр
Түхэл	Христиан - арадай-
Ондоогоор	Тоһоной долоон хоног
Үшөө тиихэдэ	Бяслагай седмица Христиан һүмэ (шажан.)
Удха	үбэлые үдэшэлгэ
Тэмдэглэгдэнэ	зүүн славянууд
Хаһаһаа	Мяханһаа масаглаһанай удаадахи понедельнигһээ
Хүрэтэр	Хүлисэгдэһэн воскресени
Һара\үдэр	Пасхын урдахи наймадахи неделя
2025 ондо	февралиин 11 (февралиин 24)-һээ февралиин 17 (мартын 2) хүрэтэр
2026 ондо	февралиин 3 (февралиин 16)-һаа февралиин 9 (февралиин 22) хүрэтэр
2027 ондо	февралиин 23 (мартын 8)-һаа мартын 1 (мартын 14) хүрэтэр
Һайндэрлэлгэ	арадай наадан
Ёһо заншал	хуушуур, бяслаг, блины хэхэ, айлшалха, найр хэхэ, сана, шаргаар һолжорхо, гоёхо, Масленицын Айбала шатааха гү, хүдөөлүүлхэ
Холбоотой	Агууехэ масаг
РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Тоһоной найр (ород хэлэн Ма́сленица) — зүүн славянуудай хабарай арадай һайндэр. Агууехэ масагай урда һүүлшын долоон хоногой туршада тэмдэглэгдэнэ, һүмын литын Сырэй седмицэдэ таарана. Заншалта ёһоор католиг ба протестан оронуудта тэмдэглэгдэдэг Тарган мягмарта ба карнавалда таарана. Масленичнэ ёһо заншалнууд христиан шажанай урдахи хэдэн зүйлнүүдые зандань үлөөнэ.

Масленицын Һара үдэр Улаан Үндэгэнэй һайндэрэй һара үдэрһөө дулдыдажа, жэл бүри хубилдаг. 2026 ондо Масленичнэ долоон хоног 16 эхилээд, февралиин 22-то дүүрэнэ.

Ородуудай заншалта эдеэ хоол-хуушуур-блины ба бообо, харин белорусууд ба украинцууд-блины ба сырники. Украин ба белорус арадай соёлдо мүн лэ гэрлэлгэ үмөөрһэнэй түлөө нааданай хэһээлтын гурим бии — колодко.

Мүнөө сагта Масленицын һайндэрэй шэнжэнүүд гэхэдэ, айбала сэнгэлгэ ба шатаалга болоно.

Семантика

Масленица ород заншалта соёлдо хүдөө ажахын шэнэ жэлэй эхи тэмдэглэнэ. Энэ үеын ёһо заншалнууд хоорондоо холбоотой хоёр сэдэбүүдтэй холбоотой: үрэжэлтэй (хүдөө ажахын, оргиастическа, үрэжэлтэ, матримониальна сэдэбтэй) ба элинсэг хулинсагуудаа (мэндэ ба наһа бараһан хүнүүдые) хүндэлэлгэтэй.

Масленица үнэн алдартанай һүмын литын бяслагай седмицэдэ таарадаг хадань, масленичнэ хүхилгэ Агууехэ масагай үедэ тэбшэхые угталга гээд баһа ойлгогдодог.

Һайндэрэй долоон хоногой ябаса эсэстээ дээшэлээ. Түрүүшын үдэрнүүд ёһололой наадануудта ба зугаасалгада бэлэдхэл боложо, пүрбэ гарагһаа эхилээд, «Үргэн Масленица» гэгдэдэг болоходо эхилээ.

«Народное гулянье во время Масленицы на Адмиралтейской площади в Петербурге». К. Е. Маковский, 1869.

Масленицын гол сэдэб, Владимир Проппын һанамжаар, урданай арадай ухаан бодолдо элинсэг хулинсагуудаа хүндэлэлгэтэй, ёһололой эдеэ хоолтой, хүнэй үрэжэлтэй ба юрэнхыдөө гэрлэлгэтэй нягта холбоотой газарай үдэсэ болоно. Масленичнэ ёһо заншалнууд эдэ һэдэбүүдые нэгэдүүлнэ. XXI зуун жэлэй эхиндэ эдэ ёһо заншалнуудай олонхинь гансал хуушанайхяар үлэнхэй ба һайндэрлэлгэ жэлэй эрьесын удха шанартай зүйл бэшэ, арадай соёлой зарим зүйлнүүдтэй танилсаха шалтаг болоо. Үдэр бүриин ажабайдалда айлшалжа, хуушуур эдихэ, мүн Хүлисэгдэһэн гарагай нэгэндэ бэе бэеһээ хүлисэл гуйха заншалнууд сахигдадаг..

Мүнөө үеын фольклорист А. Б. Морозой һанамжаар, Масленица гээшэ эртэ урдын шажанай гарбалтай һайндэр гэжэ баталха үндэһэн үгы. Масленичнэ ёһолол һүмын дурадхаһан юумые шэнээр бодомжолно. Тодорхойлходо, масаг заншалта соёлые эдеэ хоолой хизаарлалтанууд гэжэ ойлгодог, ёһо руунь, масаг эхилхын урда тээ шадаал һаа ехээр эдихэ хэрэгтэй. Масленицын «эртэ урдын шажанай» гол удха ехэнхидээ адагладаг гол шэнжэ — айбала бүтээлгэ ба шатаалга болоно. Харин үнэн дээрээ энэ айбала шүтээнэй түһөөтэй гэжэ хэзээшье тоологдодоггүй байгаа, харин ёһолол өөрөө нааданай үндэһэтэй хэбэртэй.

Заншалнууд

Дурасхаалай практика

Масленицын зарим ёһололнууд дурасхаалай шэнжэтэй. Эхэ эсэгын гурбан суббото (мяхалиг ба хоёр великопостной) шажанай литэдэ тэмдэглэгдэһэн наһа барагшадай хабарай дурасхаал арадай литэдэ түүдэг носоохо, хуушуур бии, хүүрнүүдтэ ябаха, Масленица түрүүтэй маскарадай хубсаһатай тойруу ёһололнуудые хэхэ, айбала жэрылдэхэ, хүдөөлүүлхэ ёһо заншалаар харуулагдадаг..

Блины ба бусад хүндын эдеэн

Эртэ урда сагта үхэһэн хүнүүд газарта байхадаа, хүрьһэнэй үрэжэлдэ нүлөөлжэ болохо гэжэ хүнүүд этигэдэг байгаа. Блины дурасхаалай эдеэн байгаа, тэдэниие хүүрнүүд дээрэ зүүдэг гү, али таряан ажалда тэдэнэй туһа абахын тула наһа бараһан хүнүүдтэ сонхо дээрэ орхидог һэн. Хуушуурнуудые гуйраншадта үгэдэг гү, али наһа бараһан зоной дурасхаалда эдидэг байгаа. Масленицын һүүлшын үдэр-Хүлисэгдэһэн гарагай нэгэн-үхээриин газарта « хахасахаяа» ошодог байгаа.

Тэрэл үедэ блины эгээн хуушанай эдеэн болоно, тэрэниие юрэ бэлдэлгэдэ, иишэ тиишэнь бэлээр абаашагдадаг, тиихэ үедѳѳ яһала садхалан ба тоһотой. Эдэ гурбан эрхэ нүхэсэл хуушуурнуудые һайндэрэй гол гастрономическа зүйл болгоно. Тэрээнһээ гадна һүмын литэ Бяслигай седмицэдэ мяха хэрэглэхые хоридог, энэнь һайндэрэй шэрээ дээрэ мяхан табагуудай үгы байһые тайлбарилдаг. Загаһа, үндэгэ, сагаан эдеэ эдихые зүбшөөгдэнэ.

Проппын һанамжаар, мүн үрэжэлтэй Холбоотой Масленицада үлдэлгэ мартда 1348 он болотор тэмдэглэгдэһэн шэнэ жэлэй уг баялиг байжа болохо. Һайндэрые хойшолуулан, хабартаа шэнэ жэлэй шэдитэ эдеэ хоол үгы болоогүй. Тэрээнһээ гадна, хүндэлэлгэ мүн лэ амиды түрэл гаралаа хүндэлхэ зүйл байгаа. Хамтын хоолнууд ниигэмэй холбоонуудые бэхижүүлжэ, залуу гэр бүлэнүүдые тэрээндэ нэгэдүүлгэдэ туһалаа. Үлүү ехээр эдеэлэлгэ ба архидалга мүн лэ элдэб наһанай эрэшүүл болон эхэнэрнүүдэй хоорондо харилсаанда ёһо журамай хаалтануудые болюулгада туһалаа, энэнь үйлэдбэрилдэг эхи эдэбхижүүлгэ гэжэ ойлгогдодог байгаа.

Ф. В. Сычков. Хатар. 1911

Һая гэрлэгшэдые хүндэлэн ёһололго

Масленица ород гэрлэлгын ёһололдо ехэ удха шанартай ба жэлэй хурим түрын эрьесын түгэсхэл болоно. Шэнэ зорюулагдаһан ёһололнууд жэлэй бусад үдэрнүүдтэшье (Паасхын Һайндэртэ, Иванов ба Петров үдэрнүүдтэ) хэгдэдэг байгаа. Альберт Байбуринай һанамжаар, эдэ дадалнуудай юрэнхы удха хадаа һая гэрлэһэн хүнүүдтэ эрхэ зэргын хубилалта ниигэмэй талаар һайшаалга ба мэдэрэлгэ, мүн нютагай бүлгэмэй литын ба ниигэмэй нэгэ жэгдэ дабтасада хубиин түрэ найр оруулалга болоно..

Һайшааһан ёһололой дадалнуудта хойто ородуудай боожо алагша (шэнэ бэриин амаршалгануудтай дуунуудые дуулалга), таалагша (залуу һамгаяа айлшадаар хүндэлжэ, таалажа үдэшэһэн тэдэнэй гэртэ һая гэрлэһэн хүнүүдтэ ошолго), залуу үбгэнөө хадаһаа һолжоролго, мүн хуушуурай хадам эжынэр — һамганай түрэлхидэй шэнэ бэриин гэрнүүдтэ ошолго ороно. Мүн хэрээһэ зүүһэн түрэлхидтэ, юрэдөө түрэл гаралнуудта ябадаг байгаа. Тиихэдээ аха түрэлнүүдтээ айлшалалгые элинсэг хулинсагуудаа хүндэлхэ масленичнэ ёһололнуудтай мүн лэ холбожо болоно.

Масленичнэ ёһололой хэмжээндэ ажабайдалай ёһололой сценариһаа хадууралга һүлдэ тэмдэгүүдээр хэһээгдэдэг. Иимэ ёһололой ялас гэмэ жэшээ үнгэрэгшэ жэлдэ гэрлээгүй байһанайнгаа түлөө украин ба белорус хүбүүдтэ ба басагадта «колодконуудые үлгэлгэ» гэжэ нэрлэжэ болоно.

Миралзаан, зугаа

Масленицада хубсаһаа һэлгэлгэ һайндэрэй удха шанартай зүйл болоно, тэрэниие карнавалнуудтай эгээн ехээр дүтэ болгоно. Оросой ба зүблэлтын этнографуудай мэдээсэһээр, амитад (морин, тэхэ, буха, баабгай, тахяа), ада шүдхэр (шүдхэр, сабдаг, кикимор, бузар), наһа бараһан хүнүүд (үбгэн аба, үхэһэн зоной юртэмсэдэ хабаатай шэнжэнүүдтэй хүгшэн) гү, али хари зон (зайгуул, гуйраншан, хүгшэн, тээрмэшэн, цыган, түүрэг) жэрылдээ. Маскарадай хубсаһатай тойруу ёһололнууд хариин хүнүүдэй нэгэ янзын жагсаал байгаа, энэнь хабарай сагта дэлхэйе шэнэлхын ба юртэмсын байгуулгые шэнэ байгуулхын тула хэрэгтэй һамууралай зураг байгуулаа. Масленицын дээдэ үе хадаа Хуушаниие һүлдэтэ аргаар усадхалга болодог Хүдөөлүүлгэ байгаа. Энэнь, жэшээнь, айбала Масленицые хуушан ба хуушарһан хубсаһа үмдэхэ дадалда үзэгдэдэг байгаа.

Ф. В. Сычков. Һайндэрэй зугаа

Миралзахаһаа гадна масленичнэ заншалта зугаа гал хурданай һүлдэ тэмдэгүүдтэй холбоотой. Тэдэ «наһа барагшадые дулаасуулха» гуримтай холбоотой түүдэгүүдые, шатажа байһан мөөрэ, мори хүллэһэн шаргаар һолжоролго болон хадаһаа һолжоролго, дүүжэн, дүхэриг хатар (ёохор, коло), масленичнэ тусхай дуунуудые дуулалга, аягүй гү, али хүдөө ажахын сэдэбээр үсөөн бэшэ(жэшээнь, «на лён»).

Хотын соёлдо масленичнэ балаганууд, баабгайн зугаа наадан, нюдарган тулалдаанууд болон "саһата хото абалга"гэхэ мэтэ сэрэгэй нааданууд үргэнөөр дэлгэрһэн байна.

В. И. Суриков. Саһата хотодо добтолон эзэмдэлгэ. 1891

Сэнгэлгын үрэжэлтэй холбоон обсценнэ сэдэбээр үнгэргэгдэжэ болохо. Аягүй шог зугаа, дуу, зангалга, зорёолһон муухай үгэ, нюсэгэлэлгэ, хубсаһаа һэлгэлгэ нэгэ доро заншалта соёлдо ами оруулха хүсэтэй энеэдэ үүсхэжэ, үйлэдбэриин эхи һэргээнэ. Арадай аман зохёолой масленичнэ эротика нэгэ доро карнавалай һамууралай ашаг үрэ шангадхана, газар малай үрэжэлдэ эди шэдеэр нүлөөлнэ ба үрэжэлтэ наһанай залуушуулай матримониальна харилсаануудай ерээдүйдэ онсо удхатай, гэрлэлгын урда тээхи наадануудай түхэл болоно.

Масленицые хүдөөлүүлгэ

Һүүлшын үдэр Масленицанууд ехэнхидээ томо түүдэгүүдые үсхэбэрилдэг байгаа. Залуушуул хашаа хорой тойрожо, зомгооһо, гэшүүһэ суглуулжа, боолтонуудые асардаг-эдэ бүгэдые хамтын обоолжо, гал аһаадаг һэн. Гал руу бог шорой, хуушан юумэ (жэшээнь, онгосо гү, али корзина) хаяхань үсөөн бэшэ: хэрэггүй юумэ шатаалга шэлжэн оролгын, хуушан жэлтэй хахасалгын ба шэнэ жэлтэй уулзалгын тэмдэг болодог байгаа. Түүдэгтэ заабол һолоомо нэмэдэг һэн. Таряан ажалай ойлгомжодо орооһон, хилээмэнтэй холбоотой һолоомо онсо ёһололой сэнтэй байгаа.

А. М. Васнецов. XX зуун жэлэй эхиндэ айбала Масленицые шатаалга

Масленицын хүдөөлэлгэ хадаа наһа барагшадай сэдэбые ургасын сэдэбтэй нэгэдүүлдэг дэлгэрэнги ёһолол болоно. Тэрэнэй удха можо нютагһаа можо нютаг хүрэтэр ба сэлеэнһээ сэлеэн хүрэтэр хубилдаг, гэбэшье ямаршье ушарта хүүхэлдэй гү, али амиды хүниие Масленица гэжэ нэрлэлгэ ба тэрэнэй баяр ёһололой уулзалга, пародиин «хүдөөлүүлгын жагсаал» ба һүүлэй һүүлдэ хүүхэлдэйтэй ушарта ёһололой таһаралга, удаань талмайгаар үлэгдэлнүүдые тараан хаядаг. «Хүдөөлэлгын жагсаал», мүн шэрэжэ абаашалгашье энеэдэн, хашхараан болодог һэн. Масленица эрэшье, эхэнэршье дүрэ байжа болоо, тиихэдэ эрэ гү, али эхэнэр хүнэй онсо шэнжэнүүдтэй.

Айбала шатааха ёһо хожомынь батажаа. Эсэстээ түүдэг гү, али айбала шатаалга хоёр удха ниилүүлээ: «хүдөөлэлгэ» гээшэ хуушан жэл, үбэлые үдэшэлгэ, харин галай гэрэл, халуун — шэнэ ажабайдалай мүндэлэлгэ, наран ба орожо байһан дулаан гэһэн удхатай байгаа.

Хүлисэл

Бэе бэеһээ хүлисэл гуйха шажанай ёһо Масленицын һүүлшын үдэртэ — хүлисэгдэһэн воскресенидэ нэрэ үгөө.Энэ үдэр бүхы сэнгэлгэнүүд үдэшын нааданай эхилтэр түгэсэхэ ёһотой байгаа, тэрээн дээрэ хүлисэлгын зэргэ хэгдэдэг һэн. Гэр бүлын гэшүүдһээ гэртээ хүлисэл гуйдаг, хадамда гараһан басагад үхибүүдээрээ энэ үдэр баһа эсэгэдээ ерэжэ, ябахынгаа урда хахасадаг заншалтай байгаа. Багашуулынь дохин, аханарһаань хүлисэл гуйна, удаань аханарынь багашуулһаа хүлисэл гуйна, энээнэй һүүлээр хүлисэлгын тэмдэг болгон гурба дахин таалалдана.

К. Крыжановский. Таряашанай гэр бүлэдэ хүлисэгдэһэн үдэр. XIX-дэхи зуун жэл

Түүхын баримтанууд

Масленицын ород ёһо заншалнуудай эртын зураглалнуудые Москвагай Агууехэ княжестводо ябадаг хариин зон зохёоһон юм. Сигизмунд Герберштейн (1526 он) "московидуудта «Агууехэ тушаалай түрүүшын долоон хоног Syrna гэжэ нэрэтэй гэжэ мэдээсэнэ,Syrna гэхэдээ „сырна“ (латаар caseacea), тэдэ һүнэй эдеэ эдидэг». Мүн тэрэ Масленицые дурдана (Герман: Faschang) юрын зоной һогтуу ундануудые зүбшөөһэн һайндэрнүүдэй тоодо.

Ричард Ченслер (1553 он) агууехэ тушаалай урда һүүлшын долоон хоногые ородууд «тоһоной гэжэ нэрлэдэг гэжэ бэшэнэ(англ. Butterweek), энэ долоон хоногто тэдэ һү тоһонһоо бэшэ юушье эдинэгүй. Гэбэшье нэгэшье гүрэндэ иимэ архидалга байдаггүй гэжэ би һананаб».

Жак Маржерет (1606 он) эдэ мэдээсэлнүүдтэ Хүлисэгдэһэн нима гарагай тодорхойлолто нэмэнэ:

Бэе бэедээ айлшалдаг, таалалдадаг, хахасадаг, ямар нэгэн үгөөр гү, али үйлэ хэрэгүүдээр доромжолоо һаа, эблэрдэг; уулзахадаа,-урдань хэзээшье харалсадаггүй байгаа, — газаашье бэе бэеэ таалажа мэндэшэлдэг. Намайе хүлисыш даа, нэгэниинь хэлэнэ, бурхан шамайе хүлисэхэ, нүгөөдэнь харюусаха.

— «Москвагай Россиин ехэ гүрэнэй ба Агууехэ княжествын байдал», Маржерет

Адам Олеарий (1647 он) масленичнэ холшор тухай дурдана:

Энэ масагай түрүүшын долоон хоногые тэдэ масленица гэжэ нэрлэдэг, тэрэнэй үедэ тэдэ мяханшье, загаһашье эдидэггүй, харин гансал тоһон, һүн ба үндэгэн, тиихэ мүртөө үдэр бүри архи, зүгын бал ба пивэ ехээр һогтожо, өөһэдыгөө һанахаар бэшээр хүндэлжэ; энээнэй хойшолонгууд хадаа агууехэ зальхай ба һэбхи ябадал болоно, харин урид ехэнхидээ добтолго ба алалга хэгдэдэг байгаа. Ерэхэ долоон хоногой туршада тэдэ дунда зэргээр ажаһуужа эхилнэ, гансал зүгын бал болон огородой эдеэ эдинэ, квас болон уһа ууна, банида ороно, хүлэрнэ ба урдахи долоон хоногой туршада хэгдэһэн нүгэлнүүдые угаана.

Масленица Зүблэлтын үедэ

Октябриин хубисхалай һүүлээр шажанай һайндэрнүүдтэй тэмсэл эхилнэ, тэдэ шажанда эсэргүү һайндэрнүүдээр һэлгэхэеэ оролдоно:

Хуушан масленицада тэрэнэй суг ажаллагшадтай, холшортой ба архидалгатай сасуулхада, Улаан масленица хүдөөдэ соёлой зугаасалгада ба шэнэ һуудал байдал идхалгада үнгэргэгдэхэ.

— Улаан масленица // Известия. 1923 оной декабриин 14.

Гэбэшье шажанда эсэргүү жагсаалнууд олоной дунда һула эрилтэтэй байжа, 1920-ёод онуудай тэн болотор албан ёһоной литэһээ һайндэр үгы болоно.

Масленица Белгородто, 2015 он

Масленица гэһэн нэрэ 1960-аад онуудай һүүл багһаа хэрэглэмжэдэ бусажа эхилнэ. Масленица бэлэн баталагдаһан методическа материалнуудые хэрэглэдэг соёлой хүдэлмэрилэгшэдэй эмхидхэдэг хотын олоной хабаадалгатай һайндэр болоно. Хабаадагшад бэшэ, харин харагшадай эдэбхигүй үүргэ даалгагдадаг нютагай зоной ёһо заншалнуудтай зүрюу ябахань үсөөн бэшэ, бүхы гүрэн дотор энэ һайндэр нэгэ хэбтэ оруулагдадаг болоно. Тиихэдэ масленичнэ һүлдэ тэмдэгүүдтэ ба ёһо заншалнуудта хүдөөлүүлгын-дурсалгын гү, али үрэжэлэй-оргиастикын орондо солярна тайлбаринууд заагдадаг.

Зүблэлтын һүүлээрхи Орос гүрэндэ

Хэрбэеэ урид Масленицын һайндэр гол түлэб доодо шэнжэтэй байгаа һаань, хабаадагшад өөһэдөө эмхидхэгдэдэг байгаа (айбала бүтээлгэ, хамтын бэлэдхэл ба түүдэг носоолго, тэдэниие шатаалга, карнавалай жагсаалнууд, нааданууд), XIX зуун жэлэй хотын хүреэ удхада тэрэ ехэнхидээ ёһо журамай-эмхидхэгдэһэн, «дээрэһээ» үгтэһэн түхэлтэй болодог. Олониитын зайда, нэн түрүүн хотын сэсэрлигүүдтэ, яармагууд ба мүрысөөнэй хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэдэг, хуушуураар хүндэлэлгэ ба айбала шатаалга хэрэглэгдэдэг, тиихэдэ һүүлшынхинь масленичнэ долоон хоногой түгэсхэлэй үдэртэ хатуу уянгүйгөөр үсөөн бэшэ бэелүүлэгдэдэг. Хүүгэдэй ашада сэдэбтэ һайндэрнүүд тэрэл үлхѳѳ зүйлнүүдтэй эмхидхэгдэдэг болбосоролой эмхи зургаануудта адлишуу сценаринууд һэргээгдэнэ.

Шатаалгын мүнөө үеын дадалнууд, гуримшаһан ёһоор, эхэнэр хүнэй ехэнхидээ тэмдэглэгдэһэн айбала тухай багсаамжалдаг болон ёһололой заншалта тогтомол хизаартай хэдэн хубилбаринуудай шэнжэтэй урдахи шог ёгто «хүдөөлүүлгын» жагсаалнуудые оруулдаггүй. Тиихэ зуура, Масленица олоной ойлгомжодо сүлѳѳ сагай үйлэ хэрэг болон сэнгэлгын хэмжээ ябуулга хүрэтэр үсѳѳн бэшэ үсѳѳрдэгшье һаа, һүлдэ тэмдэгэй холбоонууд тогтууритай тайлбаринуудай хэмжээндэ сахигдадаг: айбала шатаалга үбэлэй «утаһануудтай», харин түүдэгэй дулаан — ерэхэ дулаа ба хабарай-зунай нара хүлеэлгэтэй холбоотой. Юрэнхыдөө мүнөө үеын һайндэрые заншалта ёһолол һэргээлгын (ба зарим хубидань тайзанай) түхэл гэжэ тодорхойлжо болоно.

Масленицын һайндэрнүүд ажалай коллективүүдтэ үсѳѳн бэшэ үнгэргэгдэдэг, айлшаар ябалга дэлгэрэнги.

«Блинын хэлхеэ гаршаг»

Заншалта ёһоор Масленицые угтуулан, Олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдтэ «блинын хэлхеэ гаршаг» гэһэн тоололгонуудые толилдог.

2025 оной февраль соо «Бизнес FM» Орос гүрэнөөр дунда зэргээр блинын (дүүргэгдэнгүй ба нэмэлтэгүй) хуби 150 тухай түхэригтэ болохо гэжэ тоолоо.

2026 оной февраль соо Росстат бүхы гэр бүлэдэ хуушуур шанадаг зүйлнүүдэй суглуулбариин сэн 208,9 түхэриг болохо гэжэ тоолоо.

Оньһон үгэнүүд ба бэлгэ тэмдэгүүд

• Миисгэйдэ булта масленица бэшэ, Агууехэ масагшье байха.
• Түрэ хуримай бүхы үдэрнүүд бэшэ, Миисгэйдэ ходо Масленица бэшэ.
• Масленицада гэргэн найрлажа сэнгэ, масаг тухай һанаарай.
• Масленица обедуха, денгам приберуха.
• Масленицада медовуха уугаад, мангарһаа Радуницын һүүлээр хухалдаг байгаа.
• Масленица-семикова зээ басаган.

Ондоо арадуудай масленицада адлирхуу һайндэрнүүд

• Мясопуст — славян-католигууд
• Мясопуст, али Фашанк — чех, словаки
• Запусты, али үлэгдэлнүүд — поляагууд
• Курентовани — словенцууд
• Нарһатай хурим — словенецүүд
• Фашник — хорвадууд
• Звончары — хорвадууд
• Бушояраш — шокцы (Венгриин хорвадууд)
• Покладе — сербнүүд
• Вастлавьи — даниинхид, норвегиинхид, хойто немецүүд, эстонецууд, латышнууд
• Фастнахт — урда немецүүд, австриинхид, швейцариинхид
• Марди Гра-франци хэлэтэ европынхид, америкынхид
• Наманшалһан үдэр гү, али Хуушуурай үдэр — англи хэлэтэ европынхид, америкынхид, австралиинхид
• Карнавал-баруун христианууд
• Бун Барекендан-армянууд
• Ужгавенес-литовцы
• Метени-латышнууд
• Апокриес-грегүүд
• Ласкиайнен-финнүүд

Масленица урлалда

• «Не всё коту масленица» — Александр Островский, пьесэ (1871 он)
• «Ишь ты, Масленица!» — зурагдаһан мультфильм,Роберт Саакянц найруулагша (1985 он)
• «Сибирский цирюльник» — Уран һайханай фильм, найруулагша Никита Михалков (1998 он). Масленицын 1885 оной һайндэрэй ушаралай хэһэг.
• «Февраль. Масленица» — «Времена года» — фортепианнын хэсэг П. И. Чайковский
• «Проводы Масленицы» — Н. А. Римский-Корсаковай «Снегурочка» гэһэн оперын үзэгдэл
• Маслен дээрэ арадай наадан-И. Ф. Стравинскиин «Петрушка» гэһэн баледһээ зураг
• «Масленица» — Борис Кустодиевай зураг (1916 он)
• «Взятие снежного городка» — картина Василий Суриковай зураг (1891 он)

Ажаглалтанууд

Ном зохёол

• Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. СПб, 1993.
• Бахтин М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. М.: Худ. лит., 1990.
• Виноградова Л. Н. Зимняя календарная поэзия западных и восточных славян. М., 1982.
• Ивлева Л. М. Ряженье в русской традиционной культуре. СП, 1994.
• Пропп В. Я. Проблемы комизма и смеха. Л, 1976.
• Пропп В. Я. Русские аграрные праздники. Л., 1963.
• Толстая С. М. Полесский народный календарь. М., 2005.
• Славянские древности. Этнолингвистический словарь. В 5 т. Т.3. С. 194—199. М., 2004.
• Некрылова А. Ф. Русские народные городские праздники, увеселения и зрелища. Л., 1988.
• Шангина И.И, Некрылова А. Ф. Русские праздники. СПб, 2015.