Жамсуев Баяр Баясхаланович

Баир Баясхаланович Жамсуев
Баир Баясхаланович Жамсуев
	буряад хэлэн Жамсуев Баясхаланай Баяр
Үбэр- Байгалай хизаарые түлөөлһэн Оросой Холбоото Уласай Сенатор
	2013 оной сентябриин 18
Урид ажаллаһан хүн	Бато-Жаргал Жамбалнимбуев
Холбоото уласай Зүблөөнэй уласхоорондын хэрэгүүдээр Хорооной түрүүлэгшын орлогшо
Түрэһэн үдэр	1959 оной январиин 29 (67 наһатай); Ага, Шэтын можо[d], РСФСР, Зүблэлтэ холбоото улас;
Нам	КПСС, Наш дом — Россия, Единая Россия
Болбосорол	Шэтын багшанарай дээдэ һургуули, Орос гүрэнэй хүтэлбэриин академи
Эрдэмэй зиндаа	политикын эрдэмүүдэй дэд-доктор
Мэргэжэл	багша, юрист
Шажан мүргэлдэ хамаадал	буддын шажан
Сайт	council.gov.ru/structure…
	РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Баи́р Баясхала́нович Жамсу́ев (1959 оной январиин 29(1959-01-29) (67 наһатай), Ага, Шэтын можо^[d] түрэһэн) — оросой гүрэнэй ажал ябуулагша, Холбооной зүблэлэй уласхоорондын хэрэгүүдэй Талаар Хорооной түрүүлэгшын орлогшо, Оросой холбоото уласай сенатор. Агын Буряадай автономито тойрогой захиргаанай Һүүлшын Толгойлогшо (1997 оной мартын 5 — 2008 оной мартын 1). Оросой Холбоото Уласай Гүрэнэй Зүблэлэй гэшүүн (2001—2008). Оросой Холбоото Уласай Гүрэнэй Зүблэлэй Президиумэй гэшүүн (2006—2007).

Намтар

Тэрэ 1959 оной январиин 29-дэ РСФСР-эй Шэтэ можын (мүнөө-Үбэр Байгалай хизаар) Ага һууринда түрэһэн юм.

Болбосорол

1980 ондо Шэтын гүрэнэй багшанарай дээдэ һургуули дүүргээ. Н. Г. Чернышевскиин «түүхын ба обществоведениин багша» гэһэн мэргэжэлээр ба тэрэнэй дэргэдэхи сэрэгэй кафедраар.

1993 ондо оросой хүтэлбэриин академи (Москва хото) «юрист, гүрэнэй хүтэлбэриин талаар эксперт — зүбшэлэгшэ» гэһэн мэргэжэлээр дүүргэһэн (Оросой гүрэнэй албанай академи).

1999 ондо Оросой Холбоото уласай Юрэнхылэгшын дэргэдэхи оросой гүрэнэй албанай академиин диссертационно зүблэлэй шиидхэбэреэр «Улас түрын эрдэмэй кандидат» гэһэн эрдэмэй зэргэ олгогдоо һэн.

Комсомолой, намай ба зүблэлтын дэбжэлтэ

Дээдэ һургуулияа дүүргээд, 1980 онһоо 1981 он Болотор Шэтэ можын Могойтын аймагай Ортуй һууринай улаан-Одоной дунда һургуулиин түүхын болон обществоведениин багшаар хүдэлөө. 10.1981 — 12.1985 онууд — Влксм-эй Шэтын обкомой Тамирай болон сэрэгэй-олоной ажалай таһагые даагшын инструктор, удаань орлогшо.

12.1985 — 09.1986 онууд — ВЛКСМ-эй Агын Буряадай окружкомой хоёрдохи секретарь.

09.1986—10.1988 онууд — ВЛКСМ-эй Агын Буряадай окружкомой нэгэдэхи секретарь.

10.1988—10.1990 онууд — Шэтын ВЛКСМ-эй обкомой хоёрдохи секретарь (ондоо үндэһөөр һунгагдаа).

10.1990—07.1991 онууд — Агын Буряадай КПСС-эй окружкомой хоёрдохи секретарь (альтернативна үндэһөөр һунгагдаа).

07.1991—12.1993 онууд — Оросой Холбоото уласай Засагай газарай дэргэдэхи Агын Буряадай автономито тойрогой саг үргэлжын түлөөлэгшэ.

Гүрэнэй Дүүмэ

12.1993—02.1997 онууд. — Оросой Холбоото Уласай федеральна Суглаанай нэгэдэхи зарлалай гүрэнэй Дүүмын һунгамал. Гүрэнэй Дүүмын үндэһэ яһатанай хэрэгүүдэй талаар хорооной түрүүлэгшэ. 1994 оной январьһаа «шэнэ региональна политика» гэһэн һунгамалнуудай бүлэгтэ ороһон юм.

12. 1995 — 02.1997 гг — Хоёрдохи зарлалай Оросой Холбоото Уласай Гүрэнэй Дүүмын һунгамал. Гүрэнэй Дүүмын үндэһэ яһатанай хэрэгүүдэй талаар Хорооной түрүүлэгшын орлогшо. Осетин-ингушай зүрилдөөнэй хойшолонгуудые дабалгада туһалха талаар Оросой Холбоото Уласай холбоото уласай Гүрэнэй Дүүмын Комиссиин түрүүлэгшэ.

Агын Буряадай автономито тойрогой захиргаан

02.1997 — 03.2008 онууд-1997 оной февраль һарада Агын Буряадай автономито тойрогой захиргаанай Толгойлогшоор һунгагдаа. 2000 оной октябриин 29-дэ дуугаа үгэлгэдэ хабаадаһан һунгагшадай 90 шахуу хубиие абажа, энэ тушаалдаа дахин һунгагдаа. 2005 оной сентябриин 7-до россиин Юрэнхылэгшэ Владимир Путин округой захиргаанай толгойлогшын эрхэ түлөөлэлгэ олгохын тулада Б. Б. Жамсуевай кандидатура оруулаа, харин 2005 оной сентябриин 15-да Агын Буряадай округой Дүүмэ Б. Б. Жамсуевые округой захиргаанай толгойлогшоор баталаа һэн^[1]. Агын Буряадай автономито тойрогой болон Шэтэ можын Үбэр Байгалай хизаар руу нэгэдэһэнэй удаа бүрин этигэмжэнүүд болюулагдаа. 1997 онһоо 2001 оной февраль болотор, нютаг можын хүтэлбэрилэгшэ хадаа, Оросой Холбоото уласай Холбоото Суглаанай Холбооной Зүблэлдэ ородог, Холбоото уласай хэрэгүүдэй, Холбоото уласай хэлсээнэй ба нютаг можын бодолгын талаар Хорооной гэшүүн байгаа.

2001 он болотор 2008 он Болотор Оросой Холбоото Уласай Гүрэнэй зүблэлэй гэшүүн.

2006 оной сентябриин 29 — һөө 2007 оной мартын 16 болотор Оросой холбоото Уласай гүрэнэй зүблэлэй Президиумэй гэшүүн.

Агын Буряадай автономито тойрогой социально-экономическа хүгжэлтэдэ горитой хубитаяа оруулһан, үйлэдбэриин һалбариин инвестиционно дура татама шэнжэ, дэлгүүрэй экономикын социальна шэглэлтэй байлга, ниитын болон шажанай байгуулгануудтай үрэ дүнтэйгөөр харилсалга, агын арадай оюун ухаанай-ёһо журамай соёлой бүхы талын хүгжэн һалбаралга хангаһан хүтэлбэрилгын инновационно модель региондо байгуулһан юм.

Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын Захиргаан

03.2008 — 02.2010 онууд-ОРОСОЙ холбоото уласай Юрэнхылэгшын Захиргаанай Хүтэлбэрилэгшын туһалагша, Оросой холбоото уласай Гүрэнэй Зүблэлэй зүбшэлгын комиссиин гэшүүн.

02.2010 — 08.2013 онууд-Сибириин холбоото уласай тойрогто Оросой Холбоото Уласай Юрэнхылэгшын бүрин эрхэтэ түлөөлэгшын албан газарай Үбэр Байгалай хизаараар Холбоото уласай Ахамад инспектор, Үбэр Байгалай хизаарта Оросой холбоото уласай Юрэнхылэгшые тушаан абалгын хүтэлбэрилэгшэ, Үбэр Байгалай хизаарай шүүгшэдэй мэргэжэл тодорхойлолгын зүблэлдэ оросой холбоото уласай Юрэнхылэгшын түлөөлэгшэ.

Федерациин Зүблэлдэ

Гүрэнэй засагай гүйсэдхэхы зургаанһаа Федерациин Зүблэлдэ Забайкалиин хизаарай түлөөлэгшэ 2013 онһоо.

2019 оной сентябриин 19-Дэ Забайкалиин хизаарай губернатор Александр Осипов тогтоолоор Федерациин Зүблэлдэ б. Б. Жамсуевай эрхэ түлөөлэлгэ һунаагаа, харин 2019 оной декабриин 25-да Федерациин Зүблэлэй уласхоорондын хэрэгүүдэй Талаар Хорооной Түрүүлэгшын орлогшоор Константин Косачев томилогдоо һэн. Урид сенатор Холбоото уласай зүблэлэй хамгаалгын ба аюулгүйн Талаар Хорооной түрүүлэгшын орлогшын тушаал эзэлдэг байгаа. Федерациин Зүблэлэй дэргэдэхи Алас Дурные ба Байгалай региониие хүгжөөлгын асуудалнуудаар Зүблэлэй түрүүлэгшын орлогшо юм.

Дээдэ тушаал ба нэрэ зэргэнүүд

Сэрэгэй нэрэ зэргэ-полковник. (Классай зэргэ) Оросой Холбоото Уласай 3-дахи классай гүрэнэй жэнхэни бодото зүбшэлэгшэ.

Уласхоорондын хэһээлтын хэмжээнүүд

Украинада сэрэгэй үйлэнүүдтэй холбоотой хубиин Хэһээлтын Хэмжээнүүд доро байна, элдэб оронуудай уласхоорондын хэһээлтын хэмжээнүүд.

Олзо орошо ба эд зөөри

2021 оной албан ёһоной олзо оршо-6 324 506,25 түх^[2].

Шагналнууд

Оросой Холбоото Уласай гүрэнэй шагналнууд:

«Эсэгэ ороной үмэнэ габьяатай байһанай түлөө» IV-дахи шатын Орден (2023 оной апрелиин 27) — парламентаризмын хүгжэлтэдэ, хуули зохёолгын эдэбхитэй ажал ябуулгада ба олон жэлэй үнэн сэхэ ажалда ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө^[3].
Александр Невскиин Орден (Орос гүрэн) (2017 оной январиин 25) — орос гүрэнэй парламентаризмын хүгжэлтэдэ ба хуули зохёолгын эдэбхитэй ажал ябуулгада ехэ хубитаяа оруулһанай түлѳѳ^[4].
Хүндэлэлэй Тэмдэгэй Орден (Орос гүрэн) (2007) —гүрэн түрын үмэнэ габьяатай, олон жэлэй үрэ дүнтэй ажал ябуулһанайнь түлөө;
Эб найрамдалай орден (Орос гүрэн) (1999) — тойрогой ниигэмэй-эдэй засагай хүгжэлтэдэ, арадуудай хоорондохи хани барисаа ба суг ажаллалгые бэхижүүлгэдэ ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө;
Медаль «За отличие в охране государственной границы» (2005)
Медаль «В память 850-летия Москвы» (1997)
Медаль «За заслуги в проведении Всероссийской переписи населения» (2002)

Оросой Холбоото уласай Засагай газарай болон Оросой Холбоото Уласай Холбоото Суглаанай шагнал урмашуулганууд:

Оросой Холбоото Уласай Засагай газарай хүндэлэлэй грамота^[5] (2016) — хуули зохёолгын ажал ябуулгада эдэбхитэйгээр хабаадаһанай ба парламентаризм хүгжөөһэнэй түлөө;
РФ-гэй ФС-эй Гүрэнэй Дүүмын хүндэлэлэй грамота (1997);
РФ-гэй Фс-эй Федерациин Зүблэлэй хүндэлэлэй грамота (2001);
Парламентаризмын хүгжэлтэдэ габьяатай байһанай түлөө «гэһэн Оросой Холбоото Уласай Холбоото Суглаанай гүрэнэй Дүүмын хүндэтэ тэмдэг» (2008);

Оросой Холбоото Уласай нютаг можонуудай шагналнууд:

Агын Буряадай автономито тойрогой хүндэтэ эрхэтэн
Шэтэ можын хүндэтэ эрхэтэн
Усть-Ордын Буряадай автономито тойрогой хүндэтэ эрхэтэн
«Буряад уласай үмэнэ габьяатай Байһанай түлөө» Медаль (2016);
«Арадуудай хани барисаа бэхижүүлһэнэй түлөө» Медаль (2018) Үбэр Байгалай хизаар;

Албангуудай шагналнууд:

Медаль «За укрепление боевого содружества» (Орос гүрэнэй хамгаалгын яаман);
Медаль «200 лет Министерству обороны» (Орос гүрэнэй хамгаалгын яаман);
Медаль «Участнику военной операции в Сирии» (Орос гүрэнэй хамгаалгын яаман);
Медаль «200 лет МВД России» (Оросой Холбоото Уласай Дотоодын хэрэгүүдэй яамана;
Медаль «За вклад в развитие агропромышленного комплекса» (Минсельхоз России)
Медаль «За содействие» (Орос гүрэнэй мүрдэлгын хороон);
Оросой Холбоото Уласай юрэнхы болбосоролой Хүндэтэй хүдэлмэрилэгшэ;
Орос гүрэнэй хүндэтэ барилгашан;
Орос гүрэнэй МЧС-эй тэмдэг «За Заслуги»;

Хари гүрэнэй шагналнууд:

Орден «Алтан Гадас» (Монгол улас, 2006) — Оросой Холбоото Улас Болон Монголой хоорондохи хани барисаа, хамтын ажал бэхижүүлгэдэ хубитаяа оруулһанайнгаа түлөө;
Ажалай Улаан Тугай Орден (Монгол, 2014) — Монгол Болон Оросой Холбоото Уласай хоорондохи хани барисаа, хамтын ажал бэхижүүлхэ ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө;
Монголой болон Россиин хилэ шадархи газар дэбисхэрнүүдэй хамтын ажал хүгжөөлгэдэ ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө «Агууехэ монгол гүрэнэй байгуулагдаһаар 800 жэлэй ой» (Монгол, 2005) Медаль;

Шажан мүргэлэй шагналнууд:

Москвагай Гэгээн Үнэн сэхэ князь Даниилай Орден) Ород Үнэн Алдартанай һүмын (2005) — Нангин-Никольско һүмэ һэргээхэ талаар ажалнуудай түлөө (Агын тосхон);

Ниитэ шагналнууд:

Шэди байгуулагша Гэгээн Николай Императорай Сэрэгэй Орден

Гэр бүлэ

Һамгатай, хоёр хүбүүдтэй, хоёр аша хүбүүд ба гурбан аша басагадтай.

Ажаглалтанууд

↑ К 80-летию Агинского Бурятского округа. Лидер новой Аги (ород хэлэн). aginsk-pravda.ru. Дата обращения: 9 декабрь 2025.
↑ Сенатор от Забайкалья Баир Жамсуев заработал за год больше своего коллеги (ород хэлэн). mkchita.ru. Дата обращения: 5 декабрь 2025.
↑ Указ Президента Российской Федерации от 27 апреля 2023 года № 304 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (ород хэлэн). aginskoe.75.ru. Дата обращения: 5 декабрь 2025.
↑ Баиру Жамсуеву вручили орден Александра Невского (неопр.). Дата обращения: 9 декабрь 2025. Архивировано 28 январь 2017 года.
↑ Баир Жамсуев награжден Почетной грамотой Правительства Российской Федерации | Официальный сайт Администрации Агинского Бурятского округа (ород хэлэн). aginskoe.ru. Дата обращения: 9 декабрь 2025. Архивировано 29 декабрь 2017 года.

Ссылкэнүүд

Официальный сайт Совета Федерации (ород хэлэн).
Официальный сайт Забайкальского края (ород хэлэн).
Сайт Энциклопедия Забайкалья (ород хэлэн).

[1] К 80-летию Агинского Бурятского округа. Лидер новой Аги (ород хэлэн). aginsk-pravda.ru. Дата обращения: 9 декабрь 2025.

[2] Сенатор от Забайкалья Баир Жамсуев заработал за год больше своего коллеги (ород хэлэн). mkchita.ru. Дата обращения: 5 декабрь 2025.

[3] Указ Президента Российской Федерации от 27 апреля 2023 года № 304 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (ород хэлэн). aginskoe.75.ru. Дата обращения: 5 декабрь 2025.

[4] Баиру Жамсуеву вручили орден Александра Невского (неопр.). Дата обращения: 9 декабрь 2025. Архивировано 28 январь 2017 года.

[5] Баир Жамсуев награжден Почетной грамотой Правительства Российской Федерации | Официальный сайт Администрации Агинского Бурятского округа (ород хэлэн). aginskoe.ru. Дата обращения: 9 декабрь 2025. Архивировано 29 декабрь 2017 года.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Гаршагта сайтнууд	Декларатор
Библиографиин каталогуудта	ISNI LCCN VIAF WorldCat VIAF