Дублин

Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
«Дублин» гээд эндэ ябуулагдана. Ондоо зүйлнүүдэй хуудаһые «Дублин (тодоруулга)»-һаа оложо болоно.
«Люблин»-тэй худхажа болохогүй.
Столица Ирландии
Дублин
ирл. Baile Átha Cliath
англ. Dublin
Samuel Beckett Bridge At Sunset Dublin Ireland (97037639) (cropped).jpeg
Dublin The Convention Centre 01.JPGGoergeSalmonTrinityCollegeDublin.jpg
O'Connell Bridge (25748548914).jpgDublinTheCustomHouse-2014-10.jpg
(Ireland) Dublin Castle Up Yard.JPG
Туг Герб
Туг Герб
53°20′00″ с. ш. 06°16′00″ з. д.GЯO
Гүрэн Ирландия
Административное деление Ирландии|Графство Дублин (традиционное графство)|Дублин
Административное деление Ирландии|Город-графство Дублин (город-графство)|Дублин
Мэр Нил Ринг
Түүхэ ба географи
Байгуулагдаһан в 841 году
Первое упоминание в 140 году
Талмай 318 км²
Түбэй үндэр 20 м
Уларилай янза умеренный морской
Сагай бүһэ UTC±0:00, летом UTC+1:00
Население
Ажаһуугшад ↗ 554 554[1] хүн (2016)
Үдхэн тоо 3689 чел./км²
Население агломерации ↗ 1 347 359[2] человек (2016)
Яһатан белые (90,04%)
(ирландцы (78,37 %),
другие белые (11,29 %)),
азиаты (4,21 %),
метисы (1,51 %),
чёрные (1,30%),
не указано (2,94%)
Шажан мүргэн католики (81,0 %)
атеисты (7,8 %),
мусульмане (2 %)
Катойконим ду́блинцы, ду́блинец, ду́блинка
Тоогой танилга
Телефоной томьеото тэмдэг +3531
Хэлхеэ холбооной тоо тэмдэг D1-18, 20, 22, 24, D6W
dublincity.ie
Шаблон:Ref-ga(англ)
Дублин на карте
Дублин
Дублин
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа дахи Медиафайл

Дублин (ирл. Baile Átha Cliath,[3] хэлэлгэ [ˈbˠalʲə aːhə ˈclʲiə] гү, али [ˌbʲlʲaː ˈclʲiə]) болбол Ирландын ниислэл ба хамагай томо хото юм.[4][5] Зүүн эрье дээрхи буланда, Лиффи голой адагта байрладаг ба Лейнстер можодо байдаг. Хотонь урда талаараа Уиклоу шэлын хэсэг болохо Дублин хадаар хилэлдэг. Энэнь хотын нютагай 1,173,179 хүн зонтой,[6] болбол Дублин Бүһын хүн зон (ёһо заншалаар Дублин графство) 2016 ондо 1,347,359 байба.[7] 2016 оной бэшэлгээр Ехэ Дублинэй Бүһын хүн зон 1,904,806 байһан.[8]

Дублин эгээл хаана, хэзээ бии болоһон тухай археологиин арсалдаан байдаг ба энэнь МЭҮ 7-р зуунай үмэнэхи Гэлүүдэй байгуулһан һуурин,[9] дараань Викингүүдэй хоёрдохи һуурин юм. Дублинэй жэжэг Хаанта Улас мэтээр хото ургажа, Норманнуудай добтолон оролгын дараа Ирландын гол һуурин болоһон.[9] Энэ хотонь 17-р зуунһаа түргөөр үргэдхэгдэжэ, 1800 оной Холбооной Актын дараа Британиин эзэнтэ гүрэнэй хоёрдохи томо хото байба. 1922 ондо тусгаар тогтоноһоной дараа Дублин хото, дараань Ирланд гэжэ нэрлэгдэһэн, Ирландын Сүлөөтэ Уласай ниислэл болоһон.

Дублин болбол Ирландын болбосорол, урлалга ба соёл, засаг захиргаа, ажаүйлэдбэриин мүнөөнэй ба түүхэн түб юм. 2018 оной байдалаар туһа хотые Глобализаци ба Дэлхэйн хотонуудай шэнжэлэлгын газарнууд (GaWC) дэлхэйн хотонуудай жагсаалтада «Альфа минус» оноогоор, дэлхэйн шэлдэг гушан хотын нэгэ болгоһон.[10][11]

Этимологи

Мүн үзэхэ: Дублинэй бусад нэрэнүүд

Дублин нэрэнь Ирланд хэлэнэй Dubhlinn үгэһээ, эртэнэй Классическа Ирланд Dubhlind/Duibhlind, dubh ([d̪uβ], [d̪uw], [d̪uː]) «хара, харанхы» гэһэн удхатай, ба lind ([lʲiɲ(d̪ʲ)]) «бассейн» гэһэн үгэһээ гаралтай. Энэ хөөрэлгын бассейн нь Дублинэй Хэрэмэй арын хэсэгтэ байрлаха хэрэмэй сэсэрлигэй газар, Поддл гол Лиффидэ шутхадаг газар байба. Мүнөөнэй Ирланд хэлэндэ энэ нэрые Duibhlinn гэдэг ба Дублин графствын Ирланд рифмууд нь Дублинэй Лейнстер Ирланд хэлэндэ Duílinn [ˈd̪ˠiːlʲiɲ] гэжэ дуудагдадаг болохые харуулжа байна. Эртын англи хэлэнэй Difelin, Хуушан скандинав Dyflin, мүнөөнэй Исланд Dyflinn ба мүнөөнэй Мэн Divlyn, мүн Уэльс Dulyn ба Бретань Dulenn зэргэ бусад хэлэн дээрхи хотын нэрэндэ анханай хэлэлгэ хадгалагдаһан юм. Ирландын бусад һуурингууд нь Duibhlinn нэрэтэй байдаг ба Devlin,[12] Divlin[13] ба Difflin[14] гэжэ олон янзаар оршуулагдадаг. Түүхэһээ үзэхэдэ, Гэл бэшэг ашаглаһан бэшээшэд bh-эй бэшэхэдэ b дээрэ сэг табижа, Duḃlinn гү, али Duiḃlinn гээшэ буулгаһан байба. Ирланд хэлэн мэдэхэгүй хүнүүд сэгые орхижо нэрые Дублин гэжэ бэшэһэн. Нэрын хубилалтууд нь Шотландын заншашаһан гэл хэлэнээр яридаг нютагуудта (Gàidhealtachd, Ирландын Gaeltacht-тай холбоотой), жэшээнь, Лох-Линнегэй нэгэ хэсэг болохо An Linne Dhubh («хара уһан сөөрэм») зэрэгтэ байдаг.

Мүнөө үедэ Викингүүдэй үмэнэ Duibhlinn гэгдэдэг Христосой шажанай сүмын һуурин байһан ба Dyflin нэрээ абаһан гэжэ үзэдэг.[15] 9 ба 10-р зуунһаа эхилэн мүнөөнэй хотын оршодог газар хоёр һуурин байба. 841 оной шахуу Викингүүдэй һуурин болохо Дифлин, ба голһоо дээрэ мүнөөнэй Мэтью Эсэгын Хүүргэ (баһа Дублинэй хүүргэ гэжэ нэрлэгдэдэг) Сүмын гудамжын эсэсдэ байрлаха гэл һуурин болохо Áth Cliath («һаадтай гараса»).[16] Baile Átha Cliath, нь «һаадтай гарасын хот» гэһэн удхатай ба мүнөөнэй Ирланд хэлэн дээрхи хотын жиирэй нэрэ юм. Áth Cliath болбол Мэтью Эсэгын Хүүргын зэргэлээд Лиффи голой гарасын газарай топоними юм. Baile Átha Cliath болбол эртын Христосой шажанай сүмэ байһан ба мүнөө үедэ Уайтфрайар Гудамжын Кармелит Сүмын эзэлжэ буй Онжье гудамжын хэсэгтэ байһан гэжэ үзэдэг. Шотландын Ист-Эршир дэхи Àth Cliath зэргэ адли нэрэтэй бусад хотонууд байдаг ба англи хэлэнээр Хурлфорд гэжэ нэрлэдэг.

Засагай газар

Нютагай

Файл:Dublin City Council Civic Offices.JPG
Дублинэй Хотын Зүблэлэй Эрхэтэнэй оффисууд

Дублинэй Хотын Зүблэл нь нютагай һунгуулиин бүһэһээ табан жэл бүридэ һунгагдадаг 63 гэшүүдһээ бүридэдэг нэгэ танхимтай суглаан юм.[17] Зүблэлые жэл бүри һунгагдадаг Лорд-мэр толгойлдог ба Дублинэй Харшада ажаһуудаг. Зүблэлэй заседаниуд Дублинэй Хотын Танхимда болодог, харин захиргаанай ехэнхи ажал ябуулгань Вуд-Ки дэхи Эрхэтэнэй оффисуудта суглардаг. Олонхи һуудал абаһан парти, коалици нь комитедэй гэшүүдые, политикые оруулжа, Лорд-мэрые дурадхадаг. Зүблэл нь һууха газар, замай хүдэлөөнэй хүтэлэлгэ, бог шорой, уһа зайлуулха шугам ба элин ниидэлгэ зэргэ һалбарида гаргашалха бюджедые жэл бүри баталдаг. Дублин хотын менежер нь хотын зүблэлэй шиидхэбэриие гүйсэдхэхэ үүргэтэй болобошье гүйсэдхэхэ засагтай.

Үндэһэнэй

Килдэр гудамжа дахи Ленстер-хаусда Oireachtas байрладаг.

Ниислэл хотын хубида Дублин нь Ирландын үндэһэнэй парламент болохо Oireachtas-ай үргөө юм. Энэнь Ирландын Юрэнхылэгшэ, түлөөлэгшын танхим Dáil Éireann, дээдэ танхим Seanad Éireann-һаа бүридэдэг. Юрэнхылэгшэ Феникс-паркдахи Áras an Uachtaráin-да ажаһуудаг, харин Парламентын хоёр танхим Килдэр гудамжада байрлаха хуушан герцогой ажаһуудаг байһан Ленстер-хаусда уулзадаг. Энэнь 1922 ондо Ирландын Сүлөөтэ Улас байгуулагдаһанһаа хойшо Ирландын Парламентын гэр юм. 1801 ондо тараагдаһан Ирландын хаанта уласай парламентын хуушан байшан нь Колледж-гриндэ байрладаг.

Засагай газарай Байшануудта Taoiseach-ай Департамент, Зүблэлэй Зал, Финансын Департамент ба Юрэнхы прокуророй Оффис байрладаг. Энэнь флигельтэй (1921 ондо гүйсэһэн) үндэһэн бэеһээ (1911 ондо гүйсэһэн) бүридэдэг. Байшангые Томас Манли Дин ба сэр Астон Уэбб нара Хаанай Научна Колледж мэтэ бэлэдхэһэн. Анханай Дайл анха 1919 ондо Харшын байшанда сугларһан.

Ажаглалта

  1. ↑ The population of the provinces of the Republic of Ireland by census years. Дата обращения: 1 июнь 2019. Архивировано из оригинала 1 июнь 2019 года.
  2. ↑ The population of all electoral divisions in the former County Dublin by census years. Дата обращения: 1 июнь 2019. Архивировано 1 июнь 2019 года.
  3. ↑ Dublin – Placename database of Ireland. Дата обращения: 15 январь 2018. Архивировано 7 январь 2019 года.
  4. ↑ The Growth and Development of Dublin. Дата обращения: 30 декабрь 2010. Архивировано 30 март 2013 года.
  5. ↑ Primate City Definition and Examples. Дата обращения: 21 октябрь 2009. Архивировано 7 январь 2019 года.
  6. ↑ Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок geodistribution не указан текст
  7. ↑ Sapmap Area – NUTS III – Dublin Region. Census 2016. Central Statistics Office (2016). Дата обращения: 16 январь 2018. Архивировано 16 январь 2018 года.
  8. ↑ Population Distribution – CSO – Central Statistics Office. Дата обращения: 4 февраль 2018. Архивировано 7 январь 2019 года.
  9. ↑ 1 2 Dickson, David (2014). Dublin The Making of a Capital City. Profile Books Ltd., x. ISBN 978-0-674-74444-8. 
  10. ↑ Global Financial Centres Index 8. Дата обращения: 30 декабрь 2010. Архивировано 11 октябрь 2010 года.
  11. ↑ The World According to GaWC 2018. Globalization and World Cities Research Network: Loughborough University (13 ноябрь 2018). Дата обращения: 23 ноябрь 2018. Архивировано 3 май 2017 года.
  12. ↑ Placenames Database of Ireland: Duibhlinn/Devlin. Дата обращения: 13 сентябрь 2013. Архивировано 7 январь 2019 года.
  13. ↑ Placenames Database of Ireland: Béal Duibhlinne/Ballydivlin. Дата обращения: 13 сентябрь 2013. Архивировано 7 январь 2019 года.
  14. ↑ Placenames Database of Ireland: Duibhlinn/Difflin. Дата обращения: 13 сентябрь 2013. Архивировано 7 январь 2019 года.
  15. ↑ Clarke, Howard (1995). Medieval Dublin, the making of a metropolis. Irish Academic Press. ISBN 978-0716524595. 
  16. ↑ Tambling, Jeremy (2017). The Palgrave Handbook of Literature and the City. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1137549105. 
  17. ↑ Шаблон:Cite Irish legislation
"https://bxr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Дублин&oldid=346534" хуудаһанһаа абтаһан