Шумагай аршаанууд

Шумагай аршаанууд
буряад хэлэн Шумагай аршаанууд
Характеристики
Хизааргүй үндэр	1558 м
Уhанай температура	10—55 °C
Расположение
51°57′57″ с. ш. 101°52′00″ в. д.
Гүрэн	Орос гүрэн
Можо нютаг	Буряад Улас
Аймаг	Ахын аймаг

Шумагай аршаан (ород хэлэн Шума́кские источники) — Буряад Уласай Ахын аймагай аршаанта газар, Зүүн Саяанай уулада 1558 м үндэртэ Шумаг голой (Китойн баруун һалаа) һалаанууд болохо Зүүн Шумаг ба Баруун Шумаг хоёрой уулзуур газарта, Түнхэнэй Орьёолнуудай хойто томо налуу дэбисхэр дээрэ оршодог.

Аршаануудай тодорхойлолго

Тусхай «Шумаг» түхэлэй уһан гэжэ ангилагдаһан аршаануудай уһан гидрокарбонат, кальци-магни уһатай, кремниин ехэ бүридэлтэй, бага эрдэстэй.

Аршаанууд гурбан шугамаар гарадаг:

1. Түрүүшын шугам Шумаг голой зүүн эрьеэр үнгэржэ, газар дороһоо гарадаг 44 тусхай нүхэнүүдһээ бүридэнэ. Уһанай температура — 10 °C -һаа 35 °C хүрэтэр. Радоной агууламжа — 0,4-һөө до 2,0 mμC/л хүрэтэр, углекисло газай — 0,26-һаа 0,99 г/дм³ хүрэтэр.
2. Хоёрдохи шугам 175 м утатай. Уһанай температура — 25—35 °C, 3,4 mμC/л радон ба 0,56 г/дм³ углекисла газһаа бүридэнэ.
3. Гурбадахи шугамда Шумагай баруун голой амһаа доошоо ваннанууд оршодог. Тэрэнь 110—120 м утатай, газар дороһоо гараһан 7 нүхэтэй. Уһанай температура — 22—55 °C. Гол аршаанай гарадаг газарта 0.6 г/дм3 углекисла газ бии.

Голой хэбтэридэ хүйтэрхэ үедэ туф хэлбэритэй илгарал дабһанай гараһанай үрэ дүндэ шохойн шулуунай гэшхүүрнүүд бии болодог.

Аршаан эмнэлгын шэнжэ шанарнууд

Аршаанууд элдэб янзын үбшэнүүдые аргалдаг, гол түлэб зүрхэнэй һудаһанай болон булшархай-яһанай байгуулалтын үбшэнүүдые аргалдаг. Гадна дотоодын шүүрэлэй булшархайн үйлэ ажаллалгаа буураһан эндокринопати, эмэгтэйшүүлэй үбшэнүүд, хоол болбосоруулгын системын үбшэнүүд болон бодосой холилдолгын һандаргалтанууд эмшэлэгдэдэг.

Аяншалгын түб

Шумаг аргами эршэтэй аршаануудта 2006 ондо 60 хүнэй һууритай «Шумаг» гэжэ аяншалгын түб баригдаа. Соёлжоһон байдалһаа холо оршодог аяншалгын түб телевиденитэй, спутнигай утаһанай холбоо, интернеттэй, өөрын хилээмэ болгодог газартай. Элшэ хүсэнэй хангалта сахилгаан наранай элшэ хүсэнэй станциин аргаар бэелүүлэгдэдэг.

Унаа тээбэри

Аршаануудта ябагаар, морёор, вертолёдоор хүрэжэ болоно:

• Аршаан тосхонһоо Аршаанай дабаа дабажа, Китой гол руу гаража, орографиин баруун эрьеэр Китой Шумаг голтой ниилэдэг газар хүрөөд, удаань Шумаг голоор аршаан булагууд хүрэтэр.
• Нилова Пустынь тосхонһоо Шумакский дабаагаар (2760 м.) гарадаг. Энэ зам харгы утаашаа нилээд богони (50 модо), дүршэл ехэтэй аяншалагшадта дунда зэргээр 1,5-2 гэрэлтэ үдэрэй туршада ябахаарлибо юрын зондо 2-3 хоног болон хоёр дахин хонолго ороно. Мүн энэ замаар морёор хүрэжэ болохо (харгыдаа нэгэ хонохо). 1 үдэр соо (тодорхойгоор хэлэбэл, үглөөнэй 7 сагһаа үдэшын 23 саг болотор) бэлэдхэлтэй аяншалагшад аршаанһаа Нилова Пустынь хүрэтэр (ондоогоор хэлэбэл, аршаанһаа «гараха») ябажа болоно — юундэб гэхэдэ харгын ехэнхи хубинь (дабаанай һүүлдэ) доошоо ошодог ба бусахадаа, тээбэриинь ехэнхидээ хооһон байдаг.
• Эрхүүһөө вертоледоор гараха. Ниидэлгэ нэгэ часай хугасаада үргэлжэлнэ. Зунай сагта (май һараһаа сентябрь болотор) пятница бүхэндэ саг үргэлжэ ябуулагдадаг. Үбэлэй сагта вертолёдууд бүлэгэй бүридэлһөө дулдыдажа, хомор ниидэнэ. Ниидэхэ саг (гол түлэб үглөөгүүр) сагай уларилһаа дулдыдажа, һэлгэгдэжэ болохо. Эдэ рейснүүдые эмхидхэхэ талаар «ШУМАК-ТУР» хамтарал эрхилнэ.

Галерей

• Слайднууд
• 

  Шумаг гол

• 

  Ногоон эрдэни мэтэ уһан

• 

  Аршаангууд

• 

  Июль һарада Шумаг гол дээрэхи уһанай хүүюур, Шумаг булаг руу ошохо харгыда ябаһан замһаа харагдана

Ажаглалтанууд

Ссылкэнүүд

• Виртуальный тур по Шумакским источникам, водопадам, тропе Ниловка — перевал Шумакский — Источники, состоящий из 44 панорам обзором 360 на 180 градусов (ород хэлэн). irk3d.ru.