Удмурт хэлэнэй үдэр

Удмурт хэлэнэй үдэр
Удмурт хэлэнэй үдэр
Түхэл	Үндэһэтэнэй һайндэр
Хуулита ёһоор	ород хэлэн День удмуртского языка удм. Удмурт кыллэн нуналыз
Тэмдэглэгдэнэ	Удмурти ин Уласта
Һара\үдэр	ноябриин 27

Шалгагдаһан статья

Удмурт хэлэнэй үдэр — (ород хэлэн День удмуртского языка) (удм. Удмурт кыллэн нуналыз) — удмурт хэлэндэ зорюулагдаһан һайндэр. Жэл бүхэндэ ноябриин 27-до тэмдэглэгдэдэг. Энэ үдэр 2001 ондо «Удмурт Уласай гүрэнэй хэлэнүүд болон Удмурт Уласай бусад арадуудай хэлэнүүд тухай» хуулиин абтаһан хадань, тэрэ һайндэр гэжэ шэлэгдээ^[1].

Түүхэ

Удмурт хэлэнэй Бүхэдэлхэйн үдэр байгуулха тухай шиидхэбэри 2018 ондо удмурт арадай Бүхэроссиин ехэ хуралдаанай 100 жэлэй ойн хүндэлэлдэ зорюулагдажа, Елабуга хотодо үнгэргэгдэһэн нютаг можонууд хоорондын эрдэмэй-дүршэл дадалай хуралдаан дээрэ Бүгэдэ удмуртын «Удмурт Кенеш» эблэлэй үүсхэлээр абтаһан байна^[2]. Харин 2001 оной ноябриин 27-до Удмурт Уласай хуули тогтоолгодо удмурт хэлэндэ гүрэнэй зиндаа тодорхойлогдоһон юм.

Һайндэр хадаа удмурт хэлэ олоной дунда тайлбарилан дэлгэрүүлхэ зорилготой. Энэ хэмжээ ябуулга тэрэнэй гоё һайханиие, онсо шэнжые харуулха, удмурт хэлэнэй нэрэ хүндые дээшэлүүлхэ, олониитэдэ тэрэнэй эзэлдэг һуури бэхижүүлхэ гэһэн хараа бодолтой бшуу^[3]. Эхын һүнтэй хамта үхибүүнэй арад зондоо, соёлдоо, хэлэндээ, Эхэ орондоо дурлал шэнгээдэг һэн тулань, удмурт зон хэлэеэ «анай кыл» (эхэ хэлэн) гэжэ нэрлэдэг.

Һайндэр тэмдэглэлгэ

Удмурт хэлэнэй үдэр бүхы улас дотор элдэб янзын баяр ёһололой, һуралсалай хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэдэг. Жэшээнь, энэ үдэр Удмурт Уласай Үндэһэтэнэй номой санда шэнэ авторнуудтай, шэнэ номуудтай танилсуулга-уулзалганууд үнгэргэгдэдэг, хэлэнэй болон нютаг можын түүхэдэ зорюулагдаһан үзэсхэлэнгүүд, лекцинүүд эмхидхэгдэдэг^[4]. Удмурт Уласай гүрэнэй үндэтэнэй театрта энэ үдэртэ зорюулһан хүгжэмэй ба уран зохёолой тоглолтонуудые бэлдэдэг. Удмурт Уласай үндэһэтэнэй музейдэ энэ үдэрэй сэдэбтэ тааруу экскурсинуудые, музейн хэшээлнүүдые болон мастер-классуудые үнгэргэнэ.

«Амар сайн! Удмурт хэлэн — бүгэдэндэ!»^[5] — удмурт хэлэнтэй, тэрэнэй онсо шэнжэнүүдтэй танилсалгада зорюулагдаһан хэмжээ ябуулга жэл бүри Ижевск хотын Арадуудай хани барисаанай байшанда, аймагуудай номой сангуудта ба соёлой байшангуудта үнгэргэгдэдэг байха юм.

Ажаглалта

[1] День удмуртского языка

[2] День удмуртского языка отмечают во всем мире 27 ноября

[3] 27 ноября отмечался День удмуртского языка.

[4] Приглашаем на праздник Дня удмуртского языка

[5] 27 ноября — Всемирный день удмуртского языка

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]