Валиев Акрам Искандарович
| Валиев Акрам Искандарович | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||
| Түрэһэн һара/үдэр | 1924 оной апрелиин 17 | |||||
| Түрэһэн газар | Ильбяково һуурин, Татаарай АССР-тэхи Азнакаевын аймаг | |||||
| Наһа бараһан һара/үдэр | 1975 оной августын 10 | |||||
| Наһа бараһан газар | Ильбяково һуурин, Азнакаевын аймаг, Татарстан | |||||
| Хамаадал | ||||||
| Сэрэгэй түрэл янзань | ябаган сэрэг | |||||
| Алба хэһэн жэлнүүд | 1941—1946 | |||||
| Нэрэ зэргэ |
  |
|||||
| Дайн/байлдаан | Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайн | |||||
| Шангууд ба шагналнууд |
|
|||||
Валиев Акрам Искандарович (Татар: Әкрам Искәндәр улы Вәлиев; 1924 он, апрелиин 17, Ильбяково һуурин, Азнакаевын хушуун, Бугульмагай можо, Татаарай Бэеэ дааһан Зүблэлтэ Социалиc Улас — 1975 оной августын 10, Ильбяково һуурин, Азнакаевын аймаг, Татаар Улас) — Зүблэлтэ Сэрэгэй торгон сэрэгэй лейтенант, Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадагша. Зүблэлтэ Холбооной Баатар (1945)
Намтар
Акрам Валиев Татаар Уласай мүнөөнэй Азнакаевын аймагай Ильбяково һууринда 1924 оной апрелиин 17-до таряашанай бүлэдэ түрэһэн юм. Дунда һургуули дүүргээд, Буряад орондо ажаһууһан, эндэ соёлой байшангые даагшаар ба алтанай уурхайда алта бэдэрэгшээр ажаллаһан. 1941 ондо Ажалшад-Таряашадай Улаан Сэрэгтэ татуулаа. 1942 оной март һараһаа Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай фронтнуудта ябаа. Тэрэл жэлдээ Валиев ВКП (б)-гэй гэшүүн болоо. 1943 ондо сержантын зэргэ олгогдожо, тэрэ буудагшадай һалбариин захирагша болоо. Калининай ба Балтиин далай шадарай 2-дохи фронтнуудта болоһон байлдаануудта хабаадаа. Новгородой болон Псковой можонуудые, Латвиин ССР сүлөөлэлгэдэ хабаадалсаа. 1944 ондо Лудза хотын түлөө болоһон байлдаанай үедэ шархатаа, тиигээшье һаа, удангүй жагсаалдаа бусаһан юм. 1944 оной август һарада торгон сэрэгэй ахалагша сержант Акрам Валиев Балтиин далай шадарай 2-дохи фронтын торгон сэрэгэй 10-дахи армиин торгон сэрэгэй буудалгын 119-дэхи дивизиин торгон сэрэгэй буудалгын 341-дэхи полкын 1-дэхи һалбариие захиржа ябаа. Мадона хотые сүлөөлэлгын үедэ шалгараа[1].
Баатаршалга
1944 оной августын 3 августын 4 хоёрой һүни һалбаритаяа хамта Мадонскын аймагай Баркава тосхоной хажууда гол тамаржа гаталаад, дайсанай байлдаа бэлдэжэ байгаа талмай буляажа абаа. Дайсадай добтолхые сэрэгшэдэйнгээ тогтоожо байхада, Валиев гурбан онгосо буляажа абаад, дайсанай пулемёдой болон минээр буудадаг буунуудай гал доро зургаа дахин гол гаталжа, батальоной сэрэгшэдые голой баруун эрьедэ гаргаа. Зарим ушартань онгосо дээрээ олон сэрэгшэдые һуулгажа, нүгөө эрьедэ гаргахын тула Валиев онгосоёо түлхин, өөрөө хажуудань тамаржа гараха баатай байгаа. Байлдаанай эгээл энэ газарһаа дивизи добтололгоёо үргэлжэлүүлжэ, 1944 оной августын 13-да Мадона хотые сүлөөлһэн юм. Ригые сүлөөлэлгэдэ хабаадалсаа. Дайнай дүүрэхые Валиев Курляндиин хахад аралда угтаа. 1946 ондо лейтенантын зэргэдэ сэрэгһээ тэрэ табигдаһан. Түрэл нютагтаа ажаһуугаа, ажаллаа. 1975 оной августын 10-да наһа бараа. Ильбяково һууринда хүдөөлэгдэнхэй[1].
Шагналнууд
СССР-эй Дээдын Зүблэлэй Президиумэй 1945 оной мартын 24-эй Зарлигаар «немец булимтарагшадтай фронтдо тэмсэхэ үедөө захиралгын дайшалхы даабаринуудые жэшээтэ бэрхээр дүүргэһэнэй түлөө, тиихэдээ харуулһан шэн зоригой ба баатаршалгын түлөө» торгон сэрэгэй ахалагша сержант Акрам Валиев Зүблэлтэ Холбооной Баатарай үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэжэ, Ленинэй орденоор болон 5467 дугаарай «Алтан одон» медаляар шагнагдаһан.
Улаан Одоной орденоор болон хэдэн медаляар мүн лэ шагнагдаһан байгаа[1].
Дурасхаал
Буряад Уласай ниислэл Улаан-Үдэ хотодохи Илалтын хүшөөдэ Зүблэлтэ Холбооной Баатарнуудай хүндэлэлэй хүрэл самбарнуудай бүридэлдэ Акрам Валиевай тобогор дүрэ зураг тодхогдонхой.
2011 ондо Буряад Уласай Баунтын эвенк аймагай Багдарин һууринда Акрам Валиевай сээжэ бэеын дүрсэ тодхогдоһон юм[2].
Татаар Уласай Азнакаево хотын Баатарнуудай аллейдэ ба Ильбяково һууринда хүшөөнүүд бодхоогдоһон байна. Хотын болон түрэл һууринайнь нэгэ-нэгэ гудамжа тэрэнэй нэрэ зүүнхэй. Хубиин зарим зөөри хэрэгсэлнүүдэйнь ба дансануудайнь хадагалагдажа байдаг үзэсхэлэнүүд Азнакаевын хизаар ороноо шэнжэлэлгын музейдэ болон Ильбяково һууринай һургуулиин музейдэ бии.
Ажаглалтанууд
- ↑ 1 2 3 Валиев Акрам Искандарович (ород хэлэн). Сайт «Герои страны».
- ↑ Официальный сайт Баунтовского районанедоступная ссылка
Ном зохёол
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в Российская книжная палата 87-95382
- Герои и подвиги. Книга 8. — М.: Воениздат, 1986.
На эту статью не ссылаются другие статьи Рувики. |
.svg){kind=link}
- Зүблэлтэ торгон сэрэг
- Мэдээжэ хүнүүд алфавидай ёһоор
- Лейтенантнууд (СССР)
- Зүблэлтэ Холбооной Баатарнууд
- Ленинэй орден зүүгшэд
- Улаан Одоной орден зүүгшэд
- «Шэн зоригой түлөө» медаляар шагнагдагшад
- «1941—1945 онуудай Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда Германиие илаһанай түлөө» медаляар шагнагдагшад
- Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай ябаган сэрэгшэд
- КПСС-эй гэшүүд
- Азнакаевын аймагта хүдөөлүүлэгшэд